«Τι έκανες, κύριε Δήμαρχε;»
«Στις 25 Ιανουαρίου, μεταξύ των άλλων υποχρεώσεων και των άλλων επισκέψεων και αναγνωρίσεων που κάναμε, εγώ με έναν επιτελή της ΑΣΔΕΝ και ένα πλωτό του Λιμενικού, πραγματοποιήσαμε μια επίσκεψη στα Ίμια. Μια αναγνώριση. Πήραμε, βέβαια, διάφορες φωτογραφίες. Επιστρέφοντας προς την Κω, δέχτηκα στον ασύρματο του σκάφους του Λιμενικού ένα μήνυμα από τον δήμαρχο της Καλύμνου, κύριο Διακομιχάλη: “Κύριε ταξίαρχε, έμαθα ότι πήγατε στα Ίμια”. Του λέω: “Ναι, είχα κάποια δουλειά και πηγαίνω προς αυτή την κατεύθυνση”. Λέει: “Κρίμα που δεν βρεθήκαμε”. “Δεν πειράζει”, του απαντώ, “εγώ είχα άλλη δουλειά”.
»Επιστρέψαμε το βράδυ και όταν έφτασα στο γραφείο, μου τηλεφώνησε γύρω στις 8. “Ξέρετε, κύριε ταξίαρχε, πήγα στα Ίμια και, μεταξύ άλλων, έβαλα και μια ελληνική σημαία”. Και του λέω αυθόρμητα: “Τι έκανες, κύριε δήμαρχε; Το ξέρεις ότι αυτό μπορεί να μας δημιουργήσει προβλήματα; Ότι η σημαία δεν μπορεί να μπει σε ένα ακατοίκητο νησί ή σε έναν βράχο ή οτιδήποτε;”.
»Αμέσως ενημέρωσα την ΑΣΔΕΝ, προφορικά και εγγράφως, ότι έγινε αυτό. Και, μεταξύ των άλλων, συγκροτήσαμε ένα τμήμα άμεσης επέμβασης από τοπική μονάδα, για να χρησιμοποιηθεί όπου ήθελε διαταχθεί, όπου ήταν ανάγκη. Ακόμα δεν είχαμε τους καταδρομείς, αλλά το ζητήσαμε με την αναφορά που κάναμε».
Λίγες ημέρες αργότερα, η κατάσταση επιδεινώνεται. «Στις 28 το πρωί, 8 η ώρα, εγώ είχα πάει στην εκκλησία, να ανάψω ένα κερί. Αμέσως με φωνάζουν: “Ελάτε, κάτι συνέβη στα Ίμια”! Έτρεξα και ενημερώθηκα από τον διοικητή του Ναυτικού Κλιμακίου. Υπήρχαν πάντα στην Κω δύο περιπολικά του Πολεμικού Ναυτικού, το “Παναγόπουλος” και το “Αντωνίου”, τα οποία έκαναν μια προγραμματισμένη επιτήρηση από την Κω μέχρι το Αγαθονήσι και λοιπά. Ήταν στο πλαίσιο της επιχειρησιακής επιτήρησης που είχαμε.
»Πήρα αμέσως τηλέφωνο τον διοικητή της ΑΣΔΕΝ. Η αίθουσα επιχειρήσεων ενημέρωσε αμέσως το επιτελείο της ΑΣΔΕΝ, τον επιτελάρχη και τα λοιπά. Εκτίμησα ότι ήταν ένα σοβαρό επεισόδιο.
»Τηλεφώνησα στον Αρχηγό ΓΕΣ, τον Κωνσταντίνο Βούλγαρη, και του ανέφερα την κατάσταση. Μου είπε ότι στην περιπολία το πρωί, το “Αντωνίου” διέκρινε επάνω στην Ανατολική Ίμια την τουρκική σημαία. Του λέω: “Κύριε Αρχηγέ, έχω και μια πρόταση επί του θέματος. Όπως μπήκε η τουρκική σημαία, να κατέβει. Δηλαδή γι’ αυτή την ενέργεια να μην εμπλακούν στρατιωτικά τμήματα, αλλά όπως πήγε ο δήμαρχος, ένας πολίτης, θα στείλουμε κι εμείς εδώ έναν δημοσιογράφο, έναν ψαρά ή οτιδήποτε να κατεβάσει τη σημαία, διότι η εμπλοκή στρατιωτικών τμημάτων δίνει άλλη διάσταση στην κρίση”. Εκτιμώ ότι συμφώνησε.
»Αμέσως μετά, πήρα πάλι τον διοικητή της ΑΣΔΕΝ, του ανέφερα τη συζήτησή μου με τον Αρχηγό του ΓΕΣ και του είπα: “Εάν συμφωνείτε, πηγαίνετε κατευθείαν στο ΓΕΕΘΑ, στο Κέντρο Επιχειρήσεων, και υποστηρίξτε αυτήν την πρόταση”. “Συμφωνώ απόλυτα”, μου είπε. Και πήγε αμέσως εκεί.
