Στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, στο καφέ ή στο φαρμακείο, οι καταναλωτές έχουν πλέον θεωρητικά δύο επιλογές, κάρτα ή IRIS. Στην πράξη όμως, σχεδόν κανείς έμπορος δεν ρωτάει «κάρτα ή IRIS», ενώ και οι ίδιοι οι καταναλωτές συνεχίζουν να επιλέγουν μαζικά την κάρτα.
Η δυνατότητα πληρωμής με IRIS στο φυσικό σημείο έγινε υποχρεωτική για τον εμπορικό κόσμο τον περασμένο Δεκέμβριο. Ωστόσο, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι ο βαθμός διείσδυσης παραμένει περιορισμένος. Μετά τη δοκιμαστική περίοδο του Δεκεμβρίου, τα στοιχεία για το πεντάμηνο Ιανουαρίου – Μαΐου 2026 δείχνουν ότι οι συναλλαγές μέσω IRIS σε φυσικά σημεία διαμορφώθηκαν κοντά στις 270.000, με τη συνολική αξία τους να μην ξεπερνά τα 11 εκατ. ευρώ. Το μέγεθος ωχριά μπροστά στην κυριαρχία των καρτών στην ελληνική αγορά. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, το 2025 οι συναλλαγές με κάρτες ανήλθαν σε 2,7 δισ. σε αριθμό, ενώ σε αξία προσέγγισαν τα 120 δισ. ευρώ.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις χώρες της
Ευρωπαϊκής Ενωσης με τη μεγαλύτερη χρήση καρτών, την ώρα που παραμένει
περιορισμένη η χρήση account-to-account πληρωμών, δηλαδή συναλλαγών
που γίνονται απευθείας από τραπεζικό λογαριασμό χωρίς τη μεσολάβηση
κάρτας.
Εντελώς διαφορετική είναι πάντως η εικόνα στο ηλεκτρονικό εμπόριο, όπου το IRIS φαίνεται να βρίσκει πιο εύκολα χώρο ανάπτυξης. Στο πεντάμηνο, οι συναλλαγές μέσω IRIS έφτασαν στα 5,3 εκατ., αυξημένες κατά 51% σε σύγκριση με το αντίστοιχο περυσινό διάστημα, ενώ η αξία τους ανήλθε στα 458 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 45%.
Τραπεζικά στελέχη εξηγούν ότι «η μετάβαση από την κάρτα σε ένα account-to-account μοντέλο πληρωμών χρειάζεται χρόνο και, κυρίως, κίνητρα για να αλλάξει η συμπεριφορά των καταναλωτών».
Οπως σημειώνουν, απαιτούνται αφενός κίνητρα προς τους εμπόρους μέσω
χαμηλότερων προμηθειών και αφετέρου κίνητρα προς τους καταναλωτές,
ώστε να επιβραβεύονται όταν πληρώνουν με IRIS, με τρόπο αντίστοιχο των
προγραμμάτων loyalty που συνοδεύουν σήμερα τις τραπεζικές κάρτες.
Οι χρεώσεις για τον έμπορο όταν μια πληρωμή πραγματοποιείται μέσω IRIS
είναι χαμηλότερες σε σχέση με εκείνες των καρτών, έστω και οριακά – κατά περίπου 5 έως 10 μονάδες βάσης ανάλογα με τον τζίρο της επιχείρησης. Ωστόσο, από την πλευρά του καταναλωτή δεν υπάρχει ακόμη κάποιο ουσιαστικό όφελος, καθώς τα περισσότερα προγράμματα επιβράβευσης των τραπεζών εξακολουθούν να συνδέονται αποκλειστικά με τη χρήση καρτών.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και η ίδια η διαδικασία πληρωμής. Οι ανέπαφες συναλλαγές μέσω κάρτας ή mobile wallet έχουν πλέον ενσωματωθεί πλήρως στην καθημερινότητα των καταναλωτών. Αντιθέτως, στην περίπτωση του IRIS ο χρήστης πρέπει συνήθως να ανοίξει την εφαρμογή του mobile banking και να σαρώσει το QR Code που εμφανίζεται στο POS, μια διαδικασία που θεωρείται λιγότερο άμεση σε σχέση με το απλό «tap» της κάρτας ή του κινητού.
Για τις τράπεζες και την αγορά πληρωμών, το IRIS αποτελεί κάτι περισσότερο από ένα ακόμη μέσο συναλλαγών. Είναι στην πράξη το πρώτο μεγάλο τεστ για το αν οι καταναλωτές είναι έτοιμοι να περάσουν σταδιακά από το μοντέλο των καρτών σε άμεσες account-to-account πληρωμές, ένα μοντέλο που υποστηρίζεται σταθερά από την Ευρώπη ως αντίπαλο δέος στην κυριαρχία των καρτών. Μια μετάβαση που, όπως παραδέχονται πλέον όλοι στην αγορά, «θα χρειαστεί χρόνο, καλύτερη
εμπειρία χρήσης και ισχυρότερα κίνητρα για να αποκτήσει μαζικά χαρακτηριστικά».
