Στις 18 Μαρτίου 1962 «ετερματίσθη ο πολύνεκρος επταετής πόλεμος εις Αλγερίαν», σύμφωνα με την «Καθημερινή» της 20ής Μαρτίου, καταλήγοντας σε πλήρη συμφωνία «εις Εβιάν».
Η παρουσία της Γαλλίας στην Αλγερία χρονολογείται από το 1830. Η τελική κατάκτηση πραγματοποιήθηκε το 1847, όταν παραδόθηκε ο εμίρης Αμπντ-ελ-Καντέρ, ενώ, ένα χρόνο αργότερα, ανακηρύχθηκε τμήμα του γαλλικού κράτους. Μέχρι και το 1945, η Γαλλία διαχώριζε τους κατοίκους της Αλγερίας σε πολίτες και ιθαγενείς, δηλαδή ο αραβικός και μουσουλμανικός πληθυσμός, για τους οποίους ίσχυαν ειδικά μέτρα – εκτοπισμοί, μαζικά αντίποινα, περιορισμένα εκλογικά δικαιώματα. Ωστόσο, το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το αναδυόμενο ψυχροπολεμικό κλίμα και η παρουσία του ΟΗΕ έμελλαν να αλλάξουν ριζικά τις σχέσεις μητροπόλεων και αποικιών. Η προσδοκία για αυτοδιάθεση ήταν πλέον πολύ μεγάλη.
Το 1954, μετά την ήττα της Γαλλίας στην Ινδοκίνα, το Μέτωπο Εθνικής Απελευθέρωσης (FLN) βρήκε την ευκαιρία να αντιδράσει, καλώντας, την 1η Νοεμβρίου, τον λαό να συμμετάσχει στον ένοπλο αγώνα. Ο πόλεμος της Αλγερίας αποδείχτηκε ιδιαίτερα σκληρός, και με μεγάλες απώλειες αμάχων και στρατιωτών. H «Καθημερινή» της 20ής Μαρτίου 1948 αναφέρει ότι «κατά την διάρκειαν του (πολέμου) εύρον τον θάνατον 17.250 Γάλλοι στρατιώται, 141.000 Αλγερινοί επαναστάται και περίπου 20.000 ιδιώται». Το 1958, η αδυναμία ελέγχου της κατάστασης, οδήγησε τους Γάλλους να καλέσουν τον Ντε Γκωλ να αναλάβει την ηγεσία της χώρας. Η σταδιακή μεταστροφή του υπέρ της αυτοδιάθεσης θα οδηγούσε στην τελευταία φάση του πολέμου με τους Γάλλους εθνικιστές να δημιουργούν την Οργάνωση Μυστικός Στρατός (OAS) με στόχο το -χωρίς επιτυχία- πραξικόπημα εναντίον των γαλλικών δυνάμεων τον Απρίλιο του 1961.
Η οριστική λύση επήλθε τελικά με την υπογραφή της Συνθήκης του Εβιάν, στις 18 Μαρτίου 1962. Διαβάζουμε στην «Καθημερινή» της 20ής Μαρτίου: «Εντός 3-5 μηνών από της καταπαύσεως του πυρός θα διενεργηθή εις Αλγερίαν δημοψήφισμα επί της αυτοδιαθέσεως της χώρας. Κατά την μεταβατικήν αυτήν περίοδον η Αλγερία θα διοικήται από Γάλλον ύπατον αρμοστήν, τον κ. Κριστιάν Φουσέ, ήδη πρεσβευτήν εις Κοπεγχάγην, ο οποίος θα είναι υπεύθυνος διά τας εξωτερικάς υποθέσεις, την άμυναν κα τα οικονομικά και από 12μελή προσωρινήν Κυβέρνησιν εξ 8 Αλγερινών και 4 Ευρωπαίων, η οποία θα είναι υπεύθυνος διά την εσωτερικήν ασφάλειαν της χώρας». Ο Ντε Γκωλ, όπως τονίζει η εφημερίδα, δήλωνε λίγο αργότερα στο ραδιόφωνο, ότι «η συμφωνία διά την εκεχειρίαν και η διανοιγομένη προοπτική δημιουργίας ανεξαρτήτου Αλγερίας στενώς συνεργαζομένης με την Γαλλίαν ικανοποίησε τον γαλλικόν λαόν, διότι ήτο η μόνη ρεαλιστική λύσις, που έπρεπε να δοθή εις το αλγερινόν πρόβλημα».
Την επόμενη ημέρα, σύμφωνα με το σχετικό άρθρο της «Καθημερινής», τόσο στο Παρίσι όσο και σε ολόκληρη τη Γαλλία επικρατούσε ηρεμία, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι το αποτέλεσμα δεν δίχασε την κοινή γνώμη. Εκτός από τον OAS, ο οποίος καλούσε σε εξέγερση, και ο Γάλλος ηγέτης της αντιπολίτευσης, Ζακ Σουστέλ, «η δεξιά χειρ άλλωτε του στρατηγού ντε Γκωλλ εχαρακτήρισε την γαλλοαλγερινήν συμφωνίαν, παραβίασιν του συντάγματος και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
Η διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, σύμφωνα με το οποίο η Αλγερία ανακηρύχτηκε ανεξάρτητο κράτος, πραγματοποιήθηκε στις 3 Ιουλίου 1962. Μετά από 130 περίπου χρόνια παρουσίας, η Γαλλία και επίσημα είχε χάσει ακόμα μία αποικία, κλείνοντας οριστικά το κεφάλαιο αυτό της ιστορίας.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Θανάσης Συροπλάκης
