Λίγο πριν τα μεσάνυχτα της 30ής Ιανουαρίου [ώρα Ουάσιγκτον, δηλαδή πριν τις 7 το πρωί ώρα Αθήνας της 31ης Ιανουαρίου], και αφού η Ελλάδα και η Τουρκία αποδέχτηκαν τα μέτρα που επέτρεψαν την αποκλιμάκωση της κρίσης, ο Χόλμπρουκ τηλεφωνεί στη Νέα Υόρκη, στον ανταποκριτή της ΕΡΤ και δημοσιογράφο της ομογενειακής εφημερίδας Εθνικός Κήρυκας, Αθανάσιο Έλλις.
Ήταν γυρω στις 11 όταν χτύπησε το τηλέφωνο.
– Γεια σου, είμαι ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ. Βρίσκομαι στο γραφείο μου, στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, και διαχειρίζομαι την κρίση από το πρωί. Το ίδιο κάνει και ο πρέσβης Νάιλς στην Αθήνα, ακούστηκε μια μάλλον γνώριμη φωνή.
Ο Αθανάσιος Έλλις δεν πρόλαβε να εκπλαγεί, αφού νόμισε ότι επρόκειτο για φάρσα από κάποιον φίλο ή συνάδελφο και ήταν έτοιμος να απαντήσει στα ελληνικά ότι «αυτές δεν είναι ώρες για να κάνει κάποιος πλάκα». Όμως, ο Αμερικανός μεσολαβητής δεν του άφησε το χρονικό περιθώριο να παρέμβει, και συνέχισε:
– Είσαι ο πρώτος Έλληνας δημοσιογράφος που μιλάω. Θέλω να με ακούσεις με προσοχή. Μόλις αποφύγαμε έναν πόλεμο ανάμεσα στη χώρα σου και στην Τουρκία…
Τα λόγια του Χόλμπρουκ είχαν ως αποτέλεσμα ο πρώιμος εκνευρισμός να αντικατασταθεί από μια αίσθηση ανατριχίλας. Καθώς περνούσαν τα δευτερόλεπτα, η χροιά της φωνής που ακουγόταν από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής παρέπεμπε όλο και περισσότερο στον βοηθό υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ. Ήταν γνωστή η φωνή του, αφού τους προηγούμενους μήνες φιλοξενούνταν σε όλα τα μέσα ενημέρωσης, λόγω της Συμφωνίας του Ντέιτον τον Νοέμβριο, με την οποία τερματίστηκε ο πόλεμος στη Βοσνία. Ήταν, επίσης, γνώριμη παρουσία στους Έλληνες, καθώς, δυο μήνες νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο, είχε «κλείσει» την Ενδιάμεση Συμφωνία μεταξύ της Αθήνας και των Σκοπίων.
Ξαφνικά, ο Έλλις συνειδητοποίησε ότι όχι μόνο δεν επρόκειτο για «πλάκα», αλλά εκείνες τις στιγμές «γραφόταν ιστορία». Πήρε αμέσως ένα στιλό και άρχισε να καταγράφει βιαστικά τα όσα του έλεγε ο συνομιλητής του.
– Μόλις ολοκλήρωσα μια σειρά τηλεφωνικών συνομιλιών με την Αθήνα και την Άγκυρα. Επίσης, ο πρόεδρος Κλίντον μίλησε με τον πρωθυπουργό Σημίτη, τον πρόεδρο Ντεμιρέλ και την πρωθυπουργό Τσιλέρ. Η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη. Συμφωνήσαμε ότι θα επανέλθουμε στην προγενέστερη κατάσταση (status quo ante). Θα αποσυρθούν τα πλοία από τη γύρω περιοχή, θα φύγουν τα στρατεύματα, θα φύγει η σημαία.
– Θα φύγει και η ελληνική σημαία; τον διέκοψε ο Έλληνας δημοσιογράφος.
– Ναι, θα επιστρέψουμε στο status quo ante, απάντησε χωρίς δεύτερη σκέψη ο Χόλμπρουκ.
