O Μεσαίωνας δεν χαρακτηρίζεται ως μια εποχή εξερευνήσεων και μεγάλων γεωγραφικών ανακαλύψεων. Λίγοι ήταν εκείνοι οι οποίοι τολμούσαν να πραγματοποιήσουν μακρινά ταξίδια, έξω από τη σχετική ασφάλεια που πρόσφεραν η Μεσόγειος Θάλασσα όσον αφορά τα ταξίδια διά θαλάσσης και η Ευρώπη και η Εγγύς Ανατολή όσον αφορά τις περιπλανήσεις διά ξηράς. Οι άνθρωποι διέθεταν περιορισμένες γνώσεις για τον κόσμο έξω από τις τοπικές κοινωνίες τους, ενώ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των αντιλήψεών τους διαδραμάτιζε η Εκκλησία.
Παρά ταύτα, οι αντικειμενικές δυσκολίες στις μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων δεν εμπόδισαν ορισμένους τολμηρούς εμπόρους να πραγματοποιήσουν ταξίδια στα βάθη της Ασίας φθάνοντας έως την Κίνα. Δύο τέτοιοι έμποροι ήταν οι Βενετοί αδελφοί Νικολό και Μαφέο Πόλο, οι οποίοι στα μέσα της δεκαετίας του 1250 ξεκίνησαν το ταξίδι τους από τη Γαληνοτάτη Δημοκρατία για την Ανατολή.
Αφού διέμειναν για κάποια χρόνια στη λατινοκρατούμενη Κωνσταντινούπολη, το 1260 αποφάσισαν να ρευστοποιήσουν την περιουσία τους, φοβούμενοι την ανάκτηση της πόλης από την Αυτοκρατορία της Νίκαιας, και να ακολουθήσουν τον «δρόμο του μεταξιού» για την Απω Ανατολή. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους συνάντησαν τον Κουμπλάι Χαν, Μογγόλο αυτοκράτορα της Κίνας και ιδρυτή της δυναστείας Γιουάν.
Το 1269, τα δύο αδέρφια επέστρεψαν στη Βενετία. Στην πατρίδα του ο Νικολό είχε την ευκαιρία να γνωρίσει τον δεκαπεντάχρονο γιο του Μάρκο – τον οποίο κυοφορούσε ακόμα η σύζυγός του όταν ο ίδιος αναχώρησε από τη Βενετία.
Ακούγοντας τις ιστορίες από τις περιπλανήσεις του πατέρα του στην Ασία, στην καρδιά του νεαρού Μάρκο γεννήθηκε η επιθυμία να δει και εκείνος τα εξωτικά μέρη που επισκέφθηκαν ο Νικολό και ο Μαφέο. Εχοντας χάσει τη μητέρα του τα προηγούμενα χρόνια, ο Μάρκο δεν είχε κάποιο πρόσωπο που να τον κρατά δεμένο με τη Βενετία. Οταν ο Νικολό και ο Μαφέο αποφάσισαν να επιστρέψουν στην Ασία, το 1271, ο Μάρκο τούς ακολούθησε, όντας ακόμη ανήλικος.
Το 1274 η ολιγομελής αποστολή των Πόλο, η οποία είχε λάβει τις ευλογίες του Πάπα Γρηγορίου Ι΄, έφθασε στην Αυλή του Κουμπλάι Χαν. Οι τρεις Πόλο παρέμειναν στην Κίνα 17 χρόνια έχοντας κερδίσει την εύνοια του αυτοκράτορα. Ο Κουμπλάι έδειξε ιδιαίτερη συμπάθεια στον Μάρκο Πόλο, εκτιμώντας την ικανότητά του να διηγείται ιστορίες από τα μέρη όπου ταξίδευε. Εκτιμούσε, μάλιστα, σε τέτοιο βαθμό τον χαρακτήρα του, ώστε χρησιμοποίησε τον Μάρκο ουκ ολίγες φορές ως επικεφαλής διπλωματικών αποστολών σε χώρες της ανατολικής και νοτιοανατολικής Ασίας.
Το 1291, οι τρεις Πόλο πραγματοποίησαν την τελευταία αποστολή τους στην υπηρεσία του Κουμπλάι, συνοδεύοντας την πριγκίπισσα Κουό Κουό Τζεν των Μογγόλων στον αρραβωνιαστικό της Ιλχάν Αργκούν. Στη συνέχεια, κατευθύνθηκαν προς την Τραπεζούντα, όπου επιβιβάστηκαν σε πλοίο με προορισμό τη Βενετία. Επιστρέφοντας στη Βενετία το 1295, ο Μάρκο Πόλο εντάχθηκε στον στρατό της πατρίδας του, η οποία βρισκόταν σε πόλεμο με τη Γένοβα. Σε μία από τις συγκρούσεις, ο Μάρκο συνελήφθη και φυλακίστηκε. Τότε ήταν που διηγήθηκε για πρώτη φορά τις περιπέτειές του στην Ασία στον Ρουστικέλο ντα Πίζα, με τον οποίο συνέγραψαν αργότερα το βιβλίο «Τα ταξίδια του Μάρκο Πόλο».
Ο Μάρκο απελευθερώθηκε το 1299 και στη συνέχεια ασχολήθηκε με το εμπόριο. Αφησε την τελευταία του πνοή στις 8 Ιανουαρίου 1324, ταλαιπωρούμενος αρκετούς μήνες από μια ασθένεια. Τάφηκε στην εκκλησία του Σαν Λορέντζο στη Βενετία.
Με την εξιστόρηση των περιπετειών του, ο Μάρκο Πόλο άφησε τεράστια κληρονομιά, την οποία αξιοποίησαν οι εξερευνητές που προχώρησαν στις μεγάλες γεωγραφικές ανακαλύψεις τους επόμενους αιώνες. Με τις ιστορίες του ενέπνευσε πληθώρα εξερευνητών και εμπόρων, συμβάλλοντας στη διάνοιξη νέων θαλάσσιων και χερσαίων οδών προς τις άγνωστες χώρες του πλανήτη.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
