Του Ηλία Γ. Μπέλλου
«Η κυβερνησιμότητα και η ικανότητα άμεσης λήψης αποφάσεων αποτελούν το πρωταρχικό ζητούμενο για τον επιχειρηματικό κόσμο σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον που μεταβάλλεται με πρωτόγνωρη ταχύτητα», διεμήνυσε με απόλυτο τρόπο ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος. Ο επικεφαλής του αντιπροσωπευτικού φορέα των ελληνικών βιομηχανιών και επιχειρήσεων έθεσε το ζήτημα της πολιτικής σταθερότητας στην κορυφή των προϋποθέσεων για την οικονομική πρόοδο της χώρας, υπογραμμίζοντας ότι οι παγκόσμιες εξελίξεις δεν επιτρέπουν πλέον καθυστερήσεις.
Σύμφωνα με τον κ. Θεοδωρόπουλο, ο κόσμος σήμερα κινείται με ρυθμούς πολύ ταχύτερους από ό,τι πριν από μία δεκαετία, γεγονός που καθιστά την ισχυρή ηγεσία και τις γρήγορες αντανακλαστικές κινήσεις αναγκαίο όρο εθνικής επιβίωσης, καθώς καμία οικονομία δεν μπορεί να ευδοκιμήσει μέσα σε ένα καθεστώς πολιτικής αμηχανίας ή αναποφασιστικότητας.
Στελέχη επιχειρήσεων, ακαδημαϊκοί και εκπρόσωποι της κυβέρνησης συζήτησαν χθες τις προκλήσεις για την οικονομία, στο τρίτο Mergers & Acquisitions Summit του Money Review.
Η ανησυχία λοιπόν της αγοράς, εξήγησε, δεν εστιάζεται στην έλλειψη αναπτυξιακών εργαλείων ή χρηματοδοτήσεων, αλλά στην ετοιμότητα του κρατικού μηχανισμού να ανταποκριθεί στις προκλήσεις των καιρών. Ο πρόεδρος του ΣΕΒ επισήμανε ότι εάν διασφαλιστεί αυτή η απαραίτητη πολιτική ομαλότητα, οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας παραμένουν εξαιρετικά θετικές, παρά το γεγονός ότι πλησιάζει το ορόσημο της ολοκλήρωσης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Η διατήρηση της χώρας σε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, βέβαια, απαιτεί τη μέγιστη δυνατή προσήλωση στα νέα χρηματοδοτικά προγράμματα, όπως το ΕΣΠΑ, τα οποία μπορούν να κρατήσουν τις κεφαλαιακές εισροές σε υψηλά επίπεδα, υπό την απαράβατη όμως αίρεση ότι η εκάστοτε κυβέρνηση θα διαθέτει τη δύναμη να υλοποιεί μεταρρυθμίσεις χωρίς χρονοτριβές, συμπλήρωσε ο πρόεδρος του ΣΕΒ.
Οι επισημάνσεις αυτές έγιναν στο πλαίσιο του συνεδρίου για τις συγχωνεύσεις και εξαγορές, το οποίο διοργάνωσε το Money Review, το οικονομικό site της εφημερίδας «Καθημερινή». Από το βήμα της εκδήλωσης, ο κ. Θεοδωρόπουλος συνέδεσε ευθέως την ανάγκη για πολιτική ταχύτητα με τη μεγάλη πρόκληση του δομικού μετασχηματισμού των ελληνικών επιχειρήσεων. Οπως σημείωσε, το μικρό μέγεθος της εγχώριας επιχειρηματικότητας αποτελεί μια ιστορική παθογένεια που πλέον αγγίζει τα όρια της βιωσιμότητας.
