Ενεργειακά αθωράκιστα παραμένουν τα μη διασυνδεδεμένα νησιά της χώρας τη θερινή περίοδο, παρά τα πολλά και διαφορετικά σχέδια που έχουν εκπονηθεί κατά καιρούς για την ασφαλή τροφοδοσία τους σε ηλεκτρισμό, από τις διασυνδέσεις μέχρι τα αυτόνομα υβριδικά συστήματα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Ο διαχειριστής του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ), πέραν των εισηγήσεων που κάθε χρόνο υποβάλλει στην αρμόδια ρυθμιστική αρχή ενέργειας (ΡΑΑΕΥ) για την εγκατάσταση πρόσθετης ισχύος στα νησιά τους θερινούς μήνες, ώστε να καλύπτει την αυξημένη ζήτηση λόγω τουρισμού, εισηγείται για πρώτη φορά και ένα σχέδιο προληπτικής αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών, καθώς διαπιστώνει αυξημένες πιθανότητες βλαβών στους τοπικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ αλλά και σε κρίσιμες υποδομές, όπως τα υποβρύχια καλώδια, λόγω της αυξημένης θαλάσσιας δραστηριότητας.
Εισηγείται τη μίσθωση και τοποθέτηση στα νησιά ηλεκτροπαραγωγών ζευγών συνολικής ισχύος 10 MW από τον Μάιο μέχρι και τον Σεπτέμβριο. Το απόθεμα ισχύος των φορητών μονάδων ισχύος 10 MW θα αποτελείται κυρίως από μονάδες του 1 MW, αλλά και τέσσερις μικρότερες μονάδες περίπου 300 kW η καθεμία. Οι μονάδες θα εγκατασταθούν αρχικά σε υφιστάμενους σταθμούς παραγωγής όπου υπάρχει διαθέσιμος χώρος και θα μεταφέρονται όπου απαιτείται ανάλογα με τις ανάγκες.
Το προληπτικό σχέδιο αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών προτείνεται να εφαρμοστεί πιλοτικά από φέτος και για τρία συνολικά χρόνια και να παγιωθεί εφόσον διαπιστωθεί απολογιστικά ότι έχει θετικές επιπτώσεις στην ασφάλεια και στην επαρκή λειτουργία των συστημάτων των μη διασυνδεδεμένων νησιών, χωρίς να επιβαρύνει τον τελικό καταναλωτή σε σχέση με την έως τώρα εφαρμοζόμενη πρακτική.
Η ύπαρξη διαθέσιμου αποθέματος ηλεκτροπαραγωγών ζευγών καθ’ όλη τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ, θα ενισχύσει σημαντικά την ταχύτητα αντίδρασης σε κρίσιμα συμβάντα, καθώς σε περιόδους αυξημένης ζήτησης η εξεύρεση διαθέσιμης ισχύος προς μίσθωση συχνά αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολη ή και ανέφικτη.
Το προληπτικό σχέδιο αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών προτείνεται να εφαρμοστεί από τον Μάιο μέχρι και τον Σεπτέμβριο.
Το τελικό κόστος της μίσθωσης, σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ, θα καθοριστεί μέσα από τις σχετικές διαδικασίες που θα διενεργήσει η ΔΕΗ και θα εξαρτηθεί από τις συνθήκες της αγοράς και τη διαθεσιμότητα εξοπλισμού κατά την καλοκαιρινή περίοδο. Το βέβαιο είναι ότι αυτό το κόστος θα το πληρώσουν οι καταναλωτές ως χρέωση υπηρεσιών κοινής ωφελείας.
Το σκεπτικό του ΔΕΔΔΗΕ, όπως παρουσιάζεται στη σχετική εισήγηση που τέθηκε από τη ΡΑΑΕΥ σε δημόσια διαβούλευση, αποκαλύπτει τη χρόνια απαξίωση των ηλεκτρικών συστημάτων των νησιών. Μονάδες και υποδομές που δεν έχουν αναβαθμιστεί για να ανταποκρίνονται σε αυξημένα φορτία, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι βλάβες και οι έκτακτες ανάγκες για πρόσθετη ισχύ.
«Η σκοπιμότητα της προτεινόμενης μίσθωσης τεκμηριώνεται από την απολογιστική εμπειρία της τελευταίας πενταετίας, κατά την οποία κατά τη θερινή περίοδο έχουν καταγραφεί έκτακτες ανάγκες σε διαφορετικά ηλεκτρικά συστήματα, με απαίτηση άμεσης εξεύρεσης και μεταφοράς φορητής ισχύος», σημειώνει ο ΔΕΔΔΗΕ και αναφέρει μια σειρά από ενδεικτικές περιπτώσεις. Στο σύστημα Κω – Καλύμνου, τον Αύγουστο του 2021, η ταυτόχρονη βλάβη μονάδων οδήγησε σε έλλειμμα ισχύος της τάξεως των 26 MW, με ανάγκη εκτεταμένης μίσθωσης και μεταφοράς πρόσθετων μονάδων. Το 2024, περιστατικά που σχετίστηκαν με προβλήματα καυσίμου (μαζούτ) σε μεγάλα ηλεκτρικά συστήματα, όπως της Θήρας και της Ρόδου, ανέδειξαν ότι έκτακτες ανάγκες δύνανται να εκτείνονται έως και τη μεταθερινή περίοδο (Σεπτέμβριος – Οκτώβριος).
Σε συμπλέγματα μη διασυνδεδεμένων νησιών (ΜΔΝ) έχουν καταγραφεί βλάβες υποβρύχιων καλωδίων κατά τη θερινή περίοδο, ιδίως υπό συνθήκες αυξημένης θαλάσσιας δραστηριότητας. Το καλοκαίρι του 2025 καταγράφηκαν έκτακτες ανάγκες στη Μήλο, στα Ψαρά και στη Μεγίστη, όπου απαιτήθηκε άμεση μεταφορά φορητής ισχύος.
Σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ, οι φετινές συνθήκες δημιουργούν ακόμη μεγαλύτερη πίεση στα νησιωτικά συστήματα. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως σημειώνει, ενδέχεται να ενισχύσουν τις τουριστικές ροές προς την Ελλάδα, αυξάνοντας σημαντικά την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στους δημοφιλείς προορισμούς. Παράλληλα, τα ολοένα συχνότερα κύματα καύσωνα και τα ακραία θερμικά φαινόμενα επιβαρύνουν τη λειτουργία των μονάδων παραγωγής, αυξάνοντας τον κίνδυνο βλαβών, ιδιαίτερα σε νησιά με υψηλές ενεργειακές ανάγκες, όπως η Θήρα.
Η ηλεκτροδότηση των μη διασυνδεδεμένων νησιών της χώρας στηρίζεται σε 28 αυτόνομα ηλεκτρικά συστήματα που τροφοδοτούνται από έναν ή περισσότερους θερμικούς σταθμούς παραγωγής (πετρελαϊκές μονάδες), συνδεδεμένα μεταξύ τους με υποβρύχια καλώδια.