»Μετά από λίγο, γιατί όλα αυτά γινόντουσαν πολύ γρήγορα, το ένα πίσω από το άλλο, δίπλα μου ήταν και ο διοικητής του Ναυτικού Κλιμακίου. Παίρνει τηλέφωνο ο Αρχηγός του ΓΕΕΘΑ, ο κύριος Λυμπέρης, και μου λέει: «Κύριε ταξίαρχε, τι έγινε;» Του ανέφερα πάλι το ίδιο γεγονός και μου έδωσε οδηγίες να μη διαρρεύσει κ.λπ. Όμως εκείνη την ώρα είχα ανοιχτή την τηλεόραση και τα κανάλια έδειχναν σε πραγματικό χρόνο τους [Τούρκους] δημοσιογράφους που ήταν πάνω στη βραχονησίδα».
Πυρετώδεις ενέργειες
Στο μεταξύ, το περιπολικό «Αντωνίου» ενημερώνει πως ανέβασε άγημα στη βραχονησίδα, το οποίο κατέβασε την τουρκική και ανήρτησε πάλι την ελληνική σημαία. Ταυτόχρονα, το ΓΕΕΘΑ είχε δώσει εντολή για πλήρη ετοιμότητα των μονάδων από την Κω, τη Νίσυρο, την Αστυπάλαια, μέχρι το Αγαθονήσι. «Αυτό είχε κι ένα ρίσκο, διότι μπορεί να μας κατηγορούσαν ότι επαυξάνουμε την κρίση, ενώ ακόμα βρίσκεται στα πρώτα στάδια», θυμάται ο Αθανάσιος Νικολοδήμος. «Ένας διοικητής με ρώτησε αν θα κάνω κάποια ενέργεια, και του είπα: “Η επόμενη διαταγή την οποία θα πάρετε, θα είναι: ‘Ανάβετε κινητήρες! Εμπρός!’.” Είναι μία από τις διαταγές που δίνονται στο πλαίσιο του Πυροβολικού.
»Πήραμε διαταγή ότι θα ερχόταν από την Αθήνα μια Ομάδα Υποβρύχιων Καταστροφών με ένα ελικόπτερο… να τους παραλάβουμε από την Κάλυμνο και να τους πάμε μέχρι το λιμάνι όπου θα επιβιβάζονταν στην κανονιοφόρο “Πυρπολητής”. Αυτό έγινε περίπου τις απογευματινές ώρες. Αυτή η αποστολή θα επάνδρωνε την Ανατολική Ίμια.
»Την επομένη ημέρα στις 29 του μηνός, από το πρωί η ετοιμότητα της ομάδας μετεβλήθη σε 15 λεπτά από τις 3 το μεσημέρι. Η ομάδα αυτή έπρεπε να αποβιβαστεί στα Ίμια, να εγκατασταθεί εκεί και να δράσει ανάλογα με την κατάσταση την οποία θα παρουσιάζετο. Θα προσγειώνονταν τα ελικόπτερα και θα τους άφηναν.
»Το βράδυ της επομένης, 30 του μηνός, από το πρωί η ετοιμότητα και οι πληροφορίες εξελίσσονταν ραγδαία. Δηλαδή η μία ετοιμότητα ερχόταν πίσω από την άλλη. Γύρω στις τρεις παρά το απόγευμα, ο υπαρχηγός του ΓΕΕΘΑ επικοινώνησε με την Αίθουσα Επιχειρήσεων της ΑΔΤΕΑ και ανέφερε ότι η αποστολή, αντί για τα Ίμια, έπρεπε να αλλάξει και να πάει στην Καλόλιμνο. Αμέσως τρέχω στο γραφείο μου και παίρνω τηλέφωνο τον υπαρχηγό. Του λέω: “Θέλω έγγραφη επιβεβαίωση”. Πράγματι, μετά από δύο λεπτά ήρθε το σήμα, το οποίο τροποποιούσε την πρώτη διαταγή. Αμέσως, λοιπόν, ανεστάλη η απογείωση. Στείλαμε αγγελιαφόρο, ο οποίος πήρε την παλιά διαταγή από τον επικεφαλής και από τους χειριστές και έδωσε την καινούργια και, βέβαια, απογειώθηκαν τα ελικόπτερα κανονικά μετά από 10-15 λεπτά και αποβίβασαν το προσωπικό αυτό στη νήσο Καλόλιμνο.
»Πράγματι, λοιπόν, είχαμε στην Ανατολική Ίμια την ομάδα των ΟΥΚ – στη Δυτική δεν υπήρχε. Τώρα γιατί άλλαξε αυτή η διαταγή εγώ δεν μπορώ να ξέρω τι συνέβη… τι πληροφορίες είχε το ΓΕΕΘΑ και ποιοι άλλοι παράγοντες επέδρασαν για να αλλάξει αυτή η διαταγή. Σημαίνει ότι κάτι σοβαρό είχε υπόψη το ΓΕΕΘΑ. Πολύ αργότερα, από τα διάφορα που κυκλοφορούσαν, ελέχθη ότι υπήρχαν πληροφορίες από διπλωματικές πηγές πως πιθανόν οι Τούρκοι να έβγαιναν στην Καλόλιμνο.
