Το δουλεμπορικό πλοίο “Zong” αναχώρησε από τις ακτές της Αφρικής στις 6 Σεπτεμβρίου 1781 μεταφέροντας εκατοντάδες σκλάβους. Δεδομένου ότι το εμπόριο δούλων ήταν ιδιαίτερα επικερδές εκείνη την εποχή, πολλοί καπετάνιοι δουλεμπορικών πλοίων μετέφεραν περισσότερους σκλάβους από τον επιτρεπόμενο αριθμό, για να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους.
Το ίδιο έπραξε και ο καπετάνιος του “Zong”, Luke Collingwood. Επιπλέον, λόγω της απουσίας ευνοϊκών ανέμων, το “Zong” έπλευσε κατά λάθος σε μια περιοχή του Ατλαντικού, γνωστή ως “the doldrums”, όπου και προσάραξε. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και της ακινητοποίησης του πλοίου, οι ασθένειες και ο υποσιτισμός προκάλεσαν –έως τις 29 Νοεμβρίου– τον θάνατο 60 σκλάβων και 7 από τα 17 μέλη του πληρώματος.
Καθώς το νερό λιγόστευε και το ταξίδι είχε επιμηκυνθεί λόγω του σφάλματος πλοήγησης, το πλήρωμα ψήφισε κάποια στιγμή να ρίξει στη θάλασσα μέρος του ανθρώπινου «φορτίου», προκειμένου να διασφαλίσει την ασφαλή παράδοση του υπόλοιπου. Eτσι, λοιπόν, πέταξε 122 Αφρικανούς στη θάλασσα: 54 στις 29 Νοεμβρίου και 68 στις 30 Νοεμβρίου και την 1η Δεκεμβρίου. Αξιοσημείωτο είναι δε ότι 10 ακόμη πήδηξαν μόνοι τους, επιλέγοντας την αυτοκτονία αντί του φόνου.
Το “Zong” έφτασε τελικά στο Black River της Τζαμάικα με 208 σκλάβους. Κατά την άφιξή του, ο ιδιοκτήτης υπέβαλε αίτηση ώστε να εισπράξει την ασφάλεια για την απώλεια των σκλάβων, υποστηρίζοντας ότι στο πλοίο δεν απέμενε αρκετό νερό για να συντηρήσει τόσο το πλήρωμα όσο και τα… «ανθρώπινα αγαθά» (πράγμα που δεν ίσχυε: όταν έφτασε στη Τζαμάικα είχε απόθεμα 420 γαλόνια νερού). Παρότι ο ασφαλιστικός ανάδοχος, Thomas Gilbert, αμφισβήτησε τον ισχυρισμό του, τελικά το δικαστήριο της Τζαμάικας το 1782 αποφάνθηκε υπέρ των ιδιοκτητών. Η υπόθεση, όμως, δεν έληξε εκεί. Οι ασφαλιστές άσκησαν έφεση έναν χρόνο αργότερα, γεγονός, που προκάλεσε μεγάλο δημόσιο ενδιαφέρον και την προσοχή των υπέρμαχων της κατάργησης της δουλείας στη Μεγάλη Βρετανία, μεταξύ των οποίων και του Granville Sharp.
Η δημοσιότητα γύρω από τη σφαγή του “Zong” και την πρώτη δίκη οδήγησε τον William Murray, κόμη του Mansfield, και τον Bench, Ανώτατο Βασιλικό Δικαστή στη Μεγάλη Βρετανία, να διατάξουν την εκ νέου εκδίκαση του θέματος. Ο κόμης του Mansfield, ο οποίος προέδρευσε, αποφάνθηκε τελικά υπέρ των ασφαλιστών, καθώς πίστευε ότι το φορτίο των σκλάβων είχε δεχθεί κακή μεταχείριση, και ότι ο καπετάνιος όφειλε να έχει προβλέψει για την κατάλληλη ποσότητα νερού για κάθε σκλάβο.
Ο Sharp αγωνίστηκε ώστε να ασκηθούν ποινικές διώξεις εναντίον του καπετάνιου, του πληρώματος και των ιδιοκτητών, χωρίς όμως επιτυχία. Ο Γενικός Εισαγγελέας Αγγλίας και Ουαλίας John Lee αρνήθηκε τις κατηγορίες για φόνο. Σύμφωνα, μάλιστα, με τα λεγόμενά του, δεν επρόκειτο για φόνο, καθώς δεν πετάχτηκαν άνθρωποι στη θάλασσα αλλά… «αγαθά» – τίποτα άλλο δηλαδή από μια… περιουσία! Επομένως, για εκείνον, η υπόθεση δεν διέφερε σε τίποτα από μια υπόθεση ρίψης ξύλου στη θάλασσα.
Η σφαγή αυτή, όπως πρώτος τη χαρακτήρισε ο Sharp, θα άλλαζε σταδιακά τα δεδομένα. Στα χρόνια που ακολούθησαν, έγινε σημείο αναφοράς για την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με το δουλεμπόριο και το αίτημα για την κατάργηση της δουλείας. Τέσσερα χρόνια μετά τη δίκη, ιδρύθηκε η Εταιρεία για την Κατάργηση του Εμπορίου των Σκλάβων. Το 1807 το Κοινοβούλιο απαγόρευσε το δουλεμπόριο του Ατλαντικού, ενώ το 1833 απαγορεύτηκε η δουλεία σε ολόκληρη τη Βρετανική Αυτοκρατορία.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
