Ένα άλογο τσαλαβουτά στη ρηχή θάλασσα της κωμόπολης Οστντάινκερκε του Βελγίου. Ο ψαράς που το καβαλάει φοράει πλαστικές γαλότσες, χρωματιστό αδιάβροχο και φαρδιά φόρμα. Ύστερα από μερικά σίγουρα βήματα πάνω στο υποζύγιό του, τα καλάθια του γεμίζουν με μικροσκοπικές γαρίδες. Γύρω του, πλήθος κόσμου φωτογραφίζει με ενθουσιασμό μια παράδοση που σιγά σιγά φθίνει. Αυτό ακριβώς είναι που καταγράφει το φωτογραφικό πρότζεκτ της Ντιάνα Τακάτσοβα με τίτλο Temporary View: τις στιγμές που περνούν και χάνονται, ενός τόπου υπό συνεχή αναδιαμόρφωση – κλιματικά, κοινωνικά και οικονομικά.
Γεννημένη και μεγαλωμένη στη Σλοβακία, με σχεδόν έμφυτο το ενδιαφέρον γύρω από την έννοια των τελετουργικών, η Τακάτσοβα μετακόμισε το 2017 στο Βέλγιο με την ελπίδα να βρεθεί κοντά στη θάλασσα. «Από πολύ νωρίς με ενδιέφερε η καθημερινότητα των κοινοτήτων της ακτογραμμής, αλλά οι ντόπιοι μού έλεγαν πως, αν ήθελα να βλέπω τη θάλασσα, θα ήταν καλύτερο να μετακομίσω στην Ισπανία ή στην Ιταλία. Η άρνησή τους κίνησε ακόμα περισσότερο την περιέργειά μου και το επόμενο κιόλας Σαββατοκύριακο αποφάσισα να επισκεφθώ τις παραθαλάσσιες πόλεις και κωμοπόλεις –όπως το Μπλάνκενμπερζ και το Ντε Παν– στις ακτές της Βόρειας Θάλασσας. Είχαν μια ασυνήθιστη ομορφιά, η οποία συνεχώς μεταμορφωνόταν μπροστά στα μάτια μου καθώς άλλαζε ο καιρός και η στάθμη της θάλασσας», λέει η ίδια στο «Κ». Οκτώ χρόνια μετά, με την κάμερα μονίμως ανά χείρας, ο φακός της αποκαλύπτει τα ήθη και τα έθιμα της περιοχής, αλλά και τους κινδύνους που διατρέχουν.
Κάτω από την επιφάνεια
«Η θάλασσα είναι το σπίτι τους και υπάρχουν πολλά που κρύβονται κάτω από την επιφάνειά της», σημειώνει. Σε πόλεις όπως η Οστάνδη και το Νιούπορτ, όπου η αλιεία και ο τουρισμός αποτελούν τις κύριες πηγές εσόδων, δημιουργούνται ανάγκες και προσδοκίες με βάση αυτά τα δύο. Βέβαια, πρόκειται για αντίρροπες δυνάμεις, όπως εξηγεί και η Τακάτσοβα. Η πρακτική της έφιππης αλιείας μετρά πολλούς αιώνες ιστορίας, με την UNESCO να αναγνωρίζει τη σημασία της το 2009. «Αυτή τη στιγμή γίνεται προσπάθεια να διατηρηθεί η παράδοση τόσο από την κοινότητα των ψαράδων όσο και από τις Αρχές των πόλεων. Όμως, η αλήθεια είναι πως πια αποτελεί περισσότερο στοιχείο κουλτούρας παρά ενεργή πρακτική, πόσω μάλλον όταν ολόκληρη η ακτογραμμή βάλλεται από την κλιματική αλλαγή», σημειώνει η φωτογράφος.
Τα κτίρια γύρω από τη θάλασσα γκρεμίζονται προκειμένου να ανεγερθούν στη θέση τους πολυώροφες πολυκατοικίες και ξενοδοχεία. Είναι φανερό πως ο υπερτουρισμός και η αρχιτεκτονική μεταμόρφωση του τοπίου επιδρούν ακόμα και στην ίδια τη φύση. Σύμφωνα με δημοσίευμα των The Brussels Times, τον Ιούλιο του 2025 η κυβέρνηση της χώρας, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Διεύθυνση Θαλάσσιου Περιβάλλοντος, τοποθέτησε περισσότερα από 200.000 στρείδια στον βυθό, σε μια απόπειρα να αποκαταστήσουν τα υπό απειλή οικοσυστήματα. Ο σκοπός ήταν διπλός: από τη μία η επαναφορά της φυσικής ισορροπίας (μια και τα στρείδια προσφέρουν ένα είδος αντίστασης στις διαρκείς αλλαγές του περιβάλλοντος) και από την άλλη η ύπαρξη επαρκούς τροφής για τις περιζήτητες αυτές γαρίδες. Οι ψαράδες που τις συλλέγουν καβάλα σε άλογα μετριούνται πια στα δάχτυλα και αποτελούν περισσότερο τουριστική ατραξιόν παρά ζωτικό κομμάτι της οικονομίας.
Οι ψαράδες που συλλέγουν τις γαρίδες καβάλα σε άλογα μετριούνται πια στα δάχτυλα και αποτελούν περισσότερο τουριστική ατραξιόν παρά ζωτικό κομμάτι της οικονομίας.
Οι μεταμορφώσεις της ακτής
Οι εικόνες της Τακάτσοβα καταγράφουν την παράξενη συνύπαρξη δύο διαφορετικών κόσμων. Από τη μία είναι η παράδοση, που εδώ και αιώνες φέρνει στο πιάτο των ανθρώπων γαρίδες που μαγειρεύονται και καταναλώνονται εντός το πολύ δύο ημερών. Από την άλλη, ο καλπάζων τουρισμός, με πλάνα ταξιδιωτών να απολαμβάνουν στιγμές χαλάρωσης στην πλαζ. Ο υπερευρυγώνιος φακός της παραμορφώνει το κάδρο σε σημεία, φέρνοντας σε πρώτο πλάνο μικρές και συχνά παραγνωρισμένες λεπτομέρειες μιας παράδοξης καθημερινότητας. «Αποκαλώ το έργο μου Προσωρινή όψη, γιατί ο χαρακτήρας της ακτής αλλάζει διαρκώς. Από το ασταθές φως και τις δυναμικές αλλαγές των εποχών μέχρι την αναδιαμόρφωση των πόλεων, όπου τα κτίρια μπορεί μια μέρα να εξαφανιστούν μόνο και μόνο για να έρθουν στη θέση τους άλλα. Μέσα από αυτές τις μεταβάσεις κάποιες μαρτυρίες του παρελθόντος φαίνεται να διατηρούνται ζωντανές, ενώ κάποιες άλλες γίνονται ανάμνηση, σαν μια αντανάκλαση της ίδιας της ακτής που αντιστέκεται στη φυσική διάβρωση, έχοντας όμως μοιραία απώλειες εξαιτίας της. Πολλά πράγματα έχουν αναγκαστικά “ημερομηνία λήξης”, ακόμη κι αν ένας απλός περαστικός δεν μπορεί να το αντιληφθεί», καταλήγει η Τακάτσοβα, η οποία ίσως να μην το επιδίωξε συνειδητά, αλλά έχει και η ίδια μεταμορφωθεί με τη σειρά της. Πριν από οκτώ χρόνια μετακόμισε ως φωτογράφος στην περιοχή. Σήμερα, είναι ο φύλακας ενός κόσμου που χάνεται μπροστά στα μάτια μας.
