Το αίσθημα της ενοχής στα μεταπολεμικά χρόνια υπήρξε μια τεράστια πρόκληση για τη γερμανική λογοτεχνία, εκφράστηκε εν θερμώ από μεγάλα ονόματα της εποχής (Μπελ, Γκρας κ.ά.), αλλά και μεταγενέστερους (Ζέμπαλντ, Σλινκ, Έρπενμπεκ κ.ά.), και αποτελεί ένα μεγάλο και πολύπλοκο κεφάλαιο για την ευρωπαϊκή λογοτεχνία (και κοινωνία, φυσικά). Το ζήτημα αυτό απασχολούσε τον Βόλφγκανγκ Κέπεν (1906-1996), που το 1951 έγραψε το Περιστέρια στη χλόη και τρία χρόνια αργότερα το Θάνατος στη Ρώμη (1954), το οποίο μόλις μεταφράστηκε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κριτική και προσπαθεί να απαντήσει στο ερώτημα: σβήνεται η Ιστορία;
Ο Κέπεν αποτίνει φόρο τιμής στον Τόμας Μαν και στο Θάνατος στη Βενετία (οι ομοιότητες είναι ελάχιστες, αλλά οι συμβολισμοί παραμένουν), ενώ επικοινωνεί και με όσους προγενέστερους ή μεταγενέστερους βρήκαν στην «Αιώνια Πόλη» το κατάλληλο σκηνικό για τις ανησυχίες τους (Τζέιμς, Γουάιλντερ, Μπέρνχαρντ κ.ά.) και φυσικά με τους Ιταλούς συγγραφείς που με αρκετό πόνο και παράπονο αποτύπωσαν την πραγματικότητα της μεταπολεμικής Ρώμης στις σελίδες τους – ο Μοράβια πρώτος απ’ όλους, η Μοράντε, ακόμα και ο Παζολίνι με το περίφημο Ragazzi di vita, το οποίο κυκλοφόρησε μάλιστα σε νέα μετάφραση (Αλάνια, εκδ. Gutenberg) πριν από λίγες μέρες. Η Ιστορία δεν σβήνεται, αυτό είναι το ζητούμενο, γι’ αυτό διαβάζουμε τόσες δεκαετίες αργότερα παραλλαγές του ίδιου θέματος και, όπως στην περίπτωση του Κέπεν, εκδοχές λογοτεχνικά θαυμάσιες.
Το Θάνατος στη Ρώμη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική, σε μετάφραση Βασίλη Τσαλή.
