Αν δεν παντρέψεις παιδί και αν δεν χτίσεις σπίτι δεν έχεις καταλάβει από τις δυσκολίες της ζωής, έλεγε ο θυμόσοφος λαός. Εδώ και χρόνια, το ρητό έχει επεκταθεί στο ότι αν δεν κάνεις τα παραπάνω, δεν γνωρίζεις πραγματικά τι πάει να πει παραοικονομία. Το «μαύρο» πάει σύννεφο. Είναι σχεδόν… νομιμοποιημένο, σε βαθμό που φαίνεται περίεργος όποιος θελήσει –αν υπάρχει τέτοιος– να πληρώσει με τη νόμιμη οδό. Η απόδειξη ή το τιμολόγιο είναι ο απόλυτος εχθρός. Μοιραία παρουσιάζεται στον πελάτη ότι είναι και ο δικός του εχθρός. Ποιος θέλει να πληρώσει και γιατί τον «κακό» ΦΠΑ, όταν μπορεί να πληρώσει μετρητά και να πάρει την «έκπτωση» φόρου που του προσφέρει η αγορά; Αντιστοίχως, ο δυσεύρετος καλός τεχνίτης, στην καλύτερη περίπτωση, θα λάβει το ελάχιστο μεροκάματο νόμιμα και τα υπόλοιπα, από τα «μαύρα» που έχει πληρώσει ο πελάτης. Θα τα πάρει επειδή είναι και δυσεύρετος στο χέρι, κάτω από το τραπέζι. Ολο αυτό δεν στερεί μόνο τα δημόσια ταμεία από τους «τρισκατάρατους» για μέρος της κοινωνίας, φόρους της κατανάλωσης, αλλά οδηγεί σε υποδήλωση εσόδων από τη φορολογία εισοδήματος.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, ο μοναδικός οικονομικός παράγων της χώρας που αναφέρεται συχνά-πυκνά στην ελληνική παραοικονομία, επισήμανε πρόσφατα ότι αυτή μειώθηκε. Ηταν στα 70 δισ. ευρώ και μειώθηκε στα 50 δισ. ευρώ. Περίπου ένα στα πέντε ευρώ που κυκλοφορούν στην ελληνική οικονομία είναι «μαύρο». Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές έπαιξαν τον ρόλο τους και μείωσαν το πρόβλημα, φέρνοντας έσοδα στα δημόσια ταμεία, αλλά ακόμη απέχουμε από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στην Ελλάδα η φοροδιαφυγή υπολογίζεται σε 20%-21%, στην υπόλοιπη Ευρώπη κινείται πέριξ του 15%. Υπάρχει πρόοδος, μόνο που το ποσό που έχει μείνει εκτός νόμιμων οδών παραμένει τεράστιο. Οι δε εστίες φοροδιαφυγής είναι πασίγνωστες σε όλους. Υπάρχει πολιτικός που δεν έχει αγοράσει ή επισκευάσει σπίτι; Υπάρχει πολιτικός που δεν γνωρίζει τη «μαύρη» οικονομία που έχει αναπτυχθεί γύρω από την πολύ όμορφη στιγμή κάθε ανθρώπου, τη μέρα του γάμου του; Επεκτείνοντας τον συλλογισμό, παραοικονομία υπάρχει και σε φημολογούμενα ως πιο ευγενή επαγγέλματα όπως οι γιατροί και οι δικηγόροι, αλλά και νέας κοπής όπως οι influencers και οι TikTokers. Oλα γνωστά σε όλους. Μπροστά στα μάτια μας πραγματοποιείται η «μαύρη» συναλλαγή και θεωρείται κανονικότητα.
Στις πιο πολλές περιπτώσεις είναι πράγματι δύσκολο να πιαστεί στα «πράσα» η φοροδιαφυγή, καθώς πρόκειται για υπηρεσίες. Στην περίπτωση της οικοδομής, ωστόσο, προκαλεί απορία πώς γίνεται να διακινούνται τόσο σημαντικής αξίας υλικά και να μην είναι ξεκάθαρο ποια είναι «μαύρα» και ποια άσπρα.
