Κατά τη διάρκεια του 362 άρχισαν να πυκνώνουν οι αναφορές ότι οι Πέρσες προετοιμάζονταν για μια επίθεση εναντίον των ανατολικών επαρχιών της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Επιθυμώντας να αντιμετωπίσει τους Πέρσες προτού εκείνοι εξελιχθούν σε πραγματικό κίνδυνο για την ασφάλεια της αυτοκρατορίας του, ο Ιουλιανός πραγματοποίησε το 362 εκστρατεία εισβάλλοντας σε περσικά εδάφη με 65.000 περίπου στρατιώτες. Επειτα από μια σειρά από θεαματικές νίκες, ο αμφιλεγόμενος για τη θρησκευτική του πολιτική αυτοκράτορας έφθασε έξω από τα τείχη της περσικής πρωτεύουσας, που ήταν η Κτησιφών.
Ο Ιουλιανός δεν άργησε να καταλάβει ότι η Κτησιφών ήταν αδύνατο να καταληφθεί τη δεδομένη χρονική στιγμή. Αποφάσισε τότε να συνεχίσει την εκστρατεία του στην περσική ενδοχώρα εξαπολύοντας επιθέσεις εναντίον άλλων πόλεων. Σε μία από αυτές τις επιχειρήσεις, τον Ιούνιο του 363, τραυματίστηκε θανάσιμα από μια λόγχη η οποία διαπέρασε τα πλευρά του. Μεταφέρθηκε στη σκηνή του και άφησε την τελευταία του πνοή το ίδιο βράδυ.
Ο θάνατος του Ιουλιανού εξέθεσε σε τρομερό κίνδυνο τα στρατεύματα που εκστράτευαν στα περσικά εδάφη. Υστερα από μερικές ταλαντεύσεις, οι διοικητές των μονάδων εξέλεξαν ως αυτοκράτορα τον ανώτατο αξιωματικό της αυτοκρατορικής φρουράς Ιοβιανό. Στους ώμους του νέου αυτοκράτορα έπεσε το βάρος της σύναψης ειρήνης με τους Πέρσες. Οι ρωμαϊκές δυνάμεις υποχρεώθηκαν όχι μόνο να αποχωρήσουν ταπεινωμένες από τα περσικά εδάφη αλλά να παραχωρήσουν και εκτάσεις στη Μεσοποταμία.
Ο Ιοβιανός, ωστόσο, δεν κυβέρνησε την αυτοκρατορία παρά μόνον οχτώ μήνες. Τον Φεβρουάριο του 364 έφυγε ξαφνικά από τη ζωή, την ώρα που η αυτοκρατορία του αντιμετώπιζε την απειλή εισβολής βαρβαρικών φύλων από τον Βορρά. Στις 26 Φεβρουαρίου 364 ανέβηκε στον θρόνο ο Βαλεντινιανός. Ο Βαλεντινιανός καταγόταν από την Παννονία. Μεγάλωσε σε μια οικογένεια στρατιωτικών και έλαβε καλή μόρφωση. Σταδιοδρόμησε και εκείνος, όπως ο πατέρας του Γρατιανός, στον ρωμαϊκό στρατό αναλαμβάνοντας υψηλότατες θέσεις, έχοντας κερδίσει την εμπιστοσύνη τόσο του Ιουλιανού όσο και του διαδόχου του αποδεικνύοντας στο πεδίο της μάχης την αξία του.
Λίγο μετά από την ανάληψη των νέων του καθηκόντων, ο Βαλεντινιανός όρισε συναυτοκράτορα τον αδερφό του Βάλη. Επιδιώκοντας την καλύτερη διακυβέρνηση της αχανούς αυτοκρατορίας του, όρισε τον αδερφό του υπεύθυνο για τη διοίκηση του ανατολικού τμήματος, ενώ ο ίδιος ανέλαβε τη διοίκηση του δυτικού. Χωρίς χρονοτριβή και αποδεικνύοντας την αποφασιστικότητά του να υπερασπιστεί τα ρωμαϊκά εδάφη στη Δύση, ο Βαλεντινιανός οργάνωσε πληθώρα εκστρατειών για την αντιμετώπιση των επιδρομέων. Αντίστοιχη πολιτική αντιμετώπισης των εξωτερικών κινδύνων υιοθέτησε και ο αδερφός του, Βάλης, ο οποίος πέρασε μεγάλο μέρος της βασιλείας του στα μέτωπα των πολεμικών επιχειρήσεων τόσο στα Βαλκάνια όσο και στη Μικρά Ασία.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
