Τετραπλασιασμό των εσόδων του ναυπηγοεπισκευαστικού κλάδου στην Ελλάδα «βλέπει» η EY – Parthenon υπό την προϋπόθεση, βεβαίως, ότι θα επιλυθούν διαρθρωτικά προβλήματα που επισκιάζουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα. Ειδικότερα, σύμφωνα με την ανάλυση και με βάση ένα ρεαλιστικό σενάριο, τα ετήσια έσοδα του κλάδου από 197 εκατ. ευρώ σήμερα μπορούν να φτάσουν τα 759 εκατ. ευρώ ετησίως, με τη διείσδυση στην παγκόσμια αγορά να αυξάνεται σε 1,6% από 0,4% που είναι σήμερα.
Μάλιστα, με βάση ένα αρκετά αισιόδοξο σενάριο που λαμβάνει υπόψη του ότι θα αυξηθεί σημαντικά η δυναμικότητα των ελληνικών ναυπηγείων, αλλά και η ζήτηση, τα ετήσια έσοδα του ναυπηγοεπισκευαστικού κλάδου θα μπορούσαν να φτάσουν τα 2,25 δισ. ευρώ ετησίως, με μια διείσδυση στην παγκόσμια αγορά της τάξης του 13%. Αξίζει, βεβαίως, να σημειωθεί ότι μετά το 2019 ο κλάδος στην ουσία έχει αναγεννηθεί στην Ελλάδα, με τις θέσεις εργασίας από 6.000 το 2011 να έχουν φτάσει τις 11.000 το 2022.
Σύμφωνα, εξάλλου, με την ανάλυση της EY και τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) ο αριθμός των επισκευασθέντων πλοίων στην Ελλάδα από 520 το 2015 έφτασε τα 658 το 2024 με την ολική χωρητικότητα από 4,1 εκατ. ΚΟΧ (Κόροι Ολικής Χωρητικότητας) το 2015 να φτάνει τους 8,66 εκατ. ΚΟΧ το 2024.
«Τα ελληνικά ναυπηγεία διαθέτουν σαφή συγκριτικά πλεονεκτήματα στις επισκευές και μετατροπές, λόγω του χαμηλότερου λειτουργικού κόστους, του εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, αλλά και της στρατηγικής γεωγραφικής θέσης της χώρας μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Παρά τα πλεονεκτήματα αυτά, ωστόσο, η εγχώρια αγορά παραμένει σε σημαντικά χαμηλό επίπεδο αξιοποίησης, καθώς απορροφά λιγότερο από το 1% (στοιχεία του 2023) του διαθέσιμου όγκου εργασιών συντήρησης, γεγονός που αναδεικνύει το σημαντικό ανεκμετάλλευτο δυναμικό ανάπτυξης», επισημαίνει η ΕΥ.
Η ανταγωνιστικότητα του κλάδου περιορίζεται από σοβαρές διαρθρωτικές προκλήσεις. Η συρρίκνωση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού, λόγω γήρανσης και ελλιπούς επανακατάρτισης, οι συνθήκες εργασίας και θεσμικά εμπόδια, όπως η γραφειοκρατία, οι αργές και πολύπλοκες διαδικασίες κανονιστικών εγκρίσεων και αδειοδότησης, παρεμποδίζουν την παραγωγικότητα, την καινοτομία και την ανάπτυξη, αυξάνοντας το κόστος. Οι περιορισμοί των υποδομών, όπως χωρητικότητα και μέγεθος δεξαμενών, και η χαμηλή ψηφιοποίηση εργασιών αναδεικνύονται σε κρίσιμους ανασταλτικούς παράγοντες για την αξιοποίηση της αυξανόμενης ζήτησης, ειδικά καθώς αυξάνεται το μέγεθος των πλοίων και η πολυπλοκότητα των απαιτήσεων.
Συγχρόνως, το σημερινό λειτουργικό μοντέλο των ελληνικών ναυπηγείων βασίζεται, σε μεγάλο βαθμό, σε εξωτερικές αναθέσεις (outsourcing), γεγονός που προσφέρει ευελιξία αλλά περιορίζει την ανάπτυξη δυνατοτήτων, εντείνει την αστάθεια και αυξάνει τις πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα. Λειτουργώντας, σε μεγάλο βαθμό, με βάση εξατομικευμένα, μεμονωμένα έργα, τα ελληνικά ναυπηγεία δεν εξασφαλίζουν μέχρι σήμερα τις οικονομίες κλίμακας.
Πώς θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά τις εργασίες και τα έσοδά τους τα ναυπηγεία στην Ελλάδα;
Κατ’ αρχάς μέσω συνεργασιών στον αμυντικό τομέα. Οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν επανακαθορίσει το ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον ασφάλειας, ενισχύοντας σημαντικά τη ζήτηση για ναυτικές αμυντικές υποδομές και υπηρεσίες. Οι χώρες του ΝΑΤΟ έχουν δεσμευθεί να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, ενώ η ευρωπαϊκή αγορά ναυτικών σκαφών εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από περίπου 34 δισ. ευρώ σε 55 δισ. ευρώ έως το 2030. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά την αυξανόμενη στρατηγική σημασία του κλάδου και δημιουργεί νέες ευκαιρίες για συμμετοχή σε ναυτικά εξοπλιστικά προγράμματα.
Στην Ελλάδα, το δωδεκαετές πρόγραμμα αμυντικού εκσυγχρονισμού ύψους 25 δισ. ευρώ περιλαμβάνει επενδύσεις σε νέες ναυτικές μονάδες, δημιουργώντας προοπτικές για ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανικής συμμετοχής. Παράλληλα, η χώρα συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ, οι οποίες ανήλθαν σε περίπου 3% το 2024.
Αλλη κατηγορία, τέλος, που δημιουργεί ευκαιρίες για τον κλάδο είναι τα πολυτελή σκάφη αναψυχής (γιοτ), ειδικά μάλιστα καθώς απαιτούν εξειδικευμένες κατασκευές και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
