Θέμα χρόνου χαρακτηρίζει η Moody’s Analytics τον επόμενο κύκλο «έκρηξης» των τιμών των τροφίμων στην Ευρώπη, καθώς –αν και οι τιμές των λιπασμάτων έχουν ήδη εκτιναχθεί από το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή– η μετακύλισή τους στους καταναλωτές θα φανεί το φετινό φθινόπωρο αλλά και το 2027. Ο οίκος κάνει μάλιστα λόγο για μια κρίση προ των πυλών στο κόστος των τροφίμων στην Ευρώπη.
Ειδικότερα, όπως σημειώνει η Moody’s, η απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας έχει ήδη γίνει εμφανής στον πληθωρισμό της Ευρωζώνης, αλλά οι τιμές των τροφίμων δεν έχουν ακόμη αυξηθεί με τον ίδιο τρόπο. Ωστόσο, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη ωθήσει τις τιμές των λιπασμάτων απότομα υψηλότερα, αυξάνοντας το κόστος για τη γεωργία στην Ευρώπη. Αυτό το σοκ θα επηρεάσει τις τιμές των τροφίμων στην Ε.Ε. με κάποια υστέρηση, και θα γίνει πιο εμφανές στον επόμενο κύκλο συγκομιδής, το φθινόπωρο του 2026 αλλά και το 2027.
Οπως εξηγεί η Moody’s, η Μέση Ανατολή αποτελεί βασικό κόμβο για την παραγωγή λιπασμάτων, με ένα μεγάλο μερίδιο των εξαγωγών να διακινείται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Από την έναρξη της σύγκρουσης οι ροές προϊόντων λιπασμάτων –συμπεριλαμβανομένων του θείου, της ουρίας και της αμμωνίας– έχουν διαταραχθεί σοβαρά. Παρόλο που η Ε.Ε. προμηθεύεται μόνο ένα μικρό μερίδιο αυτών των προϊόντων απευθείας από τις οικονομίες του Κόλπου, παραμένει εκτεθειμένη μέσω των παγκόσμιων αγορών: η περιορισμένη προσφορά και το υψηλότερο κόστος φυσικού αερίου ωθούν προς τα πάνω τις τιμές των λιπασμάτων παγκοσμίως.
Η Μέση Ανατολή αποτελεί κόμβο για την παραγωγή λιπασμάτων. Μεγάλο μέρος των εξαγωγών τους διακινείται μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Από την έναρξη της σύγκρουσης, οι τιμές των λιπασμάτων στην Ε.Ε. έχουν αυξηθεί απότομα, τονίζει η Moody’s. Οι τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων (τα οποία απαιτούν εντατική χρήση φυσικού αερίου για την παραγωγή τους) έχουν αυξηθεί περίπου κατά 25% σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο, αντανακλώντας την περιορισμένη παγκόσμια προσφορά και το υψηλότερο κόστος φυσικού αερίου. Δεδομένης της μεγάλης εξάρτησης της Ε.Ε. από προϊόντα με βάση το άζωτο, αυτό το σοκ θα μεταφραστεί σε υψηλότερο κόστος εισροών σε ολόκληρο τον γεωργικό τομέα, τονίζει η Moody’s.
Οι αγρότες αντιμετωπίζουν ήδη υψηλότερο κόστος ενέργειας και η αύξηση των τιμών των λιπασμάτων θα προσθέσει περαιτέρω πίεση, ειδικά για τους αγρότες που καλλιεργούν σιτάρι και καλαμπόκι, καθώς τα λιπάσματα αντιπροσωπεύουν μεγάλο μερίδιο του λειτουργικού κόστους, επισημαίνει ο οίκος. Βραχυπρόθεσμα, ο αντίκτυπος στην προσφορά τροφίμων στην Ε.Ε. (και επομένως στις τιμές τους) μπορεί να είναι περιορισμένος, επειδή πολλοί αγρότες εξακολουθούν να έχουν στοκ λιπασμάτων και η ισχυρή συγκομιδή του περασμένου έτους άφησε υψηλότερα παγκόσμια αποθέματα σιτηρών.
Αλλά εάν οι υψηλές τιμές των λιπασμάτων επιμείνουν, όπως και αναμένεται, οι αγρότες είναι πιθανό να αντιδράσουν στον επόμενο κύκλο φύτευσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο χαμηλότερων αποδόσεων και χειρότερης ποιότητας καλλιεργειών στην επόμενη συγκομιδή, καθιστώντας έτσι τον αντίκτυπο στις τιμές των τροφίμων πιο εμφανή τον επόμενο χρόνο, εκτιμά η Moody’s. Συνήθως, η επίδραση από τις τιμές των λιπασμάτων στις τιμές των τροφίμων εκδηλώνεται με καθυστέρηση 12 μηνών, όπως προσθέτει.
Η Ε.Ε. εισήγαγε στα τέλη Απριλίου μέτρα στήριξης σε αγρότες και επιχειρήσεις, ωστόσο οι προσωρινές επιδοτήσεις είναι απίθανο να αντισταθμίσουν πλήρως την παρατεταμένη αύξηση του κόστους των εισροών, σύμφωνα με τη Moody’s Analytics. Εκτός από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η αυξανόμενη συχνότητα των καυσώνων, των ξηρασιών και των πλημμυρών μειώνει τις αποδόσεις των καλλιεργειών και αυξάνει το κόστος της άρδευσης και των λιπασμάτων. Επιπλέον, ο κανονισμός της Ε.Ε. για τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Ανθρακα (ΜΣΠΑ), ο οποίος επιβάλλει κόστος άνθρακα στις εισαγωγές, όπως τα λιπάσματα, θα αυξήσει σταδιακά το κόστος για τους αγρότες της Ε.Ε. Αυτοί οι παράγοντες θα εντείνουν τις πιέσεις στις τιμές των τροφίμων για τον καταναλωτή, ακόμη κι αν υποχωρήσουν οι γεωπολιτικές εντάσεις.
