Στις 23 Μαρτίου του 1983 ο Αμερικανός πρόεδρος Ρόναλντ Ρέηγκαν ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ σχεδίαζαν τη θωράκισή τους απέναντι σε πυρηνική επίθεση από τη Σοβιετική Ένωση. Η Πρωτοβουλία Στρατηγικής Άμυνας (SDI), η οποία έγινε περισσότερη γνωστή ως «Πόλεμος των Άστρων», προκάλεσε αμέσως τεράστια αίσθηση στη διεθνή κοινή γνώμη. Επρόκειτο στην ουσία για ένα σύστημα άμυνας, το οποίο κατά τη χρήση του είχε τη δυνατότητα να ανιχνεύει μέσω ενός δικτύου δορυφόρων τους σοβιετικούς πυραύλους τη στιγμή της εκτόξευσής τους και να τους καταστρέφει κατά την άνοδό τους στη στρατόσφαιρα, προτού προλάβουν να πλήξουν το αμερικανικό έδαφος. Απώτερος στόχος του φιλόδοξου και πολυδάπανου για την έρευνα και ανάπτυξή του προγράμματος SDI ήταν να καταστήσει το κόστος της κούρσας των εξοπλισμών απαγορευτικό για την παραπαίουσα σοβιετική οικονομία. Παρότι η Πρωτοβουλία Στρατηγικής Άμυνας παρέμεινε ένα πρόγραμμα υπό έρευνα, έχοντας περιορισμένες δυνατότητες πρακτικής εφαρμογής στο άμεσο μέλλον, έφερε τη σοβιετική ηγεσία προ ενός υπαρξιακού διλήμματος: είτε να ξεκινήσει την ανάπτυξη ενός αντίστοιχου προγράμματος, αγνοώντας όμως τις δυσοίωνες ενδείξεις για τη σοβιετική οικονομία, είτε να κάνει πίσω στην κούρσα των εξοπλισμών, εκθέτοντας με αυτόν τον τρόπο την αδυναμία της ΕΣΣΔ να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ.
Η «Καθημερινή» αφιέρωσε εκτενή δημοσιεύματα στην πρωτοβουλία των ΗΠΑ να αναπτύξουν ένα τέτοιο σύστημα άμυνας. Λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση του Ρέηγκαν, η «Καθημερινή» παράθεσε στις 27 Μαρτίου μια δήλωση του Αμερικανού υφυπουργού Άμυνας Πωλ Θάγερ για το θέμα: «Ο Αμερικανός υφυπουργός έσπευσε να προσθέσει ότι η πρόοδος των Ηνωμένων Πολιτειών στην τεχνολογία των ακτίνων “λαίηζερ” και των μικροκυμάτων ενδέχεται επίσης να κάνει τη Μόσχα περισσότερο διαλλακτική στις διαπραγματεύσεις για αμοιβαίους περιορισμούς και μειώσεις. Ο κ. Θάγιερ υπενθύμισε τον λόγο του προέδρου Ρέηγκαν της περασμένης Τετάρτης, όπου ο Αμερικανός ηγέτης ζήτησε να καταβληθεί εντατική προσπάθεια εκ μέρους των ΗΠΑ για την ανάπτυξη άμυνας εναντίον των σοβιετικών βαλλιστικών πυραύλων, αλλά πρόσθεσε ότι οι έρευνες μπορεί να μην καταλήξουν σε αποτελέσματα». Η εφημερίδα προχώρησε και σε περιγραφή του συστήματος SDI: «Το νέο σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας, που εκθείαζε ο πρόεδρος Ρέηγκαν, αποτελείται από την αποστολή μεγάλων κατόπτρων στο διάστημα, που θα μπορούν να ξαναστέλνουν στη γη ακτίνες λαίηζερ και να καταστρέφουν σοβιετικούς πυραύλους. […] Παρ’ όλο που ο συνδυασμός κατόπτρων λαίηζερ αποτελεί φουτουριστική αμυντική λύση […] υπόσχεται πολλά και είναι σήμερα το πιο προηγμένο σχέδιο στη νέα αμυντική στρατηγική των ΗΠΑ, που αποβλέπει στην καταστροφή, ή αχρήστευση κάθε πυραύλου που κατευθύνεται προς τις Ην. Πολιτείες».
Η «Καθημερινή» δεν παρέλειψε να αναφερθεί στο ίδιο φύλλο και στην αντίδραση των Σοβιετικών για το νέο αμυντικό πρόγραμμα των ΗΠΑ: «Στην πρώτη αντίδραση της σοβιετικής ηγεσίας σχετικά με τα αμερικανικά σχέδια και τις δηλώσεις Ρέηγκαν, ο γεν. γραμματέας του Σοβιετικού Κ.Κ. Γιούρι Αντρόπωφ δήλωσε σε συνέντευξή του προς την “Πράβδα” ότι “όλα αυτά αποβλέπουν στον εκβιαστικό αφοπλισμό της Σοβιετικής Ένωσης”. Ο κ. Αντρόπωφ τόνισε ακόμα ότι η χώρα του είναι υποχρεωμένη να αυξήσει τις στρατιωτικές της δυνάμεις για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τον “πυρηνικό εκβιασμό” των ΗΠΑ και υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση Ρέηγκαν “ακολουθεί ένα επικίνδυνο μονοπάτι”».
Λίγες ημέρες μετά την αναγγελία του προγράμματος SDI, η Μόσχα κατήγγειλε τις ΗΠΑ ότι παραβιάζουν τη συνθήκη του 1967 για την εξερεύνηση του διαστήματος. Όπως ανέφερε σε σχετικό άρθρο η «Καθημερινή» στις 29 Μαρτίου, η εφημερίδα «Πράβντα» ισχυριζόταν πως «ο διαστημικός χώρος θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο για ειρηνικούς σκοπούς και όχι να γίνεται στίβος ανταγωνισμού οπλικών συστημάτων και προσθέτει ότι οι προσπάθειες της Μόσχας να επιτύχει πριν από δύο χρόνια στον ΟΗΕ συμφωνία για απαγόρευση κάθε μορφής όπλου στο Διάστημα είχαν εμποδιστεί από την Ουάσιγκτον».
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Θανάσης Συροπλάκης