Για τον λόγο αυτό, ο ΣΕΒ έχει θέσει ως κεντρική προτεραιότητά του να παρακινήσει τις επιχειρήσεις να ξεπεράσουν τις παραδοσιακές αγκυλώσεις και να προχωρήσουν σε στρατηγικές συνενώσεις, καθώς η παραμονή στο status quo ισοδυναμεί με μαρασμό. Ο πρόεδρος του ΣΕΒ εκτίμησε πως η ίδια η πίεση της πραγματικότητας θα αναγκάσει την αγορά να γεννήσει «consolidators» –είτε μέσω επενδυτικών κεφαλαίων είτε μέσω ισχυρών εταιρειών του κάθε κλάδου– οι οποίοι θα επιβάλουν τη μεγέθυνση μέσω εξαγορών ομοειδών επιχειρήσεων. Εκτίμησε επίσης ότι η χρηματοδότηση δεν αποτελεί το πραγματικό εμπόδιο, καθώς «τα λεφτά στον πλανήτη είναι περισσότερα από τις ιδέες και πάντα ακολουθούν τα σωστά πλάνα».
Ακόμη και στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα υπάρχει πλεονάζουσα ρευστότητα, η οποία όμως αναζητεί ώριμα και χρηματοδοτήσιμα (bankable) επιχειρηματικά σχέδια. Αυτή η κεφαλαιακή ετοιμότητα είναι απαραίτητη για να αντιμετωπιστούν τα μεγάλα εξωτερικά προσκόμματα, με κυριότερο την ασύμμετρη ενεργειακή κρίση. Οσον αφορά το θέμα της ενέργειας, υπογράμμισε πως η Ευρώπη, έχοντας βασιστεί σε λάθος παραδοχές, διαθέτει την ακριβότερη ενέργεια παγκοσμίως, με την Ελλάδα να βρίσκεται στις υψηλότερες θέσεις αυτού του κόστους. Οι περιφερειακές πιέσεις, όπως οι εξαγωγές ενέργειας προς την Ουκρανία, επιτείνουν το πρόβλημα, αν και παράλληλα αναδεικνύουν γεωστρατηγικές ευκαιρίες όπως ο Κάθετος Διάδρομος.
Μοχλός ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας οι εξαγορές και συγχωνεύσεις
Της Θέλμας Χατζηαθανασίου
Εν μέσω έντονων αναταράξεων στις διεθνείς αγορές από τις διαδοχικές κρίσεις αλλά και τις αιφνιδιαστικές ανακατατάξεις που φέρνουν οι τεχνολογικές εξελίξεις, η Ελλάδα επιχειρεί να αναδειχθεί παράγοντας σταθερότητας και ανθεκτικότητας, έχοντας ήδη αναπτύξει δυναμική στο πεδίο των συγχωνεύσεων και των εξαγορών. Στελέχη επιχειρήσεων, ακαδημαϊκοί και εκπρόσωποι της κυβέρνησης συζήτησαν χθες τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που δημιουργούν αυτές οι συνθήκες για επιχειρήσεις και επενδυτές, στο πλαίσιο του τρίτου Mergers & Acquisitions Summit του Money Review, που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής.
Ανοίγοντας τις εργασίες του συνεδρίου, ο Νίκος Παπαθανάσης, αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, δήλωσε ότι η νέα μόχλευση ύψους 4 δισ. ευρώ σε δάνεια για τις ΜμΕ δημιουργεί νέες προοπτικές για τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας, ενόψει και της ολοκλήρωσης του Ταμείου Ανάκαμψης. Τόνισε επίσης την ανάγκη πολιτικής σταθερότητας, ώστε η Ελλάδα να συνεχίσει να χτίζει την αναπτυξιακή πολιτική της, ένα συμπέρασμα με το οποίο συμφώνησαν και οι συνομιλητές του.
Στην ίδια συζήτηση, ο Γιάννης Παπαχρήστου, διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου, επισήμανε ότι ζητούμενο είναι πλέον η αύξηση της παραγωγικότητας, κάτι που θα επιτευχθεί μόνο με τη στροφή κεφαλαίων σε κλάδους της νέας οικονομίας, όπως η τεχνολογία, οι ημιαγωγοί και τα data centers. Από την πλευρά του, ο Νίκος Σαλακάς, Chief of Corporate Center & General Counsel της Alpha Bank, αναγνώρισε ότι η χώρα έχει καταφέρει να προσελκύσει σημαντικό μέρος επενδύσεων, αλλά υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης, ιδίως ως προς την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, την ταχύτητα και την ποιότητα απονομής της δικαιοσύνης, καθώς και τη μεγαλύτερη συμμετοχή των παραγόντων της αγοράς στις μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζει η κυβέρνηση.
