Δεν ξέρω για σας, εγώ πάντως βλέπω δύο κατηγορίες ανθρώπων σε αυτή τη χώρα. Εκείνους που βλέπουν ένα μπολάκι με νερό στο πεζοδρόμιο και χαμογελάνε, σαν να αισθάνονται ότι η ισορροπία του κόσμου αποκαθίσταται κάπως, κι εκείνους που βλέπουν μερικά κομμάτια κρέατος σκορπισμένα και δεν σκέφτονται τίποτα. Ή, ακόμα χειρότερα, ξέρουν ακριβώς τι έκαναν.
Τα δηλητηριασμένα δολώματα –οι γνωστές φόλες– δεν είναι ελληνική πατέντα. Είναι όμως ένα από τα πιο επίμονα εθνικά μας σπορ, μαζί με το παρκάρισμα στις ράμπες αναπήρων και τα σκουπίδια στον δρόμο. Η ειρωνεία εδώ με ξεπερνάει: σε μια χώρα όπου ο νόμος προβλέπει κακουργηματικές ποινές για τη θανάτωση ζώων, τα δηλητήρια πωλούνται χωρίς κανέναν έλεγχο. Και εδώ βρίσκεται η οξύμωρη, διπλή λογική μας: από τη μία τιμωρούμε αυστηρά την πράξη, από την άλλη αφήνουμε τα εργαλεία της να κυκλοφορούν ελεύθερα.
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, η πώληση και η χρήση συγκεκριμένων δηλητηρίων για τρωκτικά ελέγχεται αυστηρά, καταγράφεται συστηματικά και επιτρέπεται μόνο σε επαγγελματίες. Όχι γιατί οι άλλοι λαοί είναι πιο ευαίσθητοι, αλλά γιατί είναι, απλώς, πιο οργανωμένοι.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, το θέμα σπανίως ανεβαίνει εκεί που πρέπει: στο επίπεδο σοβαρής, πολιτικής συζήτησης. Η Βουλή αντιμετωπίζει το ζήτημα των αδέσποτων ζώων μόνο στο πεδίο της «ευαισθησίας» και της ψηφοθηρικής αξιοποίησης. Σχεδόν ποτέ ως ζήτημα δημόσιας υγείας, περιβαλλοντικής προστασίας και κοινωνικής συμπεριφοράς. Γιατί οι φόλες δεν σκοτώνουν μόνο «ενοχλητικά αδέσποτα». Εξολοθρεύουν την άγρια ζωή, δηλητηριάζουν οικοσυστήματα, εκθέτουν σε σοβαρό κίνδυνο ανθρώπους – κυρίως παιδιά. Θα έλεγε κανείς ότι είναι θέμα πολιτισμού, αν ο πολιτισμός ήταν κάτι που μας απασχολεί, έστω κατ’ ελάχιστον.
Η μόνη σοβαρή κατεύθυνση προς τα εμπρός είναι ο έλεγχος. Όχι γενικές απαγορεύσεις που ξεθυμαίνουν σε αδιάφορες ανακοινώσεις, αλλά συγκεκριμένα μέτρα: περιορισμός στην πώληση συγκεκριμένων ουσιών, υποχρεωτικό μητρώο αγοράς, πιστοποίηση χρήσης. Θα έλεγα και «εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας»…
Εδώ όμως χρειάζεται και ένας δεύτερος παίκτης: οι φιλοζωικές οργανώσεις. Όχι μόνο ως καταγγέλλοντες, αλλά ως θεσμικοί συνομιλητές. Με τεκμηριωμένες προτάσεις, πίεση προς τα αρμόδια υπουργεία, παρουσία εκεί που ξαναγράφονται οι κανόνες. Γιατί μόνο τότε η κοινωνική πίεση, όταν οργανώνεται, παύει να είναι φασαρία και γίνεται πολιτική.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα εξαφανιστούν οι φόλες. Spoiler alert: δεν θα εξαφανιστούν. Το ερώτημα είναι αν θα συνεχίσουμε να κάνουμε πως δεν βλέπουμε τη σύνδεση ανάμεσα σε αυτό που επιτρέπεται να αγοράσεις και αυτό που υποτίθεται ότι απαγορεύεται να κάνεις. Κάτι περίπου σαν τα σύγχρονα αυτοκίνητα, οι επιδόσεις των οποίων είναι αντιστρόφως ανάλογες με την αυστηροποίηση των ορίων ταχύτητας.