Αφού ολοκλήρωσε την ενημέρωση, που περιλάμβανε λεπτομερείς αναφορές στις πολλαπλές δικές του συνομιλίες, αλλά και σε αυτές του αρχηγού του Μεικτού Επιτελείου των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγού Σαλικασβίλι, ο μεσολαβητής ζήτησε από τον Έλλις να του διαβάσει λέξη προς λέξη τις σημειώσεις που είχε κρατήσει, «γιατί είναι πολύ λεπτό το ζήτημα και δεν πρέπει να υπάρξει καμία παρεξήγηση». Και συμπλήρωσε: «Πριν κλείσουμε, θέλω να ξέρεις ότι ο Πάγκαλος έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Ο υπουργός Εξωτερικών σας είναι ευφυής. Βοήθησε πολύ στην εκτόνωση της κατάστασης».
Πριν κλείσει το τηλέφωνο, ο Αθανάσιος Έλλις, έχοντας συνειδητοποιήσει τη σημασία που θα είχε η τηλεοπτική καταγραφή των όσων άκουγε, επανήλθε:
– Θα σας πείραζε να μου επαναλάβετε όσα μου είπατε πριν λίγο και στην κάμερα, αύριο το πρωί;
– Καθόλου. Έλα από την Εθνική Λέσχη Τύπου και θα τα πούμε ξανά, απάντησε ο Χόλμπρουκ.
Ο ανταποκριτής της ΕΡΤ επικοινώνησε με τη διεύθυνση του σταθμού, ενημέρωσε για τις αποκλειστικές δηλώσεις του Αμερικανού μεσολαβητή και ρώτησε τι ώρα ήταν το επόμενο δελτίο. «Έχουμε συνεχή ροή. Θα τα πεις όλα, τώρα. Ακριβώς ό,τι σου είπε», ήταν η απάντηση που έλαβε.
Την επόμενη μέρα ο Έλλις πήρε μία από τις πρωινές πτήσεις για την Ουάσιγκτον και έφτασε έγκαιρα στην Εθνική Λέσχη Τύπου. Εκεί βρίσκονταν ήδη και περίμεναν τον Χόλμπρουκ οι φίλοι και συνάδελφοί του, Αλέξης Παπαχελάς του MEGA και Αποστολής Ζουπανιώτης του τότε SKY.
– Τι κάνεις εσύ εδώ; τον ρώτησε ο πρώτος.
– Έχω ραντεβού με τον Χόλμπρουκ να του πάρω συνέντευξη, ήταν η αφοπλιστικά ειλικρινής απάντηση του Έλλις.
– Άσε την πλάκα και πες μου τι θέλεις εδώ; ξαναρώτησε ο Παπαχελάς, ενώ η περιέργεια είχε ζωγραφιστεί και στο πρόσωπο του Ζουπανιώτη.
– Αλήθεια σας λέω, ρε παιδιά. Μου είπε χτες στο τηλέφωνο ότι θα μου κάνει δηλώσεις στην κάμερα. Θα ερχόμουν στα καλά καθούμενα στην Ουάσιγκτον;
Εκείνη τη στιγμή εμφανίστηκε πίσω από τις μεγάλες γυάλινες πόρτες της εισόδου του κτιρίου όπου στεγάζεται η Εθνική Λέσχη Τύπου, στη γωνία των οδών 14 και F, ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ.
– Κύριε υπουργέ, γεια σας, είμαι ο Αθανάσιος Έλλις, ο Έλληνας δημοσιογράφος που μιλήσαμε χτες το βράδυ στο τηλέφωνο για την κρίση στα Ίμια, συστήθηκε ο Έλλις.
– Χαίρομαι που σε γνωρίζω, απάντησε ο Χόλμπρουκ και χαμογελώντας συμπλήρωσε: Είχες την αποκλειστικότητα (scoop), έτσι; Έλα να τα πω και on camera.
Τα υπόλοιπα είναι ιστορία και καταγράφηκαν στις τηλεοπτικές κάμερες όχι μόνο της κρατικής τηλεόρασης, αλλά και των ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών.
Εκεί ολοκληρώθηκε μια μοναδική εμπειρία για έναν δημοσιογράφο, ο οποίος όχι μόνο κάλυψε τα γεγονότα, αλλά έτσι όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα τα ξημερώματα της 31ης Ιανουαρίου, βρέθηκε στο επίκεντρο των εξελίξεων στη σημαντικότερη κρίση που αντιμετώπισε η χώρα του τα τελευταία τριάντα πέντε χρόνια.
*Αναδημοσίευση από το βιβλίο των Αθανάσιου Έλλις και Μιχάλη Ιγνατίου, Ίμια: Τα απόρρητα τηλεγραφήματα των Αμερικανών, Εκδοτικός Οίκος Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα 2009, σσ. 174-177.
