Τι κοινό έχουν ο υπουργός Οικονομικών Γκίκας Χαρδούβελης και ο Κύπριος ομόλογός του Χάρης Γεωργιάδης; Και οι δύο τούς τελευταίους μήνες περίμεναν μια τρόικα που δεν ήρθε και τη δόση που δεν καταβλήθηκε. Και αν ο κ. Χαρδούβελης έχασε, μετά την προκήρυξη των εκλογών, κάθε ελπίδα για ολοκλήρωση του ελέγχου, ο κ. Γεωργιάδης εξακολουθεί να ελπίζει και να ταλαιπωρείται στις μυλόπετρες του κυπριακού πολιτικού συστήματος.
Ωστόσο, οι ομοιότητες σταματούν εδώ. Γιατί αν στην Ελλάδα η άρνηση της τρόικας ήταν αποτέλεσμα της ανύπαρκτης υλοποίησης των διαρθρωτικών παρεμβάσεων, στην Κύπρο ένα θέμα μόνο έβγαλε το πρόγραμμα «εκτός τροχιάς». Οι νομοθετικές ρυθμίσεις περί εκποιήσεων ακινήτων, που αφορούν τους πλειστηριασμούς ακινήτων και την προστασία της πρώτης κατοικίας.
Για την τρόικα, η δημιουργία ενός επαρκούς νομοθετικού πλαίσιου για τους πλειστηριασμούς ακινήτων ήταν εκ των ων ουκ άνευ. Σύμφωνα με την έκθεση προόδου του ΔΝΤ, τον Ιούλιο του 2014, «η αντιμετώπιση του υψηλού επιπέδου των μη εξυπηρετούμενων δανείων» των τραπεζών ήταν η υπ’ αριθμόν μία πρόκληση που έπρεπε να αντιμετωπιστεί. Το 46% των τραπεζικών δανείων στη Μεγαλόνησο δεν εξυπηρετείται. Η τρόικα ευνοούσε ένα πλαίσιο που θα διευκόλυνε τους πλειστηριασμούς ακινήτων.
Η Κύπρος υπέστη το 2013 «κούρεμα» των καταθέσεων και συναλλαγματικούς περιορισμούς, κάτι που δεν βίωσε άλλη χώρα σε πρόγραμμα διάσωσης. Ωστόσο, οι μαύρες προβλέψεις για την οικονομία της δεν επαληθεύτηκαν. Αντίθετα, η Κύπρος εξέπληξε θετικά την τρόικα, με την άμεμπτη και δίχως καθυστέρηση υλοποίηση των μνημονιακών όρων. Δεν ήταν τυχαίο ότι μετά την ολοκλήρωση της τέταρτης αξιολόγησης του κυπριακού προγράμματος, τον Ιούλιο, απένειμε στους Κυπρίους τα εύσημα η τότε επικεφαλής ελεγκτής του ΔΝΤ Ντέλια Βελκουλέσκου. Η κ. Βελκουλέσκου είχε περάσει το 2010 και το 2011 από την Αθήνα και όσοι χρειάστηκε να συνεργαστούν μαζί της τη θυμούνται με δέος. Το θέμα των πλειστηριασμών ακινήτων καίει τη μεγάλη πλειονότητα των Κυπρίων καθώς τα 2/5 του πληθυσμού έχουν ενυπόθηκα δάνεια στην πρώτη κατοικία και άλλο ένα 28% σε άλλα ακίνητα. Η κυβέρνηση Αναστασιάδη αμφιταλαντεύτηκε επί μακρόν γύρω από το θέμα. Οι Κύπριοι ζήτησαν και πήραν την έγκριση της τρόικας για να φέρουν το σχετικό νομοσχέδιο τον Ιούνιο του 2014 αντί του Δεκεμβρίου 2013, που ήταν η αρχική πρόβλεψη του Μνημονίου. Ωστόσο από την τεχνική επεξεργασία είχε φανεί ότι υπήρχαν διαφωνίες για το κείμενο, ενώ η αντιπολίτευση κατέθεσε μια σειρά από νομοθετήματα, ώστε να εμποδίσει την υλοποίηση του νομοσχεδίου.
Η τρόικα προχώρησε σε μια πρώτη κλιμάκωση της αντίδρασής της, καθιστώντας το νομοσχέδιο προαπαιτούμενο για την εκταμίευση της δόσης. Οταν διαπίστωσε ότι το περιεχόμενό του απείχε από τα συμφωνηθέντα, πάγωσε τη δόση ύψους 435 εκατ. ευρώ και δεν πήγε στη Λευκωσία για την 5η αξιολόγηση. Τον Νοέμβριο, ο κ. Γεωργιάδης κατάφερε να πείσει την κυβέρνησή του να προχωρήσει σε αλλαγές στο πνεύμα των απαιτήσεων των δανειστών, και στη βάση αυτού του κειμένου το Eurogroup ενέκρινε την καταβολή της δόσης για την Κύπρο στις 8 Δεκεμβρίου. Λίγες μέρες, πάντως, αφού καταβλήθηκαν τα ευρωπαϊκά 350 εκατ. ευρώ, σύσσωμη η κυπριακή Βουλή ψήφισε νέα νομοθεσία που ανέστελλε την εφαρμογή του νομοσχεδίου για τις εκποιήσεις ώς τις 30 Ιανουαρίου.
Αυτή τη φορά η τρόικα αγρίεψε. Το ΔΝΤ πάγωσε το δικό του μερίδιο στη δόση -85 εκατ. ευρώ- και η Λευκωσία ειδοποιήθηκε επίσημα ότι οι ελεγκτές δεν θα πάνε εκεί για την ολοκλήρωση του ελέγχου.
Η ιστορία είναι εξόχως διδακτική για δύο λόγους. Δείχνει ότι η αποχή της τρόικας και η καθυστέρηση της δόσης δεν είναι καπρίτσιο, αλλά μέθοδος των δανειστών, και ότι ακόμα και ο έντιμος πρότερος βίος δεν μετράει όταν δεν υλοποιούνται συμφωνημένες υποχρεώσεις. Αυτό θα έπρεπε να το λάβουμε και εμείς υπόψη μας, όπως και τις δηλώσεις που αποδόθηκαν στον κ. Γεωργιάδη την περασμένη Τετάρτη, στην κοινοβουλευτική επιτροπή, ενόψει της επίμαχης ψηφοφορίας: «Θα πρέπει να αποφευχθεί να δοθεί μήνυμα αστάθειας της χώρας, και λόγω της σχέσης της Κύπρου με την Ελλάδα, δεν πρέπει να αφεθεί η εικόνα πως η Κύπρος προσομοιάζει με την Ελλάδα».
