Πριν από κάποια χρόνια, ένα νέο ζευγάρι που έψαχνε σπίτι, το βασικό του ερώτημα ήταν αν «βγαίνει» οικονομικά. Σήμερα, σε πολλές περιοχές στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και σε άλλα μεγάλα αστικά κέντρα, τα ερωτήματα είναι δύο: πρώτον, αν υπάρχει διαθέσιμο σπίτι και δεύτερον αν το ενοίκιο είναι προσιτό.
Το βλέπουμε και το ζούμε καθημερινά. Εργαζόμενοι που αναγκάζονται να μετακινούνται όλο και πιο μακριά από τη δουλειά τους. Νέοι άνθρωποι που καθυστερούν να φύγουν από το πατρικό τους, όχι από επιλογή, αλλά από αδυναμία. Φοιτητές που δυσκολεύονται να βρουν κατοικία κοντά στη σχολή τους.
Η πίεση αυτή δεν δημιουργήθηκε στο κενό. Το πρόβλημα είναι σύνθετο και οι αιτίες του διαφορετικές. Ενδογενείς, όπως η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα, αλλά και εξωγενείς όπως η ραγδαία ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων και το αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον στην αγορά ακινήτων μέσω της Golden Visa.
Στη διαδικτυακή Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής (stegasi.gov.gr) από τον Ιούνιο του 2025 αποτυπώνουμε όλες τις πολιτικές του κράτους για την άμβλυνση του στεγαστικού προβλήματος. Στο πλαίσιο αυτό, κάθε μήνα συγγράφουμε μια έκθεση που διεισδύει στοχευμένα σε μία πολιτική μας και αναλύει την πορεία της. Στην τελευταία μηνιαία έκθεση (Απρίλιος 2026) διαβάζουμε για το αποτύπωμα των μεταρρυθμίσεων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Συγκεκριμένα, λοιπόν, το 2024 ο Δήμος Αθηναίων αριθμούσε συνολικά 382.811 κατοικίες, εκ των οποίων 36.887 δινόταν για βραχυχρόνια μίσθωση – αριθμοί που αντιστοιχούν στο 10% του συνολικού οικιστικού αποθέματος της πόλης.
Η συγκέντρωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων είναι ακόμη πιο έντονη στο κέντρο της Αθήνας: Το 1ο, 2ο και 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα της Αθήνας συγκεντρώνουν το 79% κατοικιών σε βραχυχρόνια μίσθωση.
Οφείλουμε να απαντήσουμε σε αυτή τη νέα δυναμική που εμφάνιζε η αγορά ακινήτων. Και αυτό κάνουμε.
• Απαγορέψαμε από 1-1-2025 τη διάθεση νέων ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση στα τρία κεντρικά διαμερίσματα της Αθήνας και επεκτείνουμε το ίδιο μέτρο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.
• Οσοι ιδιοκτήτες ακινήτων μετατρέπουν τη βραχυχρόνια μίσθωση σε μακροχρόνια απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος που προέρχεται από ενοίκια για τρία χρόνια.
• Οι ιδιοκτήτες ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση αντιμετωπίζονται ως επιχειρηματίες με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις φορολογικές, ανταποδοτικές και περιβαλλοντικές υποχρεώσεις τους.
Στόχος μας είναι να μη μετατραπεί η κατοικία σε αγαθό απρόσιτο για τους ανθρώπους που κρατούν ζωντανή μια πόλη. Οι πόλεις ή οι τουριστικοί προορισμοί δεν είναι κτίρια και αξιοθέατα. Είναι οι άνθρωποί τους.
• Οι δήμοι αποκτούν το δικαίωμα να θέτουν τοπικά και χρονικά όρια σε δραστηριότητες βραχυχρόνιας μίσθωσης.
• Απαγορεύουμε στους κατόχους Golden Visa να νοικιάζουν τα ακίνητά τους ως Airbnb.
Τα πρώτα θετικά αποτελέσματα έχουν ήδη φανεί. Τον Οκτώβριο του 2025, στα τρία κεντρικά διαμερίσματα της Αθήνας, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις μειώθηκαν ήδη από 29.589 σε 27.036. Αυτό σημαίνει ότι 2.553 παραπάνω κατοικίες είναι πλέον διαθέσιμες για μακροχρόνια μίσθωση (η αντίστοιχη αύξηση σε όλο τον δήμο της Αθήνας έφτασε στις 3.181).
Οι αριθμοί μάς επιτρέπουν να μιλάμε για την επίτευξη της άμβλυνσης του προβλήματος. Η μείωση αυτή εκτός από κοινωνική έχει και πολιτική σημασία. Οταν η πολιτεία παρεμβαίνει τεκμηριωμένα με κανόνες και κίνητρα, η αγορά προσαρμόζεται.
Ωστόσο, το πρόβλημα δεν είναι η βραχυχρόνια μίσθωση αυτή καθαυτή. Οι πολίτες έχουν κάθε δικαίωμα να αξιοποιούν την ακίνητη περιουσία τους και να ενισχύουν το εισόδημά τους. Η δυνατότητα αυτή, ιδίως κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, ίσως και να ήταν σωτήρια για κάποιους συμπολίτες μας. Το πρόβλημα με τη βραχυχρόνια μίσθωση εντοπίζεται κυρίως στην υπερσυγκέντρωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε περιοχές ήδη πιεσμένες στεγαστικά και εκεί δρούμε στοχευμένα.
Στόχος μας είναι να μη μετατραπεί η κατοικία σε αγαθό απρόσιτο για τους ανθρώπους που κρατούν ζωντανή μια πόλη. Οι πόλεις ή οι τουριστικοί προορισμοί δεν είναι κτίρια και αξιοθέατα. Είναι οι άνθρωποί τους.
Και η πολιτική μας ευθύνη είναι ακριβώς αυτή: η οικονομική ανάπτυξη να ενισχύει και όχι να υπονομεύει την κοινωνική ευημερία.
*Η κ. Δόμνα Μιχαηλίδου είναι υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
