Το νήμα που οδήγησε στην κρίση των Ιμίων, όπως την παρουσιάζουμε σήμερα στην ειδική έκδοση της «Κ», μέσα από τις λέξεις που χρησιμοποίησαν τότε οι συντάκτες του Ημερολογίου Επιχειρήσεων του ΓΕΕΘΑ, άρχισε να ξετυλίγεται στις 25 Δεκεμβρίου 1995, όταν το υπό τουρκική σημαία φορτηγό πλοίο “Figen Akat” προσάραξε στις νησίδες και αποκολλήθηκε από ελληνικό ρυμουλκό.
Στις 28 Δεκεμβρίου, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε με ρηματική διακοίνωση ως «αναπόσπαστο τμήμα της τουρκικής επικράτειας» τα νησιά Ίμια, χρησιμοποιώντας, μάλιστα, τον όρο Καρντάκ (Kardak). Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών απάντησε παραπέμποντας στη Συμφωνία του 1932 ανάμεσα στην Τουρκία και την Ιταλία, που επιβεβαιώνει την ελληνικότητα των Ιμίων. Ωστόσο στις 16 Ιανουαρίου 1996 ζητεί από το ΓΕΕΘΑ, με απόρρητο σήμα, αυξημένη επαγρύπνηση των Ενόπλων Δυνάμεων.
Στις 19 Ιανουαρίου, τα Γενικά Επιτελεία λαμβάνουν διαταγή από το ΓΕΕΘΑ να αυξήσουν τα μέτρα επιτήρησης, και στις 22 Ιανουαρίου υψώνεται στην Aνατολική Ίμια ελληνική σημαία, με πρωτοβουλία του δημάρχου Καλύμνου Δ. Διακομιχάλη.
Στις 27 Ιανουαρίου, συνεργείο της τουρκικής εφημερίδας Χουριέτ (Hürriyet)μεταβαίνει με ιδιωτικό ελικόπτερο στην Aνατολική Ίμια και τοποθετεί την τουρκική σημαία, αφού πρώτα αφαίρεσε την ελληνική.
Κυριακή 28 Ιανουαρίου 1996
Το γεγονός διαπιστώνει και στο πεδίο το πλήρωμα του παράκτιου περιπολικού «Παναγόπουλος», στις 08.10 το πρωί της 28ης Ιανουαρίου. Λίγο αργότερα ακολουθούν εντολές από την Αθήνα. Το περιπολικό «Αντωνίου» λαμβάνει διαταγή να πλεύσει προς τα Ίμια, ώστε να αφαιρεθεί η τουρκική σημαία, ενώ η κανονιοφόρος «Πυρπολητής» αποπλέει προς τα Ίμια και από εκεί προς την Κάλυμνο «για την εκτέλεση συνδυασμένης ενέργειας με άνδρες της ΜΥΚ». Στις 10.00 καταφθάνει σήμα από το «Αντωνίου» ότι η τουρκική σημαία αφαιρέθηκε και αντικαταστάθηκε από ελληνική.
11.52: Το ΓΕΝ λαμβάνει διαταγή να αποβιβάσει άνδρες της Ομάδας Υποβρυχίων Καταστροφών (ΟΥΚ) στα Ίμια και να διατηρεί ναυτική παρουσία στην περιοχή. Στο ΓΕΣ ζητείται να προωθηθούν δύο ελικόπτερα Huey στην Κω, με 12 καταδρομείς σε ετοιμότητα μιας ώρας για αποβίβαση σε βραχονησίδα. Το ΓΕΑ να είναι σε ετοιμότητα τακτικής αναγνώρισης. Μέσα στην ημέρα προστέθηκαν και άλλες μονάδες σε ετοιμότητα, κινήσεις ενδεικτικές του πολιτικού και διπλωματικού θερμομέτρου στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, που είχε αρχίσει να ανεβαίνει επικίνδυνα.
