Τη δυνατότητα κοστολόγησης των μέτρων που προτείνουν προεκλογικά τα πολιτικά κόμματα δίνει και επίσημα από τον Νοέμβριο το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
Η διαδικασία αξιολόγησης των προεκλογικών μέτρων, η οποία θεσμοθετείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, δεν θα είναι υποχρεωτική και θα γίνεται μόνο κατόπιν αιτήματος από το κάθε κόμμα, ενώ θα αφορά αποκλειστικά τον δημοσιονομικό αντίκτυπό τους, χωρίς να κρίνεται η πολιτική τους σκοπιμότητα. Απώτερος στόχος του ελέγχου αυτού, σύμφωνα με το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, είναι αφενός να αξιολογηθούν καλύτερα τα πολιτικά προγράμματα, αφετέρου να ενισχυθεί η διαφάνεια για τους πολίτες.
Η κοστολόγηση δεν θα είναι υποχρεωτική και θα γίνεται μόνο κατόπιν αιτήματος από το κάθε κόμμα.
Μέσω ενός εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου, ο οποίος δεν χρειάζεται να είναι βουλευτής, το κάθε κόμμα θα μπορεί να καταθέσει συνολικά έως δέκα μέτρα προς αξιολόγηση από την 1η Νοεμβρίου μέχρι και τέσσερις μήνες πριν από την ημερομηνία των εκλογών. Για τη διαδικασία της αξιολόγησης μέχρι τη δημοσίευση της τελικής κοστολόγησης απαιτούνται κάποιοι μήνες, αλλά σε κάθε περίπτωση, όπως διευκρινίζει το ΕΔΣ, δεν θα δημοσιεύονται αποτελέσματα τον τελευταίο μήνα πριν από τις εκλογές.
Τι θα αξιολογείται
Σύμφωνα με το ΕΔΣ, ο δημοσιονομικός έλεγχος θα επικεντρώνεται σε τομείς με αρκετά αξιόπιστα διοικητικά δεδομένα και επαρκείς τεχνικές πληροφορίες, καθώς και καθιερωμένες μεθοδολογίες κοστολόγησης από τις δημόσιες αρχές.
Για παράδειγμα, θα είναι δυνατό να κοστολογηθούν τυχόν προτάσεις των κομμάτων που αφορούν τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων, την έμμεση φορολογία, τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης ή τους μισθούς του δημοσίου τομέα και μέτρα για αναπροσαρμογή των συντάξεων.
Αντιθέτως, μέτρα που αφορούν αμυντικές προμήθειες ή ανάπτυξη μεγάλων έργων υποδομών θα εξετάζονται μόνο κατ’ εξαίρεση ανάλογα με τα δεδομένα που είναι διαθέσιμα. Το ίδιο ισχύει και για ιδιαίτερα σύνθετες πολιτικές παρεμβάσεις που ενέχουν υψηλό βαθμό αβεβαιότητας ή προτάσεις με κυρίως έμμεσες μακροοικονομικές επιδράσεις.
Επίσης, σημειώνει το ΕΔΣ, κατά προτεραιότητα θα εξετάζονται μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα, δηλαδή άνω των 50 εκατ. ευρώ.
Μία ακόμα σημαντική παράμετρος είναι ότι η αξιολόγηση θα εστιάζει στις άμεσες δημοσιονομικές επιπτώσεις των μέτρων, αναλύοντας ουσιαστικά την επίδραση στα κρατικά έσοδα και στις δημόσιες δαπάνες. «Χάρτης» για αυτές τις προβλέψεις θα αποτελεί ένα βασικό δημοσιονομικό και μακροοικονομικό σενάριο, το οποίο θα καταρτίζεται περιοδικά σύμφωνα με τις επίσημες προβλέψεις του ΥΠΕΘΟ και άλλες αξιόπιστες πηγές. Το ΕΔΣ, όμως, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παροχής πρόσθετου σχολιασμού για τα ευρύτερα οικονομικά αποτελέσματα ενός μέτρου, ακόμα και αν δεν μπορεί να προσδιορίσει ακριβώς τον αντίκτυπό του.
Σε ό,τι αφορά το χρονικό πεδίο της δημοσιονομικής αξιολόγησης, θα εστιάζει στον αντίκτυπο των μέτρων για το τρέχον οικονομικό έτος, καθώς και για έναν μεσοπρόθεσμο ορίζοντα 4 επιπλέον ετών.
Η διαδικασία
Σύμφωνα με το πλαίσιο που δημοσίευσε το ΕΔΣ, η διαδικασία ξεκινάει με την υποβολή αίτησης κοστολόγησης από τον εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο του κάθε κόμματος. Στην αίτηση αυτή θα αναφέρεται μεταξύ άλλων η περιγραφή του προτεινόμενου μέτρου μαζί με το προβλεπόμενο διάστημα υλοποίησής του. Υστερα, με τη σειρά του το ΕΔΣ επεξεργάζεται το αίτημα και εφόσον απαιτείται ζητεί διευκρινίσεις, προτού καταλήξει σε μία πρώτη εκτίμηση του κόστους ενδεχομένως σε συνεργασία με άλλες δημόσιες υπηρεσίες.
Στο στάδιο αυτό, το κόμμα θα μπορεί να αποσύρει ή να τροποποιήσει τις προτάσεις της αρχικής αίτησης. Μετά την ολοκλήρωση των τελευταίων ελέγχων, η τελική κοστολόγηση θα παραδίδεται στο κόμμα και θα μπορεί να δημοσιευθεί στην ιστοσελίδα του ΕΔΣ, είτε κατόπιν έγγραφης αποδοχής του κόμματος είτε ελλείψει αυτής, με πρωτοβουλία του ίδιου του Συμβουλίου για λόγους διαφάνειας.
Η πρόεδρος του ΕΔΣ, ομότιμη καθηγήτρια του ΟΠΑ, Αναστασία Μιαούλη σημείωσε με αφορμή τη δημοσίευση του πλαισίου: «Για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσμοθετείται η κοστολόγηση προτάσεων πολιτικών κομμάτων από Ανεξάρτητη Αρχή. Μεθοδολογικά συνεπείς και ανεξάρτητες ποσοτικοποιήσεις επιτρέπουν καλύτερη αξιολόγηση των πολιτικών προγραμμάτων. Βοηθούν τους πολίτες να κατανοήσουν τις πιθανές δημοσιονομικές συνέπειες των προεκλογικών προτάσεων, και αναβαθμίζουν την ποιότητα του δημοκρατικού διαλόγου».
