Για χρόνια οι κυβερνήσεις, ειδικά υπερχρεωμένων χωρών, μπορούσαν να ελπίζουν ότι ένας ελεγχόμενος πληθωρισμός (έως 3%) θα απομείωνε το πραγματικό βάρος των χρεών τους, ειδικά εάν το κόστος δανεισμού παρέμενε υπό έλεγχο. Σήμερα, η κατάσταση που πάει να δημιουργηθεί είναι πολύ ιδιαίτερη και πολύ επικίνδυνη, καθώς οι χώρες κινδυνεύουν να πληρώνουν και τον πληθωρισμό (ακρίβεια) και το επιτόκιο (κόστος δανεισμού που τρώει από τα δημοσιονομικά). Οι τιμές στην αγορά ανεβαίνουν, αλλά οι αγορές απαιτούν συνεχώς μεγαλύτερη απόδοση για να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν τα κράτη.
Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα πολύ δύσκολα σημεία της σημερινής συγκυρίας. Ο πληθωρισμός δεν προλαβαίνει να «φάει» το παλιό χρέος χωρίς ταυτόχρονα να μην ανεβάσει το κόστος του νέου χρέους. Ως εκ τούτου, οι περισσότερες χώρες απειλούνται να βρεθούν αντιμέτωπες με μια ιδιότυπη παγίδα χρέους.
Στη μεσοπρόθεση διατήρηση αυτής της τάσης συνηγορεί τόσο η πρόβλεψη Λαγκάρντ περί διατήρησης υψηλού πληθωρισμού και στο πρώτο εξάμηνο του 2027, όσο κυρίως η αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων. Οι δεκαετείς αποδόσεις του γερμανικού ομολόγου, που αποτελεί το ευρωπαϊκό ομόλογο αναφοράς, έφτασαν στο 3,21%, το υψηλότερο σημείο τους από το 2011, δεκαπέντε χρόνια πριν.
Σε επίπεδο πραγματικής οικονομίας, δημιουργείται επίσης μια ασφυκτική κατάσταση. Ο πολίτης βλέπει το εισόδημά του να μειώνεται από την ακρίβεια. Οι επιχειρήσεις δανείζονται ακριβότερα. Το κράτος πληρώνει περισσότερο για να αναχρηματοδοτήσει το χρέος του, κοστίζοντας περισσότερο στον φορολογούμενο. Και ταυτόχρονα η κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να μειώσει τα επιτόκια για να βοηθήσει την οικονομία, αντιθέτως θα τα αυξήσει, επειδή φοβάται τον πληθωρισμό.
Σε αυτήν την παγκόσμια ανατροπή η Ελλάδα διαθέτει ένα απροσδόκητο πλεονέκτημα. Τη δομή του χρέους που κληρονόμησε από την κρίση της προηγούμενη δεκαετίας. Το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του χρέους μας έχει σταθερό πολύ χαμηλό επιτόκιο μας επιτρέπει να παρακολουθούμε με μικρότερο ενδιαφέρον την αύξηση του δεκαετούς ομολόγου μας στο 3,9%. Και αυτό είναι ένα τεράστιο ασφαλιστήριο συμβόλαιο για το κράτος. Οχι όμως για το κόστος δανεισμού μιας επιχείρησης. Το Δημόσιο μπορεί να έχει κλειδώσει φθηνό χρήμα για πολλά χρόνια και αυτό είναι πολύ σημαντικό πλεονέκτημα. Η ελληνική επιχείρηση, ωστόσο, και το ελληνικό νοικοκυριό δεν έχουν αυτήν την πολυτέλεια. Αρα μέρος του «πόνου» θα τον περάσουμε και εμείς. Απλώς μπορούμε να πούμε με όση ασφάλεια μας αφήνει η εποχή ότι είμαστε καλύτερα προστατευμένοι από πολλές άλλες χώρες, κατά τεκμήριο πλουσιότερες.
