O Άντολφ Άιχμαν, γνωστός και ως ο «αρχιτέκτονας του Ολοκαυτώματος», ήταν αντισυνταγματάρχης των SS και διετέλεσε επικεφαλής του Γραφείου Εβραϊκών Υποθέσεων της Γκεστάπο. Μάλιστα, τον Ιανουάριο του 1942, σε ένα πολυτελές σαλόνι στο προάστιο Βάνζεε του Βερολίνου, συνυπέγραψε το πρωτόκολλο που όριζε την «Τελική Λύση» του εβραϊκού ζητήματος, για την οποία έκανε λόγο ο Ράινχαρντ Χάιντριχ, ο δεύτερος τη τάξει στα SS μετά τον Χάινριχ Χίμλερ. Αργότερα, ο Χάιντριχ τον διόρισε επικεφαλής της οργάνωσης των μαζικών απελάσεων των Εβραίων στα στρατόπεδα εξόντωσης. Όντας υπεύθυνος για την ταυτοποίηση, συγκέντρωση και μεταφορά των Εβραίων στα στρατόπεδα αυτά, πέρασε από τη Βιέννη και την Πράγα, και τελικά κατέληξε στα κεντρικά γραφεία ασφαλείας των SS στο Βερολίνο.
Μετά το τέλος του πολέμου, ο Άιχμαν συνελήφθη από τους Αμερικανούς, αλλά τον Ιανουάριο του 1946 κατάφερε να αποδράσει από το μέρος όπου κρατείτο, και το 1950, με τη βοήθεια του καθολικού επισκόπου Άλοϊς Χούνταλ, μπόρεσε να διαφύγει στην Αργεντινή με το ψευδώνυμο Ρικάρντο Κλέμεντ. Η Αργεντινή, θεωρείτο παράδεισος για τους καταζητούμενους Ναζί, λόγω της χαλαρής νομοθεσίας της σχετικά με την έκδοση εγκληματιών.
Στις 11 Μαΐου 1960, πράκτορες της Μοσάντ, σε μία από τις θεαματικότερες επιχειρήσεις της υπηρεσίας, συνέλαβαν τον Άιχμαν στην οδό Γκαριμπάλντι του Σαν Φερνάντο, ενώ περπατούσε από τη στάση του λεωφορείου προς το σπίτι του. Μετά από 9 ημέρες, οι πράκτορες των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών μετέφεραν τον Άιχμαν στο Ισραήλ, προκειμένου να δικαστεί για τα εγκλήματα που διέπραξε. Η δίκη του ήταν η πρώτη που μεταδόθηκε τηλεοπτικά σε όλον τον κόσμο.
«Πελιδνός και περιδεής ο θύτης εξ εκατομμυρίων Εβραίων», γράφει η «Καθημερινή» στο πρωτοσέλιδό της στις 12 Απριλίου 1961, την ημέρα την οποία θα άρχιζε η πολύκροτη δίκη. Και συνεχίζει: «Ήρχισε σήμερον ενταύθα, εις την πατρίδα του εβραϊκού λαού, τον οποίον προσεπάθησε να εξοντώση ο ναζισμός, η δίκη του Αδόλφου Άιχμαν, ο οποίος είχε κάποτε δικαίωμα ζωής και θανάτου επί των Εβραίων της Ευρώπης. Ο Άιχμαν, με κυρτωμένην ράχιν, προϊούσαν φαλάκραν και ομματοϋάλια, ομοιάζει σήμερον περισσότερον προς καθηγητήν παρά προς τον άνθρωπον που είναι υπεύθυνος διά τας ομαδικάς δολοφονίας των Εβραίων, ως υποστηρίζει το κατηγορητήριον της Ισραηλινής δικαιοσύνης.
»Το πρόσωπον του Άιχμαν ο οποίος διετέλεσεν αρχηγός του επί των εβραϊκών υποθέσεων τμήματος της Γκεστάπο, εσυσπάτο νευρικώς όταν εισήλθε σήμερον εις τον εξ αλεξισφαίρου υάλου θαλαμίσκον και εκάθησε έμπροσθεν της σειράς των μικροφώνων. Παρά ταύτα, έχει περιποιημένην εμφάνισιν με καινουργή βαθυπράσινον ενδυμασίαν αποσταλείσαν υπό της συζύγου του εξ Αργεντινής και φαίνεται διατηρών απόλυτον πνευματικήν διαύγειαν», συνεχίζει η εφημερίδα.
Ο Άιχμαν κρίθηκε ένοχος και για τις 15 κατηγορίες που του είχαν απαγγελθεί, και καταδικάστηκε σε θάνατο. Απαγχονίστηκε, αποτεφρώθηκε και οι στάχτες του σκορπίστηκαν στα διεθνή ύδατα της Μεσογείου, «για να αποτραπεί η κατασκευή οποιουδήποτε μνημείου θα μπορούσε να θυμίζει τον αρχιτέκτονα του Ολοκαυτώματος».
Η δίκη του Άιχμαν, πέρα από το γεγονός ότι διαφοροποιούνταν από την πάγια τακτική των ομαδικών δικών της Νυρεμβέργης, του Νταχάου και της Φρανκφούρτης, καθότι αφορούσε ένα μόνον πρόσωπο, είχε και μια άλλη διάσταση: αποτέλεσε έκφραση της βασικής συνισταμένης της πολιτικής του Ισραήλ, το οποίο θεωρούσε μείζον θέμα ενίσχυσης της εθνικής του ταυτότητας το να δικαστεί ο Άιχμαν ενώπιον Εβραίων δικαστών και μαρτύρων και όχι ενός διεθνούς δικαστηρίου.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Θανάσης Συροπλάκης
