Ολα ξεκίνησαν με τον γάμο της πριγκίπισσας Μαργαρίτας της Δανίας και του Ιακώβου Γ΄ της Σκωτίας. Ο πατέρας της Μαργαρίτας, Χριστιανός Α΄, δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να δώσει προίκα. Αποτέλεσμα τούτου ήταν να δώσει ως ενέχυρο πρώτα τα νησιά Ορκάδες και στη συνέχεια τα νησιά Σέτλαντ στον γαμπρό του. Το Μάιο του 1469, μάλιστα, έστειλε επιστολή στους υπηκόους του στα νησιά αυτά, με την οποία τους ζητούσε να είναι υπάκουοι στον βασιλιά της Σκωτίας και να του πληρώνουν τους φόρους τους κάθε χρόνο, μέχρι ο ίδιος να έχει την οικονομική δυνατότητα να καταβάλει το ποσόν που χρειαζόταν (δηλ. την προίκα) για την εξαγορά τους. Δεν ενέκριναν, όμως, όλοι την εν λόγω διευθέτηση.
Τα Νορβηγικά και Δανικά Συμβούλια του Βασιλείου θεώρησαν την ενεχυρίαση προσβολή. Σύντομα ο Ιάκωβος Γ΄ θα προχωρούσε στο επόμενο βήμα. Ετσι, στις 20 Φεβρουαρίου 1472, προχώρησε στην επίσημη προσάρτηση των νήσων στη Σκωτία. Το σχέδιό του ήταν τα νησιά να κυβερνώνται από το σκωτσέζικο στέμμα και να διοικούνται για λογαριασμό του βασιλιά από δικούς του κυβερνήτες και εισπράκτορες φόρων. Αφηνε, ωστόσο, ανοιχτό το ενδεχόμενο να δοθούν ως δώρο σε έναν αξιοσέβαστο ευγενή κάποια στιγμή στο μέλλον.
Στο πλαίσιο αυτό, τον Αύγουστο του ίδιου έτους, ο Ιάκωβος διόρισε τον επίσκοπο των Ορκάδων, Αντριου Πίκτορις, αντιπρόσωπό του στα νησιά – μια κίνηση στην οποία δεν έφερε καμία ουσιαστική αντίδραση ο βασιλιάς Χριστιανός. Εξι μήνες μετά την προσάρτηση, ο Πάπας Σίξτος ΣΤ΄ ίδρυσε αρχιεπισκοπή στη Σκωτία και συνέδεσε με αυτήν την επισκοπή των Ορκάδων. Παρ’ όλα αυτά, τα Σέτλαντ και οι Ορκάδες εξακολουθούσαν να έχουν τα δικά τους κοινοβούλια και τους δικούς τους αξιωματούχους. Το 1476 όμως ο Ιάκωβος κλήθηκε για πρώτη φορά να πληρώσει τον μισθό ενός αξιωματούχου των Ορκάδων.
Το γεγονός αυτό αποτέλεσε την απαρχή για περαιτέρω αλλαγές. Ο Ιάκωβος προχώρησε στην πληρωμή αυτή καθώς και σε εκείνες που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια αλλά, ταυτόχρονα, έκανε και μια σημαντική κίνηση. Ο μισθός κάθε αξιωματούχου έπρεπε να καταβάλλεται από τότε και στο εξής μόνο με ειδική άδεια του βασιλιά. Σκοπός αυτής της ρύθμισης ήταν ο αξιωματούχος να βρίσκεται υπό τον έλεγχό του. Η κατάσταση αυτή θα άλλαζε μέσα στη δεκαετία του 1540, οπότε έπαψαν να υπάρχουν πλέον τέτοιου είδους δημόσιοι αξιωματούχοι στα νησιά.
Η εν λόγω απόφαση πάρθηκε ύστερα από την κίνηση του Χριστιανού Γ΄ της Δανίας να στείλει δικό του αξιωματούχο στις Ορκάδες, ο οποίος καταγόταν από τα νησιά Σέτλαντ. Ο Ιάκωβος Ε΄ της Σκωτίας, όμως, δεν σκόπευε να ανεχτεί κάτι τέτοιο. Κάποια χρόνια αργότερα (1549), ο Χριστιανός Γ΄ επέβαλε ειδικό φόρο στους κατοίκους του δανικού βασιλείου, ώστε να συγκεντρώσει το απαραίτητο για την εξαγορά των νησιών ποσό· ζήτησε, μάλιστα, συνάντηση με τη σκωτσέζικη πλευρά για να παραδώσει το χρηματικό ποσό. Ωστόσο, οι Σκωτσέζοι διπλωμάτες τόνισαν στη συνάντηση πως δεν είχαν σχετικές οδηγίες.
Η ίδια τακτική ακολουθήθηκε από την πλευρά τους και στα επόμενα χρόνια. Χαρακτηριστικό είναι πως όταν το 1585 μια μεγάλη δανική πρεσβεία έφτασε στη Σκωτία για να συζητήσει το θέμα, ο Σκωτσέζος βασιλιάς τούς ανακοίνωσε ότι λόγω επιδημίας πανώλης δεν είχε πρόσβαση στα αρχεία του – τους έδωσε μια χρυσή αλυσίδα, χωρίς έστω μια κάποια δέσμευση. Τελευταία απόπειρα από πλευράς Δανίας έγινε το 1667 στο τέλος του αγγλο-ολλανδικού πολέμου. Τότε οι Δανοί πρέσβεις πίεζαν να συζητηθεί το θέμα των νησιών και να ενταχθεί στο πλαίσιο της συνθήκης ειρήνης. Ομως, δεν συζητήθηκε ούτε τότε ούτε κάποια άλλη στιγμή στη συνέχεια. Ετσι, η Σκωτία διατήρησε τον έλεγχο των νησιών Σέτλαντ και Ορκάδες – κατάσταση που θα διατηρούνταν και στη συνέχεια.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