20.50: Το ημερολόγιο αναφέρει: «Σε εκτέλεση της δοθείσας την 11.52 διαταγής, η Κ/Φ ΠΥΡΠΟΛΗΤΗΣ αποβίβασε στην ανατολική νησίδα ΙΜΙΑ στοιχείο Β/Χ (7 άνδρες) το οποίο παρέλαβε από Κάλυμνο. Το στοιχείο αυτό παρέμεινε στη νησίδα όλη τη νύχτα μέχρι 06.00 της επόμενης οπότε επανεπιβιβάσθη στην Κ/Φ και μετεφέρθη στη ν. Κάλυμνο». Τελευταία δύο σήματα της 28ης Ιανουαρίου ήταν εκείνα που εξεπέμφθησαν στις 21.55 και 21.59. Με το πρώτο διατασσόταν η άμεση αποχώρηση κάθε μονάδας του Λιμενικού Σώματος από τα Ίμια, και με το δεύτερο διατάσσονταν περιπολίες ελικοπτέρων Huey και «η ναυτική παρουσία στην περιοχή Ν. Ίμια να είναι ανάλογη της τουρκικής».
Δευτέρα 29 Ιανουαρίου 1996
08.25: Το ΓΕΕΘΑ διατάσσει τα εξής (με βάση το επιχειρησιακό ημερολόγιο):
«Α. ΓΕΝ αποβιβάσει ομάδα Β/Χ [σ.σ. ΟΥΚ] Ν. ΙΜΙΑ με καθορισμένους κανόνες εμπλοκής. Β. Ελικόπτερα UH-1H [σ.σ. Huey] με ομάδα Καταδρομών να κινηθεί περιοχή Ν. ΙΜΙΑ με ετοιμότητα αποβίβασης με διαταγή. Γ. Τεθούν σε ετοιμότητα 15 λεπτών 2 ελικόπτερα APACHE για περιοχή 80 ΑΔΤΕΑ [σ.σ. 80ή Ανώτερη Διοίκηση Ταγμάτων Εθνοφυλακής με έδρα την Κω]».
09.30: Το Εθνικό Κέντρο Αεροπορικών Επιχειρήσεων του Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας (ΑΤΑ/ΕΚΑΕ) αναφέρει ότι τουρκικό ελικόπτερο εντοπίσθηκε στα όρια του FIR περιοχής Καλύμνου. Στις 10.35 ζεύγος τουρκικών μαχητικών εισέρχεται στον Εθνικό Εναέριο Χώρο (ΕΕΧ) και αναχαιτίζεται από ζεύγος ελληνικών Mirage F-1. Τις επόμενες ώρες υπάρχει στην περιοχή αρκετή στρατιωτική κινητικότητα. Σύμφωνα με το επιχειρησιακό ημερολόγιο, στις 12.10, «δύο τουρκικά Α/Φ F-16 υπεριπτάθησαν της Κ/Φ ΠΥΡΠΟΛΗΤΗΣ τα οποία εγκλωβίσθηκαν από αυτήν».
12.35: Ένα τουρκικό πολιτικό ελικόπτερο προσεγγίζει την περιοχή και τη φωτογραφίζει.
13.14: Διατάσσεται τροποποίηση της ετοιμότητας των ελικοπτέρων. Για τα Huey και τα Apache η ετοιμότητα πέφτει στα 15 λεπτά, για τα Chinook στα 60 λεπτά.
13.30: Διαπιστώνεται ότι μετασταθμεύουν τουρκικά μαχητικά σε αεροδρόμια των δυτικών μικρασιατικών παραλίων.
14.00: Ο εκπρόσωπος του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών προτείνει διαπραγματεύσεις για τα Ίμια.
14.05: Δύο τουρκικά F-16 εισέρχονται εντός του FIR Αθηνών, ενώ ένα ιπτάμενο τάνκερ KC-135, απαραίτητο για εναέριο ανεφοδιασμό, ίπταται νότια της Αλικαρνασσού. Στην περιοχή πετούν και τρία ελληνικά Mirage 2000 για παν ενδεχόμενο.
