Σε πλήρη λειτουργία τίθεται το νέο κρατικό σύστημα πιστοληπτικής αξιολόγησης φυσικών και νομικών προσώπων, μέσω του οποίου το Δημόσιο θα υπολογίζει τη φερεγγυότητα κάθε πολίτη και επιχείρησης αξιοποιώντας φορολογικά, ασφαλιστικά και περιουσιακά δεδομένα. Η πιστοληπτική βαθμολογία θα εκδίδεται ηλεκτρονικά μέσα σε 24 ώρες από την υποβολή της αίτησης, θα έχει ισχύ τριών μηνών και θα μπορεί να χρησιμοποιείται τόσο από το Δημόσιο όσο και με τη ρητή συναίνεση του ενδιαφερομένου από ιδιωτικούς φορείς, όπως τράπεζες, εταιρείες και επιχειρήσεις που θα έχουν συμβληθεί με το κράτος.
Η πιστοληπτική βαθμολογία θα εκδίδεται μέσω του gov.gr και θα ισχύει για τρεις μήνες.
Το πλαίσιο λειτουργίας του νέου Συστήματος Αξιολόγησης Φερεγγυότητας και Πιστοληπτικής Ικανότητας καθορίζεται με κοινή υπουργική απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, η οποία εξειδικεύει όλες τις τεχνικές προδιαγραφές που προβλέπει ο νόμος 4972/2022.
Στην ουσία πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη κρατική πλατφόρμα πιστοληπτικής αξιολόγησης, η οποία θα συγκεντρώνει στοιχεία οικονομικής συμπεριφοράς από διαφορετικές δημόσιες βάσεις δεδομένων και, μέσω αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης, θα υπολογίζει την πιθανότητα ένας πολίτης ή μία επιχείρηση να εξυπηρετεί κανονικά τις οικονομικές υποχρεώσεις απέναντι στο Δημόσιο.
Το νέο πληροφοριακό σύστημα θα συνδέεται με τις βάσεις δεδομένων της ΑΑΔΕ, του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) και της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Τι θα εξετάζει
Ειδικότερα, θα αξιοποιούνται:
• Τα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων Ε1, Ε2, Ε3 και Ν.
• Τα εισοδήματα φυσικών προσώπων.
• Οι ισολογισμοί και τα οικονομικά στοιχεία επιχειρήσεων.
• Τα στοιχεία ακίνητης περιουσίας και ο ΕΝΦΙΑ.
• Οι βεβαιωμένες φορολογικές οφειλές.
• Οι πληρωμές και οι ρυθμίσεις οφειλών.
• Τα στοιχεία ασφαλιστικών οφειλών προς το ΚΕΑΟ.
• Πληροφορίες για πτωχεύσεις.
• Στοιχεία για πλειστηριασμούς.
• Μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και εισπράξεις.
Τα δεδομένα αυτά θα συνδυάζονται ώστε να παράγεται μια ενιαία εικόνα της οικονομικής συμπεριφοράς κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου.
Η υπουργική απόφαση προβλέπει ότι η πιστοληπτική αξιολόγηση δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στο ύψος των οφειλών, αλλά σε ένα σύνθετο μοντέλο στατιστικής επεξεργασίας ιστορικών δεδομένων. Οι αλγόριθμοι θα αξιολογούν:
• Την ικανότητα αποπληρωμής.
• Την πρόθεση αποπληρωμής.
• Την πιθανότητα δημιουργίας νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών.
• Την πιθανότητα αθέτησης οικονομικών υποχρεώσεων απέναντι στο Δημόσιο.
Για την ανάπτυξη των μοντέλων θα χρησιμοποιούνται δεδομένα των τελευταίων δύο ετών, ενώ θα εξετάζονται δεκάδες οικονομικές μεταβλητές, όπως η διαχρονική εξέλιξη των εισοδημάτων, η μεταβολή της περιουσιακής κατάστασης, οι φορολογικές επιβαρύνσεις, η συνέπεια στις πληρωμές, οι προηγούμενες καθυστερήσεις, οι ρυθμίσεις οφειλών και η ύπαρξη μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης.
Οι κατηγορίες
Σύμφωνα με την απόφαση, το σύστημα δεν θα αντιμετωπίζει όλους τους πολίτες με τον ίδιο τρόπο. Οι αλγόριθμοι θα χωρίζουν πρώτα τους φορολογουμένους σε ομάδες (clusters), ώστε η σύγκριση να γίνεται μεταξύ προσώπων με παρόμοια οικονομικά χαρακτηριστικά.
Για τα φυσικά πρόσωπα προβλέπονται ξεχωριστές κατηγορίες για:
• Μισθωτούς.
• Συνταξιούχους.
• Ελεύθερους επαγγελματίες.
• Επιχειρηματίες.
• Αγρότες.
• Εισοδηματίες.
• Πολίτες χωρίς δηλωμένο εισόδημα.
Αντιστοίχως, για τις επιχειρήσεις θα λαμβάνονται υπόψη το μέγεθος, ο κύκλος εργασιών, ο κλάδος δραστηριότητας και ο χαρακτήρας τους (κερδοσκοπικός ή μη).
Η πρόσβαση θα πραγματοποιείται μέσω του gov.gr με χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet. Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να δηλώσει στοιχεία επικοινωνίας και να παράσχει ρητή συγκατάθεση για την άντληση των απαιτούμενων δεδομένων από τις δημόσιες βάσεις. Με την υποβολή της αίτησης θα εκδίδεται αριθμός πρωτοκόλλου και η επεξεργασία θα ολοκληρώνεται μέσα σε 24 ώρες. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας ο πολίτης θα λαμβάνει ειδοποίηση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και η πιστοληπτική αξιολόγηση θα αναρτάται στη θυρίδα του στο gov.gr.
Η πιστοληπτική βαθμολογία θα ισχύει για τρεις μήνες. Μετά τη λήξη της ο ενδιαφερόμενος θα μπορεί να υποβάλει νέα αίτηση. Εάν όμως μεταβληθούν στο μεταξύ τα οικονομικά του στοιχεία, θα μπορεί να ζητήσει διόρθωση ή επικαιροποίηση των δεδομένων, επισυνάπτοντας τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Μετά τον έλεγχο θα εκδίδεται νέα πιστοληπτική αξιολόγηση.
Η απόφαση προβλέπει ότι και ιδιωτικοί φορείς θα μπορούν να ζητούν ενημέρωση πιστοληπτικής βαθμολόγησης ενός πολίτη ή μιας επιχείρησης, μόνο όμως εφόσον έχουν συνάψει σχετική σύμβαση με τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Σε κάθε περίπτωση θα απαιτείται ξεχωριστή, ειδική και ρητή συγκατάθεση του ενδιαφερομένου, η οποία θα παρέχεται ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr με χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet.
Η υπουργική απόφαση προβλέπει ακόμη ότι το πληροφοριακό σύστημα θα υπόκειται σε τακτικούς ελέγχους τόσο ως προς την κυβερνοασφάλεια όσο και ως προς την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