»Επομένως, το βράδυ αυτής της νύχτας, 30 προς 31, η οποία ήταν και η πιο δραματική, ήταν επανδρωμένη μόνο η Ανατολική Ίμια με τους ΟΥΚ. Γύρω στις 11 η ώρα ετέθημεν σε γενική επιφυλακή. Στη συνέχεια ήρθε ένα σήμα να κάνουμε επιστράτευση της τοπικής εφεδρείας.
»Υπ’ όψιν ότι ο καιρός εκείνη τη νύχτα ήταν πολύ δυσμενής. Βροχή, δυνατός αέρας, ομίχλη παντού και πολύ άσχημες συνθήκες. Γύρω στις 12, δύο τουρκικά ελικόπτερα πέταξαν πάνω από τα Ίμια για 15-20 λεπτά. Αμέσως ανέφερα στον αρχηγό του ΓΕΣ ότι πέταξαν τα ελικόπτερα και ότι ήταν Black Hawk. Με ρώτησε πού το ξέρω. Του λέω: “Τέτοια νύχτα δεν νομίζω ότι πετάνε άλλα ελικόπτερα” – διότι ήταν τέτοιες οι καιρικές συνθήκες. Εκείνη την ώρα η φρεγάτα “Yavuz” έκανε έναν ελιγμό νότια και, κατά κάποιον τρόπο, κάλυψε αυτές τις δύο μικρές νησίδες. Εικάζεται πως εκείνη την ώρα βγήκαν οι Τούρκοι κομάντος. Εδόθη, λοιπόν, η διαταγή επιστράτευσης. Ήταν μεγάλη η προθυμία των εφέδρων, αλλά κυρίως των εθνοφυλάκων, των Καλυμνίων».
Αντίστροφη κίνηση
Γύρω στη μία και μισή τη νύχτα, ο Νικολοδήμος λαμβάνει ένα τηλεφώνημα από τον Αρχηγό ΓΕΣ. «Μου είπε ότι επίκειται εχθρική επίθεση και ότι σε μία ώρα μπορεί να δεχθείς επίθεση. “Εντάξει”, του λέω, “εμείς κάναμε αυτά που προβλέπεται και ό,τι είναι μέσα στις δυνατότητές μας”». Στο μεταξύ, αρχίζει να λαμβάνει δημοσιογραφικές πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες οι Τούρκοι κομάντος έχουν βγει στη Δυτική Ίμια. Στην επικοινωνία του με το Ναυτικό Κλιμάκιο και τη φρεγάτα «Ναβαρίνον», όμως, τον διαβεβαιώνουν ότι «δεν έχουν καμία ένδειξη πως υπάρχουν Τούρκοι κομάντος».
«Περίπου στις 4.30 το πρωί διαπιστώθηκε ότι πράγματι Τούρκοι κομάντος είχαν βγει στη Δυτική Ίμια. Εκείνη την ώρα δόθηκε εντολή στη φρεγάτα να απονηώσει το ελικόπτερο και να επιβεβαιώσει μάλλον αυτή την πληροφορία». Πράγματι, το ελικόπτερο επιβεβαιώνει την ύπαρξη Τούρκων κομάντος, αλλά δεν θα προλάβει να γυρίσει στο “Ναβαρίνον”. Μετά από ένα σήμα master caution, γύρω στις 4.30 το πρωί, θα πέσει ανοιχτά της Καλολίμνου. Σε λιγότερο από δύο ώρες αργότερα, με παρέμβαση των Αμερικανών, συμφωνείται το περίφημο “no ships, no troops, no flags” μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας.
»Στις 6 και 10 το πρωί πήραμε ένα σήμα να σταματήσει η επιστράτευση, να απολυθούν οι έφεδροι, να απαγκιστρωθούν οι δυνάμεις και από τις δύο νησίδες, και σιγά σιγά να επιστρέψουμε στα στρατόπεδά μας. Άρχισε αμέσως, λοιπόν, η αντίστροφη κίνηση. Αντιλαμβάνεστε ότι με το άκουσμα της πτώσης του ελικοπτέρου και της απώλειας των τριών συναδέλφων το ηθικό των στελεχών και των στρατιωτών ευρίσκετο σε κάποια δυσμενή θέση. Δεν μπορούσε να πιστέψει το προσωπικό ότι μετά από τόση προσπάθεια, μετά από τέτοιον υπερβάλλοντα ζήλο, με τέτοιο υψηλό ηθικό, χωρίς να συμβεί κάτι, να έχουμε αυτό το ατύχημα. Και, βέβαια, να γυρίζουμε στα στρατόπεδά μας έτσι όπως φύγαμε το πρωί».