Στο ίδιο πάνελ, ο Νίκος Καραμούζης, πρόεδρος του SMERemediumCap και της Grant Thornton Advisory, μίλησε και για τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής αγοράς, οι οποίες αναφέρθηκαν επανειλημμένως και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα έχει τις μικρότερες κατά μέσον όρο επιχειρήσεις στην Ευρώπη, οι οποίες αντιμετωπίζουν σειρά προκλήσεων και παράλληλα καλούνται να γίνουν περισσότερο εξωστρεφείς. Παράλληλα, έκανε λόγο για ένα μεγάλο χρηματοδοτικό κενό ύψους 15 δισ. ευρώ που απαιτείται για τον εκσυγχρονισμό των ΜμΕ, τονίζοντας ότι «τα κεφάλαια αυτά δεν είναι δυνατό να αντληθούν αποκλειστικά από τις τράπεζες». Ο Πάρις Οικονόμου, επικεφαλής Wholesale Banking στην Optima bank, υποστήριξε ότι υπάρχει ανάγκη για «εθνικούς πρωταθλητές» και συνεπώς η εθνική οικονομία θα πρέπει να θέσει βασική επιδίωξη τη δημιουργία τέτοιων ισχυρών σχημάτων και την παροχή των κατάλληλων κινήτρων.
Κατά τη διάρκεια της ημέρας αναπτύχθηκαν επίσης οι ιδιαιτερότητες σε κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας όπως στην άμυνα, στις ασφαλίσεις, στις συμβουλευτικές υπηρεσίες, στη φαρμακοβιομηχανία και στις τράπεζες. Ο Τάσος Ιωσηφίδης, εταίρος της ΕΥ και επικεφαλής της EY Parthenon στην Ελλάδα, κάνοντας λόγο για αύξηση της ελκυστικότητας της χώρας ως επενδυτικού προορισμού είπε ότι «το 2025 ήταν μια από τις καλύτερες χρονιές για το M&A στην Ελλάδα», με έντονη παρουσία ξένων επενδυτικών κεφαλαίων, ελληνικών private equity σχημάτων, που έχουν αντλήσει χρηματοδότηση από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων και το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς και στρατηγικών επενδυτών. Τη βελτίωση αυτή και μάλιστα ανατρέχοντας σε βάθος δεκαετίας αναγνώρισε και ο Γιώργος Μακρυπίδης, εταίρος και επικεφαλής συμφωνιών στην PwC, ξεχωρίζοντας ως αναδυόμενες την παγίωση, την εξωστρέφεια των ελληνικών επιχειρήσεων και το αυξανόμενο μέγεθος των συναλλαγών.
Στο πλαίσιο του συνεδρίου αναδείχθηκε επίσης η σημαντική πρόοδος που έχει συντελεστεί στις διαδικασίες των συναλλαγών χάρη στην αξιοποίηση των τεχνολογικών εργαλείων, τα οποία επιταχύνουν την ανάλυση και την επαλήθευση πληροφοριών, συντομεύουν τους χρόνους ολοκλήρωσης των διαδικασιών και συμβάλλουν στη βελτίωση της αποδοτικότητάς τους. Με αφορμή αυτό, η Αντιγόνη Λυμπεροπούλου, διευθύνουσα σύμβουλος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Επενδύσεων, περιέγραψε ένα οικοσύστημα που ωριμάζει, όπου ο ρόλος της HDBI γίνεται σταδιακά λιγότερο κομβικός, καθώς η αγορά αποκτά μεγαλύτερο βάθος και πολυπλοκότητα.
