Στα φορολογικά έσοδα αποδίδεται σε πολύ μεγάλο βαθμό η υπεραπόδοση των δημοσιονομικών επιδόσεων μεταξύ 2022 και 2025, με τα έσοδα από έμμεσους φόρους να αποτελούν μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ από το μερίδιο των άμεσων φόρων, σε αντίθεση με τα ευρωπαϊκά μοτίβα. Σύμφωνα με μελέτη της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας, τα φορολογικά έσοδα δικαιολογούν έως και τα δύο τρίτα της υπεραπόδοσης του πρωτογενούς πλεονάσματος, που προσέγγισε κατά μέσον όρο το 2% του ΑΕΠ ετησίως κατά τη διάρκεια της τετραετίας. Τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 22 δισ. ευρώ στο εξεταζόμενο διάστημα, φτάνοντας στο επίπεδο-ρεκόρ του 28,4% ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Από το σύνολο, όμως, ξεχωρίζει η συνεισφορά των έμμεσων φόρων, καθώς συγκεκριμένα οι εισπράξεις από ΦΠΑ αυξήθηκαν με μέσο ρυθμό 12% ετησίως. Ως ποσοστό του ΑΕΠ μάλιστα έφτασαν πέρυσι στο ιστορικό υψηλό του 9,5% έναντι 7,2% στην Ε.Ε. Σε απόλυτους όρους, τα έσοδα από ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 8,4 δισ. ευρώ στην τετραετία ή κατά 1,3% του ΑΕΠ.
Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης της ΕΤΕ, για την αύξηση αυτή ευθύνονται ιδίως η ενίσχυση της ιδιωτικής κατανάλωσης και των τουριστικών εσόδων, αλλά και η σταδιακή στροφή της κατανάλωσης προς κατηγορίες που υπόκεινται σε υψηλότερους συντελεστές ΦΠΑ. Πέραν αυτών των παραγόντων, θετικά συνέβαλε και η αυξημένη φορολογική συμμόρφωση. Προκύπτει μάλιστα ότι η μείωση του «κενού συμμόρφωσης» ΦΠΑ σε επίπεδα κάτω του 10% των δυνητικών εσόδων για το 2025 συνέτεινε σε σωρευτική αύξηση των εσόδων κατά 1,5 δισ. ευρώ μεταξύ 2022 και 2025.
Απεναντίας, οι άμεσοι φόροι συνέβαλαν λιγότερο στην υπεραπόδοση. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη μελέτη, τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων κατέγραψαν μέση ετήσια άνοδο 13,2% και κατά 1,1% του ΑΕΠ στην τετραετία, φτάνοντας στο ρεκόρ του 6,9% πέρυσι. Ενώ οι συντελεστές φορολογίας βρίσκονται σε συγκρίσιμα επίπεδα με άλλες χώρες της Ευρωζώνης, το ποσοστό αυτό ως προς το ΑΕΠ υπολείπεται σημαντικά, κυρίως διότι άνω του 40% των φορολογουμένων δηλώνει πολύ χαμηλά εισοδήματα.
Σημειώνεται ότι βάσει των στοιχείων της ΕΤΕ, η αύξηση των εσόδων από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων προκύπτει από την ενίσχυση των αποπληθωρισμένων αποδοχών των εργαζομένων κατά 1,7% ετησίως, την αύξηση της απασχόλησης κατά 2,5% ετησίως, καθώς και την ανοδική τάση που ακολούθησαν οι υπόλοιπες κατηγορίες εισοδήματος, όπως ενοίκια, τόκοι, μερίσματα. Τα έσοδα από τη φορολογία των επιχειρηματικών κερδών κατέγραψαν επίσης ισχυρή μέση ετήσια αύξηση 24,4% στην τετραετία.
Σύμφωνα με τη μελέτη της ΕΤΕ, σημαντικό ρόλο στη δημοσιονομική απόδοση έπαιξε και η μείωση των πρωτογενών δαπανών, των οποίων το ποσοστό ως προς το ΑΕΠ υποχώρησε στο πολυετές χαμηλό του 45,1% μεταξύ 2024 και 2025. Η ΕΤΕ αναμένει βάσει της μέχρι τώρα πορείας πλεόνασμα 4% φέτος και 3,5% το 2027, υψηλότερα από τους στόχους που έχει θέσει η κυβέρνηση.
