Στις 10 Φεβρουαρίου 1954, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντουάιτ Αϊζενχάουερ προειδοποίησε για τους κινδύνους μιας άμεσης αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης στο Βιετνάμ, σε μια στιγμή που ο πόλεμος στην Ινδοκίνα πλησίαζε σε κρίσιμη καμπή. Οι δηλώσεις του, ενώπιον των δημοσιογράφων στον Λευκό Οίκο, εντάσσονταν σε ένα ευρύτερο στρατηγικό δίλημμα που απασχολούσε τότε την αμερικανική πολιτική.
Η Ουάσιγκτον χρηματοδοτούσε ήδη σε μεγάλο βαθμό τη γαλλική πολεμική προσπάθεια, ενώ παράλληλα προσπαθούσε να αποφύγει μια άμεση εμπλοκή η οποία θα μπορούσε να μετατρέψει έναν περιφερειακό πόλεμο σε ευρύτερη σύγκρουση, χωρίς σαφή πολιτική διέξοδο.
Ο Αϊζενχάουερ αντιμετώπιζε το Βιετνάμ ως ένα πεδίο σύγκρουσης με έντονα τοπικά και αντιαποικιακά χαρακτηριστικά. Η στρατιωτική υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών δεν εγγυάτο ότι θα μπορούσαν να ελέγξουν πολιτικά το αποτέλεσμα, και η εμπειρία της Κορέας είχε δείξει πόσο γρήγορα μια περιφερειακή σύγκρουση μπορούσε να παγιδεύσει την Αμερική σε ένα αιματηρό αδιέξοδο.
Σε ερώτηση του δημοσιογράφου του CBS Radio, Ντάνιελ Σορ, αν οι δηλώσεις του σήμαιναν αποφασιστική αποφυγή της εμπλοκής ανεξαρτήτως της εξέλιξης του πολέμου, ο πρόεδρος απέφυγε να δεσμευθεί για την πορεία των διεθνών εξελίξεων. Τόνισε ωστόσο ότι «δεν μπορώ να συλλάβω μεγαλύτερη τραγωδία για την Αμερική από το να εμπλακεί τώρα βαθιά σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο σε οποιαδήποτε από αυτές τις περιοχές, ιδιαίτερα με μεγάλες στρατιωτικές μονάδες». Παράλληλα διευκρίνισε ότι η αμερικανική στρατηγική περιοριζόταν στη στήριξη των Βιετναμέζων και των Γάλλων «στη διεξαγωγή αυτού του πολέμου», επειδή, όπως είπε, «κατά την αντίληψή μας, πρόκειται για ελεύθερα και ανεξάρτητα έθνη που αντιστέκονται στη διείσδυση του κομμουνισμού».
Η πολιτική αυτή ισορροπούσε μεταξύ δύο άκρων. Στο εσωτερικό, η κοινή γνώμη παρέμενε επιφυλακτική απέναντι σε νέες στρατιωτικές δεσμεύσεις, ενώ ταυτόχρονα το Κογκρέσο πίεζε για αποφασιστικότερη στάση στην ανάσχεση του κομμουνισμού. Σε ερώτηση της δημοσιογράφου Μέι Κρεγκ για το κατά πόσο η αμερικανική κυβέρνηση σκόπευε να ενημερώνει το Κογκρέσο για την αποστολή τεχνικών στη Νοτιοανατολική Ασία, ο Αϊζενχάουερ δήλωσε ότι «δεν υπάρχει καμία πρόθεση να δρομολογούνται οι υποθέσεις της Αμερικής σε ένα σκοτεινό δωμάτιο».
Υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση φροντίζει πάντα να ενημερώνει τους αρμόδιους στη Γερουσία και το Κογκρέσο για κάθε σημαντική διεθνή εξέλιξη, προσθέτοντας πως «ό,τι κι αν κάνεις, στους σημερινούς ευαίσθητους καιρούς, ενέχει ορισμένους κινδύνους», και υπενθύμισε ότι ακόμη και η αποστολή τροφίμων σε λιμοκτονούντες πληθυσμούς είχε προκαλέσει προειδοποιήσεις για σοβαρές συνέπειες.
Η ανησυχία του Αϊζενχάουερ δεν περιοριζόταν στην επιχειρησιακή πλευρά. Καθώς η κατάρρευση της γαλλικής παρουσίας στην Ινδοκίνα γινόταν ολοένα πιο πιθανή, το Βιετνάμ άρχισε να γίνεται αντιληπτό ως κρίκος σε μια αλυσίδα γεωπολιτικών εξελίξεων που θα μπορούσε να επηρεάσει ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ασία.
Η 10η Φεβρουαρίου 1954 αναδεικνύει έτσι έναν πρόεδρο που, αντιλαμβανόμενος τον κίνδυνο βαριάς στρατιωτικής εμπλοκής, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις διεθνείς πιέσεις, τις επιφυλάξεις του Κογκρέσου και τις απαιτήσεις μιας κοινής γνώμης σε εγρήγορση.
Αυτό που αρχικά ήταν ένας δαπανηρός αποικιοκρατικός πόλεμος απέκτησε σημασία για την αξιοπιστία και την επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου.
Η προειδοποίηση της 10ης Φεβρουαρίου λειτουργούσε ως τεκμήριο στρατηγικής επιφύλαξης, αλλά ταυτόχρονα φώτιζε την εξέλιξη που θα οδηγούσε λίγους μήνες αργότερα στη διατύπωση της θεωρίας των ντόμινο.
Η θεωρία των ντόμινο επιχείρησε να απλοποιήσει αυτή την πολυπλοκότητα: η πτώση του Βιετνάμ θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές συνέπειες σε Λάος, Καμπότζη και άλλες ασιατικές χώρες, θέτοντας υπό αμφισβήτηση όχι μόνο την πολιτική σταθερότητα της περιοχής αλλά και την αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών ως δύναμης ανάσχεσης.
Με αυτόν τον τρόπο, η επιφυλακτικότητα απέναντι στην άμεση εμπλοκή δεν εξαφανίστηκε, αλλά μετασχηματίστηκε σε ένα πολιτικό και ιδεολογικό επιχείρημα που δικαιολογούσε την κλιμάκωση σιγά σιγά, χωρίς να παραβλέπεται το αρχικό στρατηγικό δίλημμα.
Η 10η Φεβρουαρίου 1954 αναδεικνύει έτσι έναν πρόεδρο που, αντιλαμβανόμενος τον κίνδυνο βαριάς στρατιωτικής εμπλοκής, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις διεθνείς πιέσεις, τις επιφυλάξεις του Κογκρέσου και τις απαιτήσεις μιας κοινής γνώμης σε εγρήγορση. Το Βιετνάμ, από μια απομακρυσμένη αποικιακή σύγκρουση, αρχίζει να εμφανίζεται ως σημείο καμπής του Ψυχρού Πολέμου, με συνέπειες που θα σημαδέψουν βαθιά την αμερικανική στρατηγική και πολιτική για τις επόμενες δεκαετίες.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
