Ήταν πιο μινιόν απ’ ό,τι τον περίμενα, ευδιάθετος και αβρός στους τρόπους, μιλούσε υπνωτιστικά σαν εκφωνητής διαφημίσεων και μου υπέγραψε το πρόγραμμα της έκθεσης, σχεδιάζοντας πάνω του δύο λουλούδια, σαν αυτό που υπάρχει ως logo στο site του. Κάπως έτσι θα περιέγραφα την κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση που είχα με τον Τζεφ Κουνς στις 19 Μαρτίου, μαζί με λιγοστούς ακόμα δημοσιογράφους, στον πρώτο όροφο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Τότε, ο πιο «συστημικός» από τους προβοκάτορες της σύγχρονης τέχνης κάθισε μαζί μας γύρω από ένα στρογγυλό τραπέζι, για να απαντήσει στις ερωτήσεις μας.
Έναν όροφο πιο κάτω, είχε ήδη λάβει τη θέση της η πορτοκαλί μπαλονένια «Αφροδίτη» του, κατασκευασμένη από ανοξείδωτο χάλυβα, που πλέον έχει γίνει hot spot για selfies: Οι συχνά επιτελεστικά φιλότεχνοι εστιάζουν με την κάμερα του κινητού τους στην ανακλαστική της επιφάνεια και φωτογραφίζουν το καθρέφτισμα του εαυτού τους πάνω της. Έβγαλα κι εγώ τέτοια selfie. «Μοντέλο» του Κουνς γι’ αυτό το έργο; Η φτιαγμένη από χαυλιόδοντα μαμούθ «Αφροδίτη» του Λεσπίγκ, ηλικίας περίπου 28.000 ετών. Παρατηρώ πόσο διαφέρει η όψη αυτής της θηλυκότητας από εκείνη της Ιλόνα Στάλερ (Τσιτσιολίνα), που πρωταγωνίστησε στη σειρά έργων «Made in Heaven», η οποία μέχρι σήμερα παραμένει η πιο αμφιλεγόμενη του Κουνς.
«Για μένα, αυτό που είχε σημασία τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 ήταν το να κάνω κατανοητή τη σημασία της αποδοχής του εαυτού μας». Αυτό το έκανε πρώτα με τη σειρά γλυπτών “Banality”, που περιγράφηκε ως κιτς και περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, έναν πορσελάνινο Μάικλ Τζάκσον που αγκάλιαζε από θέση ανάπαυσης το μαϊμουδάκι του. «Είναι σημαντικό να αποδεχόμαστε τα πράγματα που μας αρέσουν, κόντρα στις επικρίσεις», σχολιάζει. Με τη σειρά «Made in Heaven», πάλι, που θεωρήθηκε από μέρος του καλλιτεχνικού milieu ως πορνογραφική, εξερεύνησε τη σεξουαλικότητα ως πηγή των ενοχών και της ντροπής που νιώθουμε.
Η επιλογή της πορσελάνης ως υλικού παλαιότερων έργων του, μου εξηγεί, κλείνει το μάτι στην «Κρήνη» του Μαρσέλ Ντισάν, ενώ παραπέμπει στα πορσελάνινα είδη υγιεινής που βρίσκονται στα μπάνια όπου κλείνονται οι νεότεροι άνθρωποι και έρχονται σε επαφή με αισθήματα ενοχής ή ντροπής για το σώμα τους. «Στα έργα του “Made in Heaven” δεν απεικόνιζα την Ιλόνα ως τον αντιπροσωπευτικό τύπο σωματικής τελειότητας. Ήθελα να πω ότι μπορούσα να αποδεχτώ το παρελθόν της και πως τα πάντα μπορούν να είναι τέλεια, με τον δικό τους τρόπο», καταλήγει.
Έχει, άλλωστε, φιλοτεχνήσει κι άλλες μπαλονένιες «Αφροδίτες», εκτός απ’ αυτήν του Λεσπίγκ, με διαφορετικά μεγέθη σώματος. Τα μπαλονένια του γλυπτά, παρατηρώ, έχουν γίνει iconic. Τον έχει κουράσει αυτή η οπτική γλώσσα; Μάλλον όχι. Στην πραγματικότητα, αναλογίζεται φωναχτά, δεν ήταν τόσο πολλά. «Έφτιαξα έναν σκύλο, ένα λουλούδι, το μπουκέτο με τις τουλίπες, τις “Αφροδίτες” μου, έργα που μπήκαν σε δημόσιους χώρους και κάποια ζώα μικρότερης κλίμακας· τον κύκνο, τον λαγό, τη μαϊμού…»
Η έκθεση «Τζεφ Κουνς: Αφροδίτη του Λεσπίγκ», συνεχίζεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης έως τις 31 Αυγούστου. Εισιτήρια: Cycladic.gr