20.28: Σήμα από το ΓΕΝ, «με το οποίο δίδεται αποδέσμευση για την εκτέλεση προειδοποιητικών βολών από πλοία και επίγεια τμήματα και αναχαίτιση αποβίβασης ξένων στα Ν. ΙΜΙΑ για αφαίρεση συμβόλων».
22.30: Το ΓΕΕΘΑ στέλνει σήμα στο ΓΕΝ, με το οποίο εξουσιοδοτεί «εφόσον προκληθεί από την Τουρκική πλευρά με φωτισμό από ραντάρ και Σύστημα Διεύθυνσης Βολής (Ρ/Ε ΣΔΒ) στροφή πυροβόλων και ηλεκτρονικές παρεμβολές ανταποδώσει τα ίσα».
Τρίτη 30 Ιανουαρίου 1996
04.27: Το ΓΕΝ στέλνει σήμα στη φρεγάτα «Ναβαρίνον», προκειμένου να μετακινηθεί στη Λέρο, ενώ δύο ΤΠΚ μεταβαίνουν ανατολικά των Κυκλάδων.
05.08: Διατάσσεται επιφυλακή της 80ής ΑΔΤΕΑ (Κως) σε ποσοστό 100%.
08.55: Εστάλη σήμα με το οποίο γνωστοποιείται ότι ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, μετά από απόφαση του υπουργού Εθνικής Άμυνας, από τις 09.00 λαμβάνει απευθείας την επιχειρησιακή διοίκηση των εξής σχηματισμών:
• 1η Στρατιά (εκτός Α, Β, Γ Σωμάτων Στρατού και 8ης Μηχανοποιημένης Ταξιαρχίας)
• ΑΣΔΕΝ (Ανωτάτη Στρατιωτική Διοίκηση Εσωτερικού και Νησιών)
• Εφεδρειών ΓΕΣ (μόνο Μονάδες Ειδικών Δυνάμεων)
• Μάχιμων Μονάδων Πολεμικού Ναυτικού (ΠΝ)
• ΑΤΑ
Τα επόμενα λεπτά ακολουθούν διάφορες τακτικές κινήσεις μονάδων.
10.00: Τέθηκαν με διαταγή σε ετοιμότητα 15 λεπτών τα τμήματα Ειδικών Δυνάμεων του 5ου ΕΤΕΑ, για κίνηση. Αποστολή, η αποτροπή αποβιβάσεως προσωπικού στα Ίμια. Χρήση βίας για αυτοάμυνα και μη συμμορφώσεως απομακρύνσεως ατόμων που επιχειρούν απόβαση στις νησίδες. Χρήση προειδοποιητικών βολών για αποτροπή προσγειώσεων τουρκικών ελικοπτέρων. Μέχρι και το βράδυ ακολουθούν σειρά σημάτων για μετακίνηση μονάδων, και πρακτικά το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων προωθείται σε θέσεις προετοιμασίας για πολεμική σύγκρουση, από τον Έβρο έως το Καστελόριζο.
23.41: Εκδίδεται σήμα για τον απόπλου όλου του Στόλου και την ανάπτυξή του σε θέσεις αραιώσεως. Πρόκειται για το σήμα που θα ακυρωθεί την επόμενη ημέρα στις 07.25, μετά την αποκλιμάκωση η οποία ακολούθησε.
Τετάρτη 31 Ιανουαρίου 1996
01.00: Από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας μεταφέρεται «από πηγή υψηλής αξιοπιστίας» πληροφορία στο ΓΕΕΘΑ περί επικείμενης εχθρικής επίθεσης. Είναι ενδεικτικό του φόβου γενικευμένης σύρραξης, ότι το σύνολο των σημάτων που αφορούν τα μέτρα συναγερμού εστάλησαν με FAX και στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ) στην Κύπρο.
