Τα «καμπανάκια» ήχησαν –ως συνήθως στα άσχημα– νωρίς στα μέρη μας, με τον ελληνικό πληθωρισμό να αντιδρά σαν ελατήριο με τις πρώτες επιπτώσεις από την έναρξη των εχθροπραξιών στον Κόλπο. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το πρόβλημα πάει να γενικευθεί παντού στην Ευρώπη. Σε αυτό αναφέρεται μια έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που έγινε με ερωτηματολόγια σε καταναλωτές, επιχειρήσεις, αναλυτές και εκπροσώπους χρηματοπιστωτικών αγορών.
Η έρευνα της ΕΚΤ που δημοσιεύθηκε χθες, στην οποία συμμετέχει και ένας Ελληνας (Δ. Γεωργαράκος), υποστηρίζει ότι οι Ευρωπαίοι καταναλωτές, έχοντας ήδη βιώσει το σοκ πληθωρισμού και υψηλών τιμών της ενέργειας μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, αντιδρούν πλέον πολύ πιο γρήγορα και έντονα σε ένα νέο γεωπολιτικό σοκ, όπως ο πόλεμος στο Ιράν το 2026. Οι ερευνητές περιγράφουν το φαινόμενο ως «διπλό τραύμα» από τις δύο διαδοχικές κρίσεις, που αυξάνει την ευαισθησία των νοικοκυριών στις αυξήσεις τιμών και ενισχύει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού.
Το πιο χαρακτηριστικό σημείο του κειμένου είναι η αναφορά ότι η δεύτερη ενεργειακή κρίση μέσα σε λίγα χρόνια ενεργοποιεί τις μνήμες της πρώτης, κάνοντας τους πολίτες να αναμένουν ταχύτερα νέα άνοδο του πληθωρισμού ακόμη και όταν ο πραγματικός πληθωρισμός βρίσκεται σε ελεγχόμενα επίπεδα, σε επίπεδο Ευρωζώνης κοντά στο 3%.
Τα συμπεράσματα της έρευνας περιγράφουν σε μεγάλο βαθμό το ελληνικό πρόβλημα της ταχείας μετάδοσης των αυξήσεων στην πραγματική οικονομία και στα στοιχεία του πληθωρισμού. Η ΕΚΤ ουσιαστικά λέει ότι δεν αρκεί να κοιτάμε τον σημερινό πληθωρισμό. Πρέπει να παρακολουθούμε αν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις πιστεύουν ότι ο πληθωρισμός είναι υψηλός. Και στην Ελλάδα το πιστεύουν εδώ και χρόνια και μάλιστα δικαιολογημένα.
Αν αυτές οι προσδοκίες δεν αλλάξουν σε επίπεδο Ευρωζώνης, το τι θα κάνει η ΕΚΤ είναι εύκολο, θα χρειαστεί να αυξήσει τα επιτόκια πιο επιθετικά, όπως έχει κάνει και στο παρελθόν, με όποιες συνέπειες υπάρξουν σε επίπεδο επιβράδυνσης της ανάπτυξης. Στην περίπτωση τη δική μας, της Ελλάδας, τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα. Από μια αύξηση των επιτοκίων, μια συγκράτηση της ζήτησης και των ανατιμήσεων θα υπάρξει. Ο ελληνικός πληθωρισμός, ωστόσο, φαίνεται περισσότερο πρόβλημα κόστους, αγοράς και ανταγωνισμού. Είναι, δηλαδή, πολύ πιο δομικός και κρύβει πολύ περισσότερα «τραύματα» σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Αρα θα χρειαστεί και πολύ περισσότερη δουλειά στο πεδίο, από τη σταθεροποίηση της ψυχολογίας του καταναλωτή που θα γίνει στις υπόλοιπες χώρες. Προφανώς και αναβίωση λύσεων των ’90s «εθνικών κοινωνικών συμφωνιών», σαν αυτές που προανήγγειλε ο υπουργός Ανάπτυξης.
