Με μείωση της κατανάλωσης «απάντησαν» οι Ελληνες στην άνοδο των τιμών ενέργειας, η οποία ακολούθησε το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, όπως αντικατοπτρίζεται στην πορεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού. Κατά κανόνα, υψηλός πληθωρισμός σημαίνει και υψηλότερα φορολογικά έσοδα. Εξ ου και στο πρώτο εξάμηνο του έτους τα έσοδα από ΦΠΑ διαμορφώθηκαν πάνω από τον στόχο που είχε συμπεριληφθεί στον προϋπολογισμό του 2026. Ωστόσο, ήταν χαμηλότερα τα έσοδα από τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης.
Σύμφωνα με τα τελικά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, που δόθηκαν χθες στη δημοσιότητα, τα έσοδα των ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων ανήλθαν στα 1,822 δισ. ευρώ μεταξύ Ιανουαρίου – Ιουνίου, μειωμένα κατά 211 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, υποδηλώνοντας μείωση της κατανάλωσης. Μέρος αυτής της υποεκτέλεσης αποδίδεται βεβαίως στη χαμηλότερη κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης το πρώτο τρίμηνο του έτους, λόγω του ηπιότερου χειμώνα. Ομως, η εικόνα επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά τον Μάρτιο, με τον αναβρασμό που επικράτησε στην αγορά ενέργειας.
Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πτώση της τάξης του 2,2% στην κατανάλωση βενζίνης το δίμηνο Μαρτίου – Απριλίου και ακόμη μεγαλύτερη «βουτιά» τον Μάιο. Απεναντίας, σχεδόν αμετάβλητη παρέμεινε η κατανάλωση ντίζελ κίνησης το κρίσιμο δίμηνο, καθώς χρησιμοποιείται σε εμπορικές μεταφορές, μεταποίηση, αγροτική παραγωγή και άλλες ανελαστικές δραστηριότητες.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε επιπλέον έκπτωση 10 λεπτών/λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης τον Αύγουστο, με πιθανή παράταση του μέτρου.
Τελικά, το όφελος για τον κρατικό προϋπολογισμό από την αύξηση των εσόδων ΦΠΑ στο εξάμηνο δεν αντισταθμίζει τις απώλειες που προέκυψαν μέσα στην αντίστοιχη περίοδο λόγω μείωσης του όγκου των συναλλαγών, με αποτέλεσμα να δημιουργείται προς στιγμήν «τρύπα» 200 εκατ. ευρώ και πλέον.
Πάντως, οι πρώτες ενδείξεις για τους καλοκαιρινούς μήνες φανερώνουν σταδιακή ανάκαμψη της κατανάλωσης καυσίμων, εν μέρει χάρη στις αυξημένες μετακινήσεις, τις επιδοτήσεις, αλλά και τον τουρισμό. Σημαντική εκτιμάται ότι ήταν η αύξηση της κατανάλωσης ιδίως τον Ιούνιο, καθώς η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για διαπραγματεύσεις 60 ημερών οδήγησε σε προσωρινή αποκλιμάκωση των τιμών ενέργειας.
Η επιδότηση
Υπό την απειλή –σε κάθε περίπτωση– μετάδοσης των ανατιμήσεων σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την Κυριακή επιπλέον μείωση 10 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης. Η παρέμβαση αυτή θα εφαρμοστεί τον Αύγουστο, αν και ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, μιλώντας χθες στην ΕΡΤ, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης του μέτρου εφόσον συνεχιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα.
Το κόστος της παρέμβασης αποτιμάται στα 30 εκατ. ευρώ, τα οποία προκύπτουν από το «μαξιλάρι» των 200 εκατ. ευρώ που απέμεινε για φέτος από το υπερπλεόνασμα του 2025. Σημειώνεται ότι η υφιστάμενη μείωση κατά 5 λεπτά στο ντίζελ και κατά 10 λεπτά στην απλή αμόλυβδη, που επίσης λήγει στο τέλος Αυγούστου, χρηματοδοτείται από τα διυλιστήρια και δεν επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό.
Προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν το πλήγμα των υψηλών τιμών στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, οι Ελληνες φαίνεται ότι καταφεύγουν σε μείωση των μετακινήσεων. Σύμφωνα άλλωστε με την τελευταία έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, το 24% των ερωτηθέντων στην Ελλάδα δήλωσε ότι άλλαξε το μέσο μεταφοράς του μετά την άνοδο των τιμών ενέργειας, ακριβώς για να μειώσει την κατανάλωση καυσίμων.
Η τάση αυτή επιβεβαιώθηκε και από την αύξηση των επιβατών σε μετρό, τραμ και ΗΣΑΠ το πρώτο τρίμηνο του έτους και ιδίως τον Μάρτιο. Σημειώνεται ότι την Κυριακή 26 Ιουλίου η μέση τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων διαμορφώθηκε πανελλαδικά σε 2,013 ευρώ/λίτρο από 1,974 ευρώ μία εβδομάδα νωρίτερα, ενώ η μέση τιμή του ντίζελ ήταν 2,031 ευρώ/λίτρο έναντι 1,933 ευρώ στις 19 Ιουλίου.
Το πλεόνασμα
Εξάλλου, τα έσοδα από ΦΠΑ, με ώθηση από τις υψηλές τιμές, ανήλθαν σε 14,577 δισ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του έτους. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αν εξαιρεθεί το ποσό των 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, τότε τα έσοδα είναι αυξημένα κατά 573 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε το πρώτο εξάμηνο σε πλεόνασμα ύψους 4,491 δισ. ευρώ έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 1,953 δισ. ευρώ και πλεονάσματος 4,519 εκατ. ευρώ την ίδια περίοδο του 2025. Πλην των εσόδων από ΦΠΑ, θετικά συνέβαλε η υπέρβαση του στόχου για τα έσοδα του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων (κατά 311 εκατ. ευρώ), αλλά και η υποεκτέλεση των δαπανών κατά 1,127 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.
