«Η Αγγλία, η Αμερική και η Γαλλία συνεφώνησαν διά το Σύνταγμα και τα άλλα Γερμανικά ζητήματα», καθώς συνίστατο «ομόσπονδον κράτος εις Δυτικήν Γερμανίαν», έγραφε η «Καθημερινή» της 9ης Απριλίου 1949.
Ο διαμελισμός της Γερμανίας, που είχε υιοθετηθεί ομόφωνα από τις συμμαχικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αποτυπώνεται στη Δήλωση του Βερολίνου της 5ης Ιουνίου 1945, σύμφωνα με το οποίο οι Σύμμαχοι αναλαμβάνουν από κοινού de jure την «ανώτατη εξουσία» στη Γερμανία μετά τη στρατιωτική της ήττα και επιβεβαιώνουν τη νομιμότητα του κοινού καθορισμού των θεμάτων όσον αφορά τη διοίκηση και τα όριά της. Βασικό ζητούμενο ήταν η αποδυνάμωσή της. Η αρχική πρόβλεψη για τρεις ζώνες κατοχής (αγγλική, αμερικανική και σοβιετική) τροποποιήθηκε ώστε να συμπεριληφθεί και μια γαλλική, η οποία θα βρισκόταν σε αμερικανικό έλεγχο.
Ωστόσο, η απομάκρυνση από τις συμμαχικές συμφωνίες του Πότσδαμ (Ιούλιος-Αύγουστος 1945) και η ολοένα και εντονότερη ανάδυση του ψυχροπολεμικού κλίματος κατά τη διετία 1946-1947, ουσιαστικά προμήνυαν το «διχοτομημένο» μέλλον της Γερμανίας. Το 1947, Μεγάλη Βρετανία και ΗΠΑ προχώρησαν στη λεγόμενη αγγλο-αμερικανική Διζωνία, η οποία εξελίχθηκε, μετά από συζητήσεις μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου 1949, σε Τριζωνία με την προσθήκη της Γαλλίας. Ουσιαστικά, πλέον υπήρχαν δύο πλευρές στη Γερμανία: η δυτική και η σοβιετική.
Η εμπέδωση αυτής της κατάστασης, προχώρησε, τον Απρίλιο του 1949, ένα βήμα παραπέρα, όταν πραγματοποιήθηκαν στην Ουάσιγκτον διαπραγματεύσεις μεταξύ των τριών Συμμάχων για το ζήτημα της δυτικής ζώνης της Γερμανίας. Στις 8 Απριλίου, οι υπουργοί Εξωτερικών της Μεγάλης Βρετανίας, Έρνεστ Μπέβιν, της Γαλλίας, Ρομπέρ Σουμάν, και των ΗΠΑ, Ντιν Άτσεσον, «επέτυχον», όπως διαβάζουμε στο σχετικό άρθρο της «Καθημερινής», «πλήρη συνταυτισμόν των απόψεών των επί των μεγάλων γραμμών της δημιουργίας δυτικού ομοσπονδιακού γερμανικού κράτους».
Σύμφωνα με το σχετικό Μνημόνιο προς τον Αμερικανό Πρόεδρο Χάρι Τρούμαν, η ίδρυση της δυτικογερμανικής κυβέρνησης θα σηματοδοτούσε μια αλλαγή στη συμμαχική οργάνωση, η οποία ήταν απαραίτητη για την εκτέλεση των κατοχικών ευθυνών. Ο έλεγχος που θα ασκούσαν πλέον οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία θα ήταν κυρίως εποπτικού χαρακτήρα μέσω της Συμμαχικής Ύπατης Αρμοστείας. Κύριος στόχος των τριών Συμμαχικών Κυβερνήσεων ήταν η πλησιέστερη ενσωμάτωση, σε αμοιβαία επωφελή βάση, του γερμανικού λαού σε ένα δημοκρατικό ομοσπονδιακό κράτος. Στο ανακοινωθέν υπάρχει ακόμη σαφής αναφορά στην προοπτική ευρωπαϊκής ένωσης. Όπως τονίζει το σχετικό άρθρο: «ένας εκ των κυρίων αντικειμενικών σκοπών των τριών κυβερνήσεων ήτο να ενθαρρύνουν και να διευκολύνουν την είσοδο του γερμανικού λαού εντός μιας Ευρωπαϊκής Ενώσεως».
Η απόφαση αυτή, που χαρακτηρίζεται από την «Καθημερινή» ως «ένα εκ των μεγαλυτέρων διεθνών πολιτικών γεγονότων από της λήξεως του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου», καθόριζε «εκ παραλλήλου προς το Βορειοατλαντικόν», «την πολιτικήν της Δύσεως έναντι του ανατολικού συνασπισμού εις το άμεσον και ίσως το απώτερον μέλλον». Στη συμφωνία προβλεπόταν ακόμη ότι η «γερμανική ομοσπονδιακή δημοκρατία θα διαπραγματευθή την σύναψιν διμερούς συμφωνίας οικονομικής συνεργασίας με τας Ηνωμ. Πολιτείας και θα μετάσχη κανονικώς της οργανώσεως της ευρωπαϊκής οικονομικής συνεργασίας, καθισταμένη ούτω υπεύθυνος εταίρος εις το πρόγραμμα της ευρωπαϊκής ανασυγκροτήσεως».
Η «Καθημερινή» δημοσίευσε και τις δηλώσεις των τριών υπουργών Εξωτερικών. Ο Σουμάν, διαβάζουμε, «ετόνισεν ότι η συμφωνία των τριών δεν αποκλείει εκείνην των τεσσάρων». Ο Άτσεσον, από την άλλη πλευρά, πίστευε ότι χάρη στη συμφωνία αυτή «είναι δυνατόν να ελπίζεται η επίλυσις ή ακόμη η επίτευξις συμφωνίας επί των υφιστάμενων διαφωνιών μετά της Σοβ. Ενώσεως», άποψη που έβρισκε ουσιαστικά σύμφωνο και τον Μπέβιν.
Η Δυτική Γερμανία θα ιδρυόταν, στις 23 Μαΐου, και θα συνέχιζε να υπάρχει μέχρι την επίσημη επανένωση της Γερμανίας, που υπογράφτηκε στις 31 Αυγούστου και τέθηκε σε ισχύ από τις 3 Οκτωβρίου 1990.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Θανάσης Συροπλάκης
