Πίνω καφέ από μικρή ηλικία. Μάλιστα, έπινα τακτικά ακόμη και όταν ήμουν ενεργός αθλητής στίβου. Σε αντίθεση με την τότε προπονητική λογική που διατεινόταν ότι πριν από τους αγώνες, ο οργανισμός πρέπει να μένει μακριά από ουσίες που ενδέχεται να τον «νοθεύσουν», ποτέ δεν συνέδεσα έναν αποτυχημένο αγώνα με τον καφέ. Αντίθετα, πίσω από κάθε μετάλλιο που έχω πάρει κρύβεται το «μαγικό» φίλτρο της καφεΐνης. Παιχνίδια του μυαλού; Μπορεί, αλλά το σώμα χρειάζεται αυτό το ενεργητικό μυαλό για να λειτουργήσει και, προφανώς, χρειάζεται κι εκείνα τα «εμβόλια» που θα του προσφέρουν ζωή. Ο καφές είναι μια τέτοια «ένεση».
Ο μέσος aficionado του καφέ έχει να πει πολλές ιστορίες για το πώς ενεργοποιείται ολόκληρο το σώμα του, μόνο με τη μυρωδιά του αλεσμένου καφέ ή με το άρωμα των πρώτων σταγόνων που πέφτουν από τη μηχανή. Ακόμη κι αυτό το παβλοφικό σύνδρομο (αν μπορούμε να πούμε πως είναι κάτι τέτοιο) έχει την αξία του. Χαίρομαι που κατά καιρούς βλέπω πως οι απόψεις μου περί του θέματος δεν είναι έωλες, ούτε εντελώς αστήριχτες. Κατά καιρούς όλοι διαβάζουμε αναλύσεις ειδικών του καφέ ή απόψεις ιατρών για τα οφέλη που προσφέρει, με την προϋπόθεση -πάντα- ότι δεν γίνεται κατάχρηση. Η υπερβολή, άλλωστε, δεν ωφέλησε ποτέ κανέναν.
Πριν από λίγες ημέρες, πάντως, δόθηκε στη δημοσιότητα μια νέα έρευνα της JAMA (ένα από τα πιο γνωστά και έγκριτα ιατρικά επιστημονικά περιοδικά στον κόσμο που εδρεύει στις ΗΠΑ) που προσφέρει μερικά καθησυχαστικά νέα για τους λάτρεις του καφέ και του τσαγιού. Τουτέστιν: η μέτρια πρόσληψη καφεΐνης μπορεί στην πραγματικότητα να υποστηρίξει την υγεία του εγκεφάλου μας καθώς μεγαλώνουμε.
Το βασικό εύρημα
Η μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές από το Massachusetts General Brigham και το Harvard, έβαλε κάτω από το «μικροσκόπιο» της 131.821 συμμετέχοντες για αρκετές δεκαετίες. Το βασικό εύρημα; Άτομα που έπιναν 2-3 φλιτζάνια καφέ με καφεΐνη καθημερινά ή 1-2 φλιτζάνια τσάι με καφεΐνη είχαν χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, βραδύτερη γνωστική παρακμή και καλύτερα διατηρημένη εγκεφαλική λειτουργία σε σύγκριση με εκείνους που έπιναν λιγότερο καφέ ή και καθόλου.
Τα τελευταία χρόνια υπάρχει το trend του ντεκαφεϊνέ. Βλέπουμε τριγύρω μας ανθρώπους να τον παραγγέλνουν. Ε, λοιπόν αυτοί χάνουν τα οφέλη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως ο καφές και το τσάι χωρίς καφεΐνη δεν εμφάνισαν την ίδια προστατευτική συσχέτιση. Αυτό υποδηλώνει ότι η ίδια η καφεΐνη -όχι μόνο τα αντιοξειδωτικά ή άλλες ενώσεις στον καφέ και το τσάι- μπορεί να είναι αυτή που κάνει τη «βαριά δουλειά» όσον αφορά την υγεία του εγκεφάλου.
Η συσχέτιση ίσχυε επίσης σε άτομα με διαφορετική γενετική προδιάθεση για άνοια, γεγονός που καθιστά τα ευρήματα ακόμη πιο συναρπαστικά. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα των ειδικών της έρευνας, η καφεΐνη είναι γνωστό ότι μπλοκάρει τους υποδοχείς αδενοσίνης στον εγκέφαλο – έναν μηχανισμό που μπορεί να βοηθήσει στην προστασία από το είδος της κυτταρικής βλάβης, η οποία σχετίζεται με τη γνωστική παρακμή. Ορισμένες έρευνες υποδηλώνουν επίσης ότι η καφεΐνη έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου.
Η ιδανική ποσότητα
Επί του πρακτέου: Είχα δίκιο που έπινα καφέ από μικρή ηλικία; Να υποθέσω βάσιμα πως δεν πρόκειται να περιπέσω στην παγίδα της άνοιας μεγαλώνοντας; Προφανώς κανένας δεν μπορεί να μου υπογράψει ένα τέτοιο «συμβόλαιο» πνευματικής υγείας.
Ωστόσο, η μελέτη έρχεται να ενισχύσει την εμπειρική μου γνώμη: 2-3 φλιτζάνια καφέ (με καφεΐνη) την ημέρα ή 1-2 φλιτζάνια τσάι (με καφεΐνη) την ημέρα είναι η ιδανική ποσότητα για να κρατάς το μυαλό σου σε καλή κατάσταση. Αν πίνετε κι εσείς εντός αυτού του εύρους, δεν υπάρχει λόγος να αλλάξετε τις συνήθειές σας με βάση αυτήν τη μελέτη. Και αν έχετε περιορίσει την καφεΐνη από ανησυχία για την υγεία σας, αυτή η έρευνα μπορεί να σας προσφέρει κάποια σιγουριά. Πάντως, για να είμαστε σωστοί: δεν ξεχνάμε ποτέ να ρωτάμε τον γιατρό μας σε περίπτωση που έχουμε κάποια πάθηση (βλ. πίεση) που ενδέχεται να επηρεάζεται από τον καφέ.
