Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τη συντριβή του ναζισμού, η Γερμανία βρέθηκε στο επίκεντρο του ανταγωνισμού των νικητριών δυνάμεων. Η διαίρεσή της σε ζώνες κατοχής από τις συμμαχικές δυνάμεις οδήγησε το 1949 στη δημιουργία δύο ξεχωριστών κρατικών μορφωμάτων: της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας (Δυτική Γερμανία), η οποία βρισκόταν υπό την επιρροή των δυτικών συμμάχων, και της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας (Ανατολική Γερμανία), η οποία εντάχθηκε στα κράτη της επιρροής της ΕΣΣΔ.
Το Βερολίνο, αν και γεωγραφικά εντός της Ανατολικής Γερμανίας, κατέστη το κατεξοχήν σύμβολο της διαίρεσης, ιδίως μετά την ανέγερση του Τείχους το 1961. Καθ’ όλη τη δεκαετία του 1950 και για το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 1960, η πολιτική της Δυτικής Γερμανίας βασιζόταν στο «Δόγμα Χάλσταϊν» (Hallstein Doctrine), επιδιώκοντας να απομονώσει διεθνώς το ανατολικογερμανικό καθεστώς. Παρότι ήταν συμβατή με το ψυχροπολεμικό κλίμα της εποχής, αυτή η προσέγγιση αποδείχθηκε σταδιακά ανεπαρκής για την αντιμετώπιση των νέων γεωπολιτικών δεδομένων και των κοινωνικών πιέσεων για χαλάρωση της έντασης.
Η άνοδος του Βίλλυ Μπραντ στην καγκελαρία το 1969 σηματοδότησε τη ρήξη με την ακολουθούμενη έως τότε εξωτερική πολιτική της Γερμανίας έναντι των κρατών του Ανατολικού Μπλοκ. Ο σοσιαλιστής Μπραντ υιοθέτησε την “Ostpolitik”, δηλαδή την πολιτική στρατηγικής προσέγγισης με τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, ιδίως με την Ανατολική Γερμανία. Η επιλογή του δεν αποσκοπούσε στην άμεση επανένωση, αλλά στην αναγνώριση της υφιστάμενης πραγματικότητας ως προϋπόθεση για τη σταδιακή υπέρβασή της. Σε αυτό το πλαίσιο, έγιναν προσπάθειες για τη διεξαγωγή ενός έντιμου διαλόγου με το ανατολικογερμανικό καθεστώς.
Στις 19 Μαρτίου 1970 πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνάντηση των ηγετών των δύο γερμανικών κρατών στην Ερφούρτη. Ο Βίλλυ Μπραντ επισκέφθηκε για πρώτη φορά την ανατολικογερμανική πόλη και έγινε δεκτός από τον πρωθυπουργό της Ανατολικής Γερμανίας Βίλλυ Στοφ. Χιλιάδες Ανατολικογερμανοί συγκεντρώθηκαν για να υποδεχθούν τον Μπραντ, γεγονός το οποίο δημιούργησε θετικό κλίμα για τη συνάντηση που ακολούθησε. Κατά τη διάρκεια της συζήτησής τους, ο Στοφ ζήτησε την επίσημη αναγνώριση της Ανατολικής Γερμανίας, ενώ από την πλευρά του ο Μπραντ ζήτησε τη διευκόλυνση των επαφών των πολιτών των δύο κρατών και τη μείωση της έντασης στις σχέσεις τους.
Παρά τη διαφορετική προσέγγιση των δύο ανδρών στα θέματα που συζήτησαν, η συνάντηση διεξήχθη υπό πολιτισμένο κλίμα, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για τη διεξαγωγή περισσότερων τέτοιων συναντήσεων στο μέλλον. Οι δύο ηγέτες δεν υπέγραψαν κάποια συμφωνία τη δεδομένη χρονική στιγμή, αλλά εγκαινίασαν την περίοδο της «λειτουργικής συνύπαρξης» των δύο κρατών, συμβάλλοντας στη μετατόπιση της πολιτικής κουλτούρας που είχε διαμορφωθεί έως τότε από την ακαμψία στον πραγματισμό.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
