Η Ελλάδα κατάφερε μέσα σε λίγα χρόνια να δημιουργήσει μία από τις πιο σύγχρονες υποδομές άμεσων πληρωμών στην Ευρώπη. Το IRIS χρησιμοποιείται πλέον από 4,6 εκατ. πολίτες, πάνω από 600.000 επαγγελματίες, είναι διαθέσιμο σε περίπου 70.000 ηλεκτρονικά καταστήματα και σε 1,2 εκατ. POS, ενώ από τα τέλη Ιουνίου συνδέθηκε και με το ευρωπαϊκό δίκτυο EuroPA, επιτρέποντας διασυνοριακές μεταφορές χρημάτων με την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιταλία.
Η επόμενη πρόκληση δεν αφορά πλέον τη δημιουργία νέων υποδομών. Αφορά την αλλαγή της καθημερινής συμπεριφοράς των καταναλωτών. Αν το πρώτο κεφάλαιο ήταν το «IRIS Παντού», το επόμενο είναι το «Πληρώνω με IRIS».
Αυτό είναι ουσιαστικά το μήνυμα που έστειλε η διευθύνουσα σύμβουλος της ΔΙΑΣ Σταυρούλα Καμπουρίδου, κατά την ομιλία της στη γενική συνέλευση των μετόχων της εταιρείας, σημειώνοντας ότι «η καθολική διαθεσιμότητα του IRIS δεν συνεπάγεται από μόνη της καθολική χρήση».
Το «κενό» εντοπίζεται στη διάδοση του IRIS για πληρωμές στο φυσικό σημείο, δηλαδή στο κατάστημα. Η δυνατότητα πληρωμής με IRIS στο POS έγινε υποχρεωτική για τον εμπορικό κόσμο τον περασμένο Δεκέμβριο. Ωστόσο, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι η χρήση του στο φυσικό σημείο παραμένει περιορισμένη. Στο πρώτο εξάμηνο του έτους πραγματοποιήθηκαν περίπου 330.000 συναλλαγές συνολικής αξίας λίγο πάνω από 14 εκατ. ευρώ. Ετσι, το επόμενο βήμα είναι να πειστεί ο καταναλωτής να χρησιμοποιεί το IRIS όχι μόνο για να στέλνει χρήματα σε φίλους, αλλά και για τις καθημερινές αγορές του. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις καλούνται να αξιοποιήσουν τα πλεονεκτήματα των πληρωμών από λογαριασμό σε λογαριασμό (account-to-account), όπως το χαμηλότερο κόστος αποδοχής, η άμεση εκκαθάριση των συναλλαγών και η ταχύτερη πίστωση των χρημάτων στον λογαριασμό τους.
Σκιαγραφώντας στην ομιλία της τον οδικό χάρτη, η κ. Καμπουρίδου ξεχώρισε τις εξής πρωτοβουλίες που θα επιτρέψουν στο IRIS να φτάσει πιο κοντά στον καταναλωτή.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις ευρωπαϊκές χώρες με τη μεγαλύτερη διείσδυση άμεσων πληρωμών.
– Πρώτη είναι η αξιοποίηση της τεχνολογίας ανέπαφων πληρωμών (NFC) μέσα στις εφαρμογές mobile banking, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να πληρώνει απλώς ακουμπώντας το κινητό του στο POS, όπως κάνει σήμερα με μια ανέπαφη πληρωμή μέσω κάρτας ή ψηφιακού πορτοφολιού.
– Δεύτερη είναι η σύνδεση του IRIS με προγράμματα επιβράβευσης, ώστε οι καταναλωτές να έχουν αντίστοιχα κίνητρα με εκείνα που προσφέρουν σήμερα οι τραπεζικές κάρτες. Η εμπειρία από άλλες ευρωπαϊκές αγορές δείχνει ότι τα loyalty schemes αποτελούν έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι χρήστες παραμένουν πιστοί σε ένα μέσο πληρωμής.
– Τρίτη είναι η ευρύτερη ενημέρωση πολιτών και επιχειρήσεων για τα οφέλη των άμεσων πληρωμών, καθώς, όπως επισημαίνει η κ. Καμπουρίδου, η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί για να αλλάξει τις καθημερινές συνήθειες των χρηστών.
Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική που φιλοδοξεί να ενισχύσει την αυτονομία της Ευρώπης στις ψηφιακές πληρωμές. Οπως επισήμανε στην ομιλία της η διευθύνουσα σύμβουλος της ΔΙΑΣ, «οι πληρωμές αποτελούν πλέον κρίσιμη ψηφιακή υποδομή και η ενίσχυση των ευρωπαϊκών λύσεων μειώνει σταδιακά την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους». Η σημασία των άμεσων πληρωμών δεν περιορίζεται μόνο στο ζήτημα της τεχνολογικής κυριαρχίας. Σύμφωνα με μελέτη του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Συστημάτων Εκκαθάρισης Πληρωμών (EACHA), η ευρύτερη υιοθέτησή τους συνέβαλε σωρευτικά κατά περίπου 1% στο ΑΕΠ της Ευρώπης την περίοδο 2018-2025. Ο λόγος είναι ότι κάθε συναλλαγή που ολοκληρώνεται σε πραγματικό χρόνο επιταχύνει την κυκλοφορία του χρήματος στην οικονομία, καθώς τα κεφάλαια πιστώνονται αμέσως στον δικαιούχο και μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς καθυστέρηση για την επόμενη συναλλαγή. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις ευρωπαϊκές χώρες με τη μεγαλύτερη διείσδυση άμεσων πληρωμών, καθώς μέσα σε λίγα μόλις χρόνια πέρασε από τη θέση του ουραγού σε εκείνη του πρωτοπόρου, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η στρατηγική που ακολουθήσαμε τα τελευταία χρόνια αποδίδει, σημείωσε η κ. Καμπουρίδου.
Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής εντάσσεται και η συμμετοχή της ΔΙΑΣ στο EuroPA (European Payments Alliance), μέσω του οποίου οι χρήστες του IRIS μπορούν ήδη να πραγματοποιούν άμεσες διασυνοριακές πληρωμές με την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιταλία χρησιμοποιώντας απλώς τον αριθμό κινητού τηλεφώνου του παραλήπτη. Το εγχείρημα αναμένεται να επεκταθεί έως το τέλος του έτους σε συνολικά 18 ευρωπαϊκές χώρες, καλύπτοντας περίπου 176 εκατ. χρήστες, ενώ από το 2027 ο σχεδιασμός προβλέπει την επέκταση των υπηρεσιών και στις πληρωμές ηλεκτρονικού και φυσικού εμπορίου.
