Ολες οι χώρες έχουν φοροαπαλλαγές, συνήθως όμως όχι ταυτόχρονα με πολλά επιδόματα. Η διαφορά είναι στο μέγεθος και στη φιλοσοφία τους. Η Ελλάδα έχει ιστορικά αναπτύξει ένα σύστημα με πολλές ειδικές εξαιρέσεις ανά επάγγελμα, κλάδο ή κατηγορία φορολογουμένων, ενώ την ίδια στιγμή έχει και πολλά επιδόματα. Το ύψος τους έχει εκτοξευθεί μετά τα μνημόνια, παράλληλα με τη μείωση της φοροδιαφυγής, σε μια προσπάθεια των κυβερνήσεων για δικαιότερη κατανομή των βαρών, στο πλαίσιο της μεταμνημονιακής ανεξαρτησίας. Αυτό δημιουργεί ένα «μωσαϊκό» εκατοντάδων φοροαπαλλαγών και πολυάριθμων επιδομάτων. Αχίλλειος πτέρνα όλων και σημείο παρατήρησης των ευρωπαϊκών θεσμών είναι ότι ελάχιστα ασχολούμαστε με την τακτική αξιολόγηση της χρησιμότητάς τους. Εχει επιστρέψει, δηλαδή, η παλιά κακή συνήθεια, που τη συνειδητοποιήσαμε μετά τη χρεοκοπία και επιχειρήθηκε με την παρέμβαση των θεσμών να αλλάξει, αυτή της απουσίας αξιολόγησης των μέτρων οικονομικής πολιτικής. Αποφασίζουμε σε κάποια χρονική συγκυρία ένα μέτρο που φαίνεται λογικό, αλλά ξεχνάμε να το αναθεωρήσουμε όταν η συγκυρία αλλάζει.
Για παράδειγμα, μειώσαμε και σωστά κάναμε, στην περίοδο της πανδημίας, τον ΦΠΑ 24% στις μάσκες στον χαμηλότερο συντελεστή 6%, μαζί με τα αντισηπτικά, τα γάντια, τα σαπούνια και άλλα μέσα ατομικής προστασίας. Το μέτρο ξεκίνησε ως έκτακτο, αλλά στη συνέχεια παρατάθηκε επανειλημμένως και τελικά μονιμοποιήθηκε.
Στην κτηματαγορά, από την εποχή που προσπαθούσαμε να την αναθερμάνουμε, έχει καταργηθεί ο φόρος υπεραξίας στα ακίνητα, μέσω συνεχών αναστολών. Αν είχε αγοράσει κάποιος ένα διαμέρισμα 100.000 ευρώ και το πουλήσει σήμερα 300.000 ευρώ, το κέρδος των 200.000 ευρώ εξακολουθεί να μη φορολογείται, παρά την εκτίναξη των συναλλαγών στα ακίνητα. Υπάρχουν και άλλοι.
Στις σκανδιναβικές χώρες η λογική είναι συνήθως υψηλότεροι φόροι, λιγότερες εξαιρέσεις για συγκεκριμένες ομάδες, ευρύτερη φορολογική βάση, περισσότερα οριζόντια επιδόματα για όλους. Στη Γερμανία, αντιθέτως, υπάρχουν πολλές φοροεκπτώσεις που συνδέονται με τα παιδιά και την οικογένεια, τις ενεργειακές αναβαθμίσεις, τη συνταξιοδοτική αποταμίευση.
Στις ΗΠΑ έχουν πολύ λιγότερες κοινωνικές παροχές από την Ευρώπη. Αντί για αυτές, χρησιμοποιούν τεράστιες φοροαπαλλαγές. Το αμερικανικό κράτος επιδοτεί μέσω του φορολογικού συστήματος αντί μέσω των επιδομάτων.
Το μεγάλο ελληνικό παράδοξο είναι ότι επιχειρεί να συνδυάσει όλα τα συστήματα. Πολλές μικρές και εξειδικευμένες εξαιρέσεις, οι οποίες παραμένουν για δεκαετίες, ακόμη και όταν ο αρχικός λόγος ύπαρξής τους έχει ξεχαστεί. Κάποιοι, ωστόσο, κερδίζουν από αυτήν την αστοχία, χωρίς απαραιτήτως να το δικαιούνται.