Ζητούμενο είναι η αύξηση της παραγωγικότητας, κάτι που θα επιτευχθεί μόνο με τη στροφή κεφαλαίων σε κλάδους της νέας οικονομίας.
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας αναφέρθηκε επανειλημμένως η ανάδυση μεγάλων επενδυτικών κεφαλαίων στη χώρα, με τον Στέφανο Παπαπαναγιώτου, διεθνή συνδιευθυντή της Ομάδας Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων της UBS Investment Bank, να υποστηρίζει ότι «το μέλλον ανήκει στις πλατφόρμες κεφαλαίων». Οπως εξήγησε, «τα τρία βασικά στοιχεία που απασχολούν σήμερα τα διοικητικά συμβούλια των εταιρειών είναι η πρόσβαση στον πελάτη, η πρόσβαση στο κεφάλαιο και η αποτελεσματική σύνδεση αυτών των δύο παραγόντων». Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο κ. Παπαπαναγιώτου μίλησε για την ανάγκη επίλυσης των βασικών θεμάτων, όπως ο κατακερματισμός των αγορών και του νομοθετικού πλαισίου, προτού αρχίσει η συζήτηση για «επιχειρηματικούς πρωταθλητές».
Σε συζήτηση για τις καινοτόμες μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τη βελτιστοποίηση της αποδοτικότητας των κεφαλαίων, η Ισμήνη Παπακυρίλλου, διευθύνουσα σύμβουλος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, αναγνώρισε επίσης ότι η αγορά γίνεται πιο ώριμη και ότι ως αποτέλεσμα αυτού οι επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται καλύτερα τη διαφορετική χρήση των διαθέσιμων εργαλείων, είτε για επενδύσεις είτε για ανάγκες ρευστότητας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο θέμα της παράλληλης εισαγωγής (dual listing), μια διαδικασία η οποία, σύμφωνα με στελέχη νομικών και χρηματιστηριακών οργανισμών, είναι πλέον πιο ώριμη και προσβάσιμη. Η Σμαράγδα Ριγάκου, νομική σύμβουλος διοίκησης της Euronext Athens, είπε μεταξύ άλλων ότι η παρουσία σε περισσότερες αγορές ενισχύει την αναγνωρισιμότητα και την ορατότητα μιας εταιρείας, διευκολύνοντας την πρόσβασή της σε νέες πηγές χρηματοδότησης, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την ελκυστικότητά της στο πλαίσιο συναλλαγών εξαγορών και συγχωνεύσεων.
Οσον αφορά τις διεθνείς τάσεις στο πεδίο των συγχωνεύσεων και εξαγορών, ο Αντονι Διαμαντάκης, αντιπρόεδρος του τραπεζικού τομέα της JPMorgan, επισήμανε ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό μοχλό δραστηριότητας, ενώ η Ευρώπη διατηρεί περίπου το 25% της αγοράς. Ειδικά για τις ελληνικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως αποδέκτες ξένων επενδύσεων, αλλά και ως δυνητικοί επενδυτές στο εξωτερικό. Αξίζει να σημειωθεί πως χαρακτήρισε θετική την ένταξη της ελληνικής αγοράς στο χρηματιστηριακό οικοσύστημα της Euronext, εκτιμώντας ότι μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω την εξωστρέφεια και τη διεθνή προβολή της.
Κατά τη διάρκεια της ημέρας, οι ομιλητές υποστήριξαν επίσης ότι οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές δεν αποτελούν πλέον απλώς ένα χρηματοοικονομικό εργαλείο, αλλά βασικό μοχλό εταιρικού μετασχηματισμού, ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και στήριξης της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας. Στο επίκεντρο βρέθηκαν εξάλλου η αξιοποίηση της τεχνολογίας, οι διασυνοριακές συνέργειες, η επίδραση των κριτηρίων ESG στον κύκλο ζωής μιας συναλλαγής, αλλά και ο ρόλος του ανθρώπινου παράγοντα, της ηγεσίας και της εταιρικής κουλτούρας στον μετασχηματισμό των επιχειρήσεων.
