Ο υψηλός αριθμός μικρομεσαίων επιχειρήσεων που απασχολούν μεγάλο ποσοστό εργαζομένων και δη σε κλάδους με χαμηλή ένταση εργασίας, είναι μία από τις αιτίες πίσω από τη σημαντική υστέρηση της Ελλάδας έναντι της Ε.Ε. στην παραγωγικότητα, πέρα από τα χρόνια της κρίσης που έχουν αφήσει αποτύπωμα διαρκείας στην οικονομία λόγω των χαμηλών παραγωγικών επενδύσεων.
Σύμφωνα με το χθεσινό δελτίο οικονομικών εξελίξεων της Alpha Bank, ένας εργαζόμενος σε μια μικρομεσαία επιχείρηση στην Ελλάδα παράγει κατά μέσον όρο μόλις το ένα τέταρτο (25,5%) της αξίας που παράγει ένας εργαζόμενος σε μεγάλη επιχείρηση. Από εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκύπτει ότι αποτελεί το χαμηλότερο ποσοστό της Ε.Ε., όπου ο μέσος όρος ανέρχεται στο 60,9%.
Αναλυτικά, σχεδόν ένας στους δύο Ελληνες εργαζομένους και συγκεκριμένα το 47,5% απασχολείται σε πολύ μικρές επιχειρήσεις με λιγότερα από 10 άτομα, οι οποίες κατά κανόνα δυσκολεύονται να μειώσουν το λειτουργικό τους κόστος και να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες. Στην Ε.Ε., το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται σε 30,4%. Μολονότι οι επιχειρήσεις αυτές απασχολούν πολύ μεγαλύτερο μερίδιο εργαζομένων στην Ελλάδα, παράγουν το 23,5% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας (ΑΠΑ), έναντι 20,4% στην Ε.Ε.
Απεναντίας, στις μεγάλες επιχειρήσεις με τουλάχιστον 250 εργαζομένους, οι οποίες καταγράφουν υψηλότερη παραγωγικότητα εργασίας, απασχολείται μόλις το 15,4% των Ελλήνων και παράγεται το 41,7% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας. Στην Ε.Ε. η εικόνα είναι πολύ πιο ισορροπημένη, με τις μεγάλες επιχειρήσεις να συγκεντρώνουν πολύ μεγαλύτερο μερίδιο της απασχόλησης (36,3%), παράγοντας το 48,3% της ΑΠΑ. Εκτός αυτού, η ελληνική οικονομία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε κλάδους των υπηρεσιών, όπως η εστίαση, η διαμονή, το εμπόριο και οι μεταφορές, οι οποίοι είναι χαμηλής έντασης εργασίας και παρουσιάζουν συγκριτικά χαμηλότερη παραγωγικότητα. Ειδικότερα, σύμφωνα με το δελτίο της Alpha Bank, ο τομέας των υπηρεσιών απασχολεί περίπου το 37% του συνόλου των εργαζομένων και παράγει περίπου το 25% της συνολικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας. Αντιθέτως, η βιομηχανία, όπου η παραγωγή στηρίζεται περισσότερο σε μηχανήματα και τεχνολογία παρά στην ανθρώπινη εργασία, απασχολεί περίπου το 9,5% των Ελλήνων εργαζομένων και παράγει το 15,2% της συνολικής ΑΠΑ, παρουσιάζοντας σημαντική βελτίωση τα τελευταία χρόνια.
Ενας ακόμη παράγοντας πίσω από την υστέρηση της Ελλάδας στην παραγωγικότητα είναι η μείωση των παραγωγικών επενδύσεων κατά τη διάρκεια της κρίσης. Σύμφωνα με το δελτίο της Alpha Bank, οι επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ ανέκαμψαν την τελευταία πενταετία, φτάνοντας το 16,9% το 2025, οριακά υψηλότερα από το επίπεδο που είχε καταγραφεί το 2010, και συρρικνώνοντας την ψαλίδα με την Ε.Ε. Παράλληλα, έχει ενισχυθεί σημαντικά το ποσοστό των επενδύσεων σε κατηγορίες που θεωρούνται ιδιαίτερα παραγωγικές, όπως ο μηχανολογικός, τεχνολογικός και μεταφορικός εξοπλισμός.
