Κατά το 1941, η ιαπωνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα θεμελιώδες στρατηγικό δίλημμα, το οποίο αφορούσε την κατεύθυνση της επεκτατικής της πολιτικής στην Ασία και στον Ειρηνικό. Από τη μία πλευρά, οι υποστηρικτές της «Βόρειας Στρατηγικής» (Hokushin-ron) τάσσονταν υπέρ της επίθεσης κατά της Σοβιετικής Ενωσης, εκτιμώντας ότι η γερμανική εισβολή του Ιουνίου του 1941 είχε αποδυναμώσει καίρια τον Κόκκινο Στρατό δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για μια επέμβαση στα σοβιετικά εδάφη στην Απω Ανατολή.
Από την άλλη, οι υποστηρικτές της «Νότιας Στρατηγικής» (Nanshin-ron) προσανατολίζονταν στην επέκταση προς τη Νοτιοανατολική Ασία και τον Ειρηνικό, καταλαμβάνοντας τις αποικιακές κτήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ολλανδίας, γεγονός το οποίο θα οδηγούσε σε σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
Η τελική επιλογή υπέρ της Νότιας Στρατηγικής πραγματοποιήθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου του 1941 και υπαγορεύθηκε πρωτίστως από οικονομικούς και γεωστρατηγικούς παράγοντες. Το εμπάργκο που επέβαλαν οι ΗΠΑ το καλοκαίρι του 1941 έπληξε σημαντικά την ιαπωνική οικονομία, η οποία εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από την εισαγωγή πετρελαίου, καουτσούκ και άλλων ειδών πρώτης ανάγκης. Η ιαπωνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κατάληψη των πλουτοπαραγωγικών περιοχών του νότου δεν αποτελούσε απλώς επιλογή επέκτασης, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα για τη διασφάλιση της επιβίωσης της αυτοκρατορίας.
Αντιθέτως, η προοπτική σύγκρουσης με τη Σοβιετική Ενωση θεωρήθηκε ιδιαίτερα επισφαλής, δεδομένης της ήττας που είχαν υποστεί οι ιαπωνικές δυνάμεις από τον Κόκκινο Στρατό το 1939, κατά τη διάρκεια των συνοριακών συγκρούσεων στο Χαλχίν Γκολ. Την πληροφορία ότι η Ιαπωνία είχε εγκαταλείψει προς ώρας την ιδέα διενέργειας επίθεσης εναντίον της Σοβιετικής Ενωσης φρόντισε να μεταδώσει αμέσως στη Μόσχα ο σοβιετικός κατάσκοπος στο Τόκιο Ρίχαρντ Ζόργκε, επιτρέποντας στη σοβιετική ηγεσία να αποσύρει το μεγαλύτερο μέρος των εμπειροπόλεμων στρατευμάτων που στάθμευαν στην Απω Ανατολή στο φλέγον μέτωπο του πολέμου, έξω από τη Μόσχα.
Στον ιαπωνικό σχεδιασμό για την κατάκτηση της Νοτιοανατολικής Ασίας κομβικό ρόλο διαδραμάτιζε η κατάληψη της Σιγκαπούρης. Η Σιγκαπούρη αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της βρετανικής άμυνας στην περιοχή. Hταν μεγάλο εμπορικό λιμάνι και ο έλεγχός της εξασφάλιζε την κυριαρχία στις θαλάσσιες οδούς της ευρύτερης περιοχής.
Η ήττα των Βρετανών στη Σιγκαπούρη συγκλόνισε τη βρετανική κοινή γνώμη. Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Ουίνστον Τσόρτσιλ χαρακτήρισε την ήττα τη «μεγαλύτερη καταστροφή στη βρετανική ιστορία»
Κατά την προετοιμασία της επίθεσής τους, οι Ιάπωνες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το αδύναμο σημείο της βρετανικής άμυνας βρισκόταν στο βόρειο χερσαίο μέτωπο της Μαλαϊκής Χερσονήσου.
Η κατάληψη της Μαλαισίας θα καθιστούσε ευάλωτη τη Σιγκαπούρη. Από την πλευρά τους, οι Βρετανοί θεωρούσαν ένα τέτοιο σενάριο απίθανο, δεδομένης της πυκνής βλάστησης στις ζούγκλες της περιοχής, η οποία δεν θα επέτρεπε την προέλαση των ιαπωνικών δυνάμεων.
Οι επιχειρήσεις κατά των βρετανικών κτήσεων στη Μαλαισία και την Ταϊλάνδη ξεκίνησαν σχεδόν ταυτόχρονα με την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ, στις 7/8 Δεκεμβρίου 1941. Η βρετανική άμυνα στην περιοχή αποδείχθηκε ανεπαρκής, με αποτέλεσμα μέσα σε σχεδόν δύο μήνες τα ιαπωνικά στρατεύματα να καταλάβουν εκατοντάδες χιλιόμετρα γης, πόλεις και οχυρά των αντιπάλων τους.
Η ιαπωνική επίθεση κατά της Σιγκαπούρης εκδηλώθηκε τη νύχτα της 8ης Φεβρουαρίου 1942, με τη διάβαση του στενού του Τζοχόρ. Η επιλογή του σημείου επίθεσης αποδείχθηκε καίρια, καθώς οι βρετανικές δυνάμεις είχαν υποτιμήσει την πιθανότητα μαζικής απόβασης σε εκείνο το τμήμα του μετώπου και είχαν διαθέσει περιορισμένα μέσα άμυνας. Παρά τη σθεναρή αντίσταση ορισμένων αυστραλιανών και βρετανικών μονάδων, η ιαπωνική διείσδυση υπήρξε ταχεία και αποφασιστική. Στις 15 Φεβρουαρίου ο Βρετανός διοικητής Αρθουρ Πέρσιβαλ υπέγραψε την άνευ όρων παράδοση της φρουράς της Σιγκαπούρης, επιβεβαιώνοντας τη νίκη των Ιαπώνων.
Η ήττα των Βρετανών στη Σιγκαπούρη συγκλόνισε τη βρετανική κοινή γνώμη. Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Ουίνστον Τσόρτσιλ χαρακτήρισε την ήττα τη «μεγαλύτερη καταστροφή στη βρετανική ιστορία».
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