01.10: Ο Α/ΓΕΕΘΑ δίνει εντολή στο ΓΕΝ για στοχοποίηση των τουρκικών πλοίων.
01.35: Δύο τουρκικά ελικόπτερα Black Hawk πετούν πάνω από τα Ίμια, ενώ η φρεγάτα “Yavuz” πλέει στα 500 μέτρα από το νησί.
01.45: Οι άνδρες των ΟΥΚ, που βρίσκονται επί των Ιμίων, διατάσσονται να ρίξουν αρχικά φωτοβολίδες κατά των τουρκικών ελικοπτέρων, και αν αυτά επιχειρήσουν να προσγειωθούν, να τα καταρρίψουν.
01.53: Τόσο η φρεγάτα “Yavuz” όσο και τα δύο τουρκικά ελικόπτερα απομακρύνονται προς ανατολάς. Ακολουθούν ορισμένες ακόμα κινήσεις ενίσχυσης της παρουσίας των Ενόπλων Δυνάμεων περί το Αγαθονήσι, αλλά και στη Λήμνο και στον Έβρο. Παρότι δεν αναφέρεται στο Ημερολόγιο, επί του πρακτέου, άνδρες των τουρκικών ειδικών δυνάμεων είχαν ήδη αποβιβασθεί, περί τις 01.15, με λέμβους στη Μικρή (Ανατολική) Ίμια.
03.35: Ο Ντενίζ Μπαϊκάλ, υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, ανακοινώνει στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση ότι έγινε με λέμβους ειρηνική κατάληψη της δυτικής νησίδας των Ιμίων. Ακολουθεί εντολή για επιχείρηση ανακατάληψης.
04.18: Απονηώνεται από τη φρεγάτα «Ναβαρίνον» το ελικόπτερο AB-212ASW «ΠΝ 21», με πλήρωμα τους Υποπλοίαρχο Χριστόδουλο Καραθανάση, Υποπλοίαρχο Παναγιώτη Βλαχάκο, Αρχικελευστή Έκτορα Γιαλοψό, «για επιβεβαίωση της πληροφορίας περί καταλήψεως της Ν. ΙΜΙΑ».
05.08: Το ελικόπτερο πέφτει, κατά την επιστροφή του, δύο ναυτικά μίλια βορείως των Ιμίων.
06.00: Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, συγκεκριμένα ο υφυπουργός Νίκος Κουρής, ευρισκόμενος στο Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων (ΕΘΚΕΠΙΧ), διατάσσει «διακοπή σχεδιάσεως Καταδρομικής επιχείρησης ανακατάληψης της νησίδας Ίμια (Δυτική)». Η διαταγή εδόθη αμέσως μετά τη συμφωνία του υπουργού Εξωτερικών Θεόδωρου Πάγκαλου με τον υφυπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, οι οποίοι είχαν αναλάβει τις διαπραγματεύσεις, μετά το τηλεφώνημα, νωρίτερα, ανάμεσα στον Κώστα Σημίτη και τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον, με το περίφημο «όχι πλοία, όχι στρατεύματα, όχι σημαίες».
Από τις 07.25 έως και τις 10 ακυρώθηκε το σύνολο των έκτακτων μέτρων ετοιμότητας και επιφυλακής, καθώς και του στρατιωτικού συναγερμού ανά την επικράτεια, που προέβλεπε τη συνολική υπαγωγή του κράτους σε καθεστώς ανοιχτής και γενικευμένης πολεμικής σύγκρουσης.
Τις επόμενες ώρες και τα επόμενα εικοσιτετράωρα ακολούθησαν οι έρευνες που ολοκληρώθηκαν στις 6 Φεβρουαρίου, με τον εντοπισμό και την ανέλκυση του μοιραίου ελικοπτέρου «ΠΝ 21».
