Σε μία ακόμη εκτεταμένη επιχείρηση εκκαθάρισης του χαρτοφυλακίου των ληξιπρόθεσμων οφειλών προχωράει η ΑΑΔΕ, βάζοντας στο «συρτάρι» χρέη δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία θεωρείται πρακτικώς αδύνατον να εισπραχθούν.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της φορολογικής διοίκησης για το 2026, οφειλές ύψους 6 δισ. ευρώ πρόκειται να χαρακτηριστούν ανεπίδεκτες είσπραξης, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό των χρεών που έχουν τεθεί εκτός, πάνω από τα 41 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος που αντιμετωπίζει η εφορία με τα παλαιά ληξιπρόθεσμα χρέη, πολλά από τα οποία παραμένουν ανείσπρακτα εδώ και δεκαετίες, παρά τις προσπάθειες εντοπισμού περιουσιακών στοιχείων και επιβολής αναγκαστικών μέτρων.
Πρόκειται κυρίως για οφειλές από επιχειρήσεις που έχουν πάψει να λειτουργούν, πτωχευμένες εταιρείες, φορολογουμένους που έχουν αποβιώσει, χωρίς οι κληρονόμοι τους να αποδεχθούν την κληρονομιά, αλλά και περιπτώσεις οφειλετών που δεν διαθέτουν εμφανή περιουσιακά στοιχεία ή έχουν μεταβιβάσει την περιουσία τους, καθιστώντας αδύνατη την επιβολή κατασχέσεων.
Κατά τη διάρκεια του 2025 είχαν ήδη χαρακτηριστεί ανεπίδεκτες είσπραξης οφειλές ύψους 8,5 δισ. ευρώ, ανεβάζοντας το σχετικό απόθεμα στα 35,06 δισ. Με την προγραμματισμένη προσθήκη νέων χρεών ύψους 6 δισ. ευρώ μέσα στο 2026, το συνολικό ποσό που θα βρίσκεται στο «αρχείο» της ΑΑΔΕ θα ξεπεράσει τα 41 δισ., επί συνολικών ληξιπρόθεσμων οφειλών που ανέρχονται σε 114,5 δισ. ευρώ.
Συνολικά τα ληξιπρόθεσμα χρέη φτάνουν στα 114 δισ. ευρώ. Από αυτά, μόλις τα 27,4 δισ. εκτιμάται ότι μπορούν πραγματικά να εισπραχθούν.
Είναι τουλάχιστον αυτονόητο ότι χρέη του παρελθόντος, όπως για παράδειγμα αυτά της «Ακρόπολις Χρηματιστηριακή» και της παλαιάς «Ολυμπιακής», δεν πρόκειται να εισπραχθούν ποτέ. Τα χρέη της «Ακρόπολις» ξεκίνησαν από τα 5,5 δισ. ευρώ και έχουν φθάσει με τόκους και προσαυξήσεις τα 14,4 δισ. Της παλαιάς «Ολυμπιακής» τα χρέη ξεκίνησαν από τα 985 εκατ. ευρώ και σήμερα ξεπερνούν τα 2,44 δισ. ευρώ.
Το πολιτικό κόστος και ο φόβος για ευθύνες στους εμπλεκομένους για βλάβη του ελληνικού Δημοσίου και οι ενδεχόμενες φωνές της αντιπολίτευσης ότι διαγράφονται τα χρέη του «κεφαλαίου», δεν επέτρεπαν μέχρι τώρα την τοποθέτηση των τεράστιων οφειλών στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας. Από την ανάλυση των στοιχείων προκύπτει ότι από τα 114 δισ. ευρώ, που ανέρχονται τα ληξιπρόθεσμα χρέη, το εισπράξιμο υπολογίζεται στα 79 δισ. ευρώ. Η αλήθεια όμως είναι ότι το χρέος που μπορεί πραγματικά να εισπραχθεί δεν ξεπερνάει τα 27,4 δισ. ευρώ, δηλαδή το 25% του συνολικού χρέους προς το Δημόσιο.
Εξετάζοντας την ποιοτική διάρθρωση του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου (δηλαδή τα 79,18 δισ. ευρώ), το 66,32% αυτού, που αντιστοιχεί σε 52,52 δισ. ευρώ, πηγάζει από φορολογικές οφειλές. Το υπόλοιπο των πραγματικών ληξιπρόθεσμων οφειλών προέρχεται από άλλες κατηγορίες οφειλής, οι οποίες παρουσιάζουν χαμηλό ποσοστό είσπραξης. Σύμφωνα με στοιχεία της ΑΑΔΕ, σε αυτές περιλαμβάνονται τα πρόστιμα (φορολογικά και μη φορολογικά), τα οποία αποτελούν το 22,22% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, καθώς αγγίζουν τα 17,59 δισ. ευρώ, και οι μη φορολογικές οφειλές (δάνεια, δικαστικά έξοδα, καταλογισμοί κ.λπ.), οι οποίες αποτελούν το 11,46% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 9,07 δισ. ευρώ. Λαμβάνοντας υπόψη ότι 8,13 δισ. ευρώ από τις φορολογικές οφειλές πηγάζουν από αφερέγγυους οφειλέτες και 16,99 δισ. ευρώ αφορούν οφειλές με λήξη δόσεων πέραν της τελευταίας δεκαετίας, απομένουν 27,39 δισ. ευρώ οφειλών, από τις οποίες, σύμφωνα με στοιχεία της ΑΑΔΕ, πηγάζει το 89,92% των εισπράξεων. Με άλλα λόγια, το σύνολο σχεδόν των εισπράξεων προέρχεται από μόλις το 34,60% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου.
Αναλύοντας περαιτέρω τις φορολογικές οφειλές που περιλαμβάνονται στο πραγματικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο (52,52 δισ. ευρώ), διαπιστώνεται ότι το μεγαλύτερο ποσοστό (47,21%) αφορά τον ΦΠΑ, καθώς οι οφειλές αγγίζουν τα 24,79 δισ. ευρώ. Ακολουθεί ο φόρος εισοδήματος με ποσοστό 42,31%, ενώ οι φόροι στην περιουσία καταγράφουν χαμηλό ποσοστό 5,29%, αφού περιλαμβάνουν οφειλές ύψους 2,78 δισ. ευρώ.
Ο ελεγκτικός μηχανισμός επικεντρώνεται πλέον στις νέες οφειλές που δημιουργούνται, καθώς οι πιθανότητες είσπραξης είναι πολύ μεγαλύτερες. Εφόσον ο ελεγκτικός μηχανισμός κινηθεί ταχύτατα μπορεί να μπλοκάρει τους λογαριασμούς. Το πότε ένα χρέος χαρακτηρίζεται ανεπίδεκτο είσπραξης και πότε όχι, προκύπτει από τον κώδικα είσπραξης δημοσίων εσόδων.
