Λάμπουν μέσα στα ζωηρά τους χρώματα τα ξύλινα σκαριά-μοντέλα του Μανώλη Ζώρζου «Φουσκή», το μεγάλο του μεράκι. Πόσο χρόνο και κόπο να κατέβαλε άραγε για να ζωντανέψει ξεχασμένα πια ψαράδικα κι εμπορικά σκαριά που κάποτε αρμένιζαν το Αιγαίο; Πέραμα, τράτα, τσερνίκι, τρεχαντήρι, βαρκαλάς. «Το πέραμα ήταν ένα πολύ όμορφο σκαρί, μα δυστυχώς έχουν απομείνει πια μόνο δύο», λέει ο Μανώλης με πίκρα.
Από μικρό παιδί τού άρεσε η ξυλοναυπηγική. Κι αν σπούδασε και πέρασε τη ζωή του ως καπετάνιος του Εμπορικού Ναυτικού, που ήταν η επιθυμία του πατέρα του, ο ίδιος μέχρι τα 18 του χρόνια, που μπήκε στη σχολή, είχε μάθει ήδη τη δουλειά του καραβομαραγκού, που ήταν η μεγάλη του αγάπη. Τρεις βάρκες είχε φτιάξει με τα χέρια του πριν πιάσει δουλειά στα βαπόρια. Τη μία την έχει ακόμα. Τη λένε «Θαλασσόλυκο» και ήταν η πιο γρήγορη βάρκα με πανιά στην εποχή της. Το μικρόβιο όμως του είχε μείνει. Από το καρνάγιο της οικογένειάς του, πλάι στις σημερινές, θηριώδεις εγκαταστάσεις του νεωρίου της Onex, έχουν βγει πάνω από 900 αληθινά σκαριά από τη δεκαετία του ’60, όταν ο επίσης καραβομαραγκός πατέρας του αγόρασε τον χώρο όπου δούλευε ως τεχνίτης και έστησε το δικό του καρνάγιο. «Τα έφτιαχναν γρήγορα τότε τα σκαριά», θυμάται ο Μανώλης. «Ο πατέρας μου είχε ολόκληρο συνεργείο και τότε δεν είχαμε τα σημερινά μηχανήματα. Ήταν ολόκληρη μανούρα να βάλεις μπροστά την κορδέλα κοπής με καμινέτα και με πετρέλαιο. Όλα γίνονταν στο χέρι, δεν υπήρχε ρεύμα. Μαζί με το ρεύμα, αργότερα, ήρθαν και τα εργαλεία. Όμως πιο παλιά τα έβλεπα όλα πιο όμορφα, ήταν διαφορετικοί οι άνθρωποι. Το πρόβλημα είναι ότι σε αυτή τη δουλειά παιδιά δεν έρχονται πια και, αν αποφασίσουν, θα είναι αργά, γιατί οι μαστόροι σιγά σιγά φεύγουν. Κι ας έχει πολλά λεφτά αυτή η δουλειά. Προχθές “έφυγε” ένας καραβομαραγκός στον Πειραιά. “Φεύγουν” και τα παίρνουν μαζί τους, χάνεται η τέχνη», λέει με παράπονο. «Δεν είναι απλώς τέχνη. Είναι επιστήμη και μαζί κάτι άλλο. Μιλάς με ξύλα “ζωντανά”».
Όταν ο Μανώλης βγήκε στη σύνταξη, σκέφτηκε ότι με κάποιον τρόπο έπρεπε – και ήθελε– να επιστρέψει στην τέχνη του. Σκέφτηκε να γράψει ένα βιβλίο για χάρη της, αλλά όπως λέει δεν τα πήγαινε καλά με τα γραψίματα. Έτσι άρχισε να φτιάχνει τα παλιά σκαριά σε μικρογραφία· όχι και τόσο μικρά, αφού τα περισσότερα από αυτά φτάνουν και ξεπερνούν τα 2 μέτρα. «Στην Ελλάδα είμαστε δυο-τρεις που τα φτιάχνουμε πια», λέει. Τα φτιάχνει με πεύκο, ελιά και αφρικανικό σκούρο ιρόκο, ένα σκληρό, ολόισιο ξύλο με δύσκολα «νερά», που δεν λυγίζει εύκολα. «Ο πατέρας μου δούλευε με μαυρόπευκο από τη Σάμο και τη Μυτιλήνη. «Το μαυρόπευκο είχε ωραίο άρωμα. Το κόβαμε και μύριζε όλο το μαγαζί», θυμάται.
Διαβάστε περισσότερα στον Γαστρονόμο.
