Φώτη, όταν ήσουν μικρός, έλεγες «θέλω να γίνω συγγραφέας»;
Η παιδική μου ηλικία ήταν κάπως θολή ως προς το τι ήθελα να γίνω. Κάποια στιγμή έλεγα ότι θέλω να γίνω φυσικός ή αστροφυσικός, αλλά κι αυτό ήταν αόριστο. Μεγάλωσα στο Περιστέρι τη δεκαετία του ’90, σε ένα καθαρά λαϊκό περιβάλλον. Στο σπίτι δεν υπήρχαν βιβλία. Μόνο μια εγκυκλοπαίδεια και ένα CD player που έπαιζε από Καρρά μέχρι Πάριο. Ήταν μια εποχή και μια γειτονιά με σκληρότητα. Υπήρχε αυτό που λέμε «αλητεία». Εγώ ένιωθα πάντα κάπως διαφορετικός μέσα σε αυτό το περιβάλλον, πιο εσωστρεφής, πιο κλειστός. Στα δώδεκα, θυμάμαι, ένα Πάσχα, ο νονός της αδερφής μου μου έκανε δώρο ένα παιδικό βιβλίο. Από εκεί ξεκίνησε το ταξίδι μου στο διάβασμα.
Γράφεις για σένα ή για να επικοινωνήσεις με τον κόσμο;
Κατά βάση γράφω για μένα. Για να μάθω τον εαυτό μου. Αλλά, ναι, είναι και επικοινωνία.
Τι έχεις μάθει για σένα;
Πολλά. Κυρίως έχω μπορέσει να κοιτάξω τις αρνητικές πλευρές μου: την εσωστρέφεια, τη νευρικότητα, τις λάθος εκτιμήσεις ανθρώπων.
Τρία χρόνια μετά το βραβευμένο πρώτο σου βιβλίο διηγημάτων (Δεν θυμάμαι να υπήρχε κάποια πόρτα κοντά μας, εκδ. Loggia), κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα Δεν υπήρχε πιο πιστό επιχείρημα ότι ήταν ζευγάρι από τον τρόπο που κοιτάξανε τον ουρανό (εκδ. Μεταίχμιο), το χρονικό ενός σύγχρονου χωρισμού. Τι σε έκανε να θέλεις να αφηγηθείς κάτι τέτοιο;
Έλα ντε! Γράφω πάντα σε εξωτερικούς χώρους. Το συγκεκριμένο βιβλίο γράφτηκε εξ ολοκλήρου στη γειτονιά μου, στα Εξάρχεια, σε καφέ και ουζερί όπως το Παρασκήνιο, το Bourbon, το Σέλας και το Τηνιακό. Θυμάμαι μια μέρα στο Παρασκήνιο, μπροστά σε μια λευκή σελίδα, σκεπτόμενος κάποιες δικές μου εμπειρίες, να αναρωτιέμαι: έχει νόημα να γράψω για έναν χωρισμό; Τι ενδιαφέρον έχει;
Κατέληξα πως, ακριβώς επειδή είναι ένα κοινό, σχεδόν κλισέ βίωμα, έχει νόημα να το προσεγγίσω αλλιώς, μέσα από έναν πιο αποσπασματικό τρόπο που σε βάζει στο φαντασιακό ενός χωρισμένου, αντλώντας φυσικά από προσωπικά βιώματα. Παράλληλα, ήταν κι ένας τρόπος να διερευνήσω και να «σπάσω», αν θες, στερεότυπα γύρω από τις ερωτικές σχέσεις: από το ταμπού της σεξουαλικής ρευστότητας μέχρι τις συμπεριφορές που έχουμε μάθει να θεωρούμε αμιγώς «ανδρικές» ή «γυναικείες» σε μια σχέση.
Τελικά, τι χωρίζει τους ανθρώπους;
Ο εαυτός μας. Όσα είμαστε και κουβαλάμε. Στερεότυπα, καταπιέσεις, πληγές. Κάπως έτσι κινούνται και οι ήρωες του βιβλίου: παλεύοντας με αυτά τα βάρη, σε μια πορεία προς την απελευθέρωση.
Το κέντρο της Αθήνας λειτουργεί ως το πλαίσιο αυτής της ερωτικής ιστορίας. Είναι ερωτική πόλη;
Παλιότερα ίσως περισσότερο, σήμερα λιγότερο, αλλά παραμένει. Έχει ακόμη έναν ηλεκτρισμό, ειδικά σε γειτονιές όπως τα Εξάρχεια, που, παρά το περίφημο gentrification, συνεχίζουν να λειτουργούν ως σημείο συνάντησης και έντασης.
«Αυτό που μας χωρίζει από τους άλλους είναι ο εαυτός μας. Όσα είμαστε και κουβαλάμε. Στερεότυπα, καταπιέσεις, πληγές».
Ζούμε σε αντιερωτική εποχή;
Δεν το πιστεύω αυτό. Πάντα υπάρχει χώρος για ρομαντισμό. Όλοι έχουμε ανάγκη τη σύνδεση, είτε το παραδεχόμαστε είτε όχι.
Όταν γράφεις, έχεις κάποια ιεροτελεστία;
Γράφω πάντα με ακουστικά, ακούγοντας μουσική. Το συγκεκριμένο βιβλίο, ας πούμε, γράφτηκε με Παπάζογλου, Σαββόπουλο, Τρύπες, Μοσχολιού, Φίλιπ Γκλας, Διάφανα Κρίνα και Χειμερινούς Κολυμβητές.
Αν μπορούσες να πιεις καφέ μ’ έναν συγγραφέα που σε έχει επηρεάσει πολύ, ποιος θα ήταν και τι θα του έλεγες;
Θα ήθελα να έχω γνωρίσει τον Τζέιμς Τζόις, κυρίως γιατί η ανάγνωση του Οδυσσέα με απελευθέρωσε. Δεν ξέρω αν θα του έλεγα κάτι· θα ήθελα απλώς να τον παρατηρήσω: πώς κοιτάει τον κόσμο.
Το μυθιστόρημα του Φώτη Μανίκα Δεν υπήρχε πιο πιστό επιχείρημα ότι ήταν ζευγάρι από τον τρόπο που κοιτάξανε τον ουρανό κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Ευχαριστούμε το βιβλιοκαφέ Zátopek (Π. Τσαλδάρη 209, Καλλιθέα) για τη φιλοξενία.
