Αν κάτι μάθαμε από την περιπέτεια των τελευταίων 50 ημερών με τις τιμές της ενέργειας, είναι πόσοι άλλοι τομείς υπάρχουν γύρω μας που λειτουργούν με αυξομειώσεις αντίστοιχες ενός πολέμου επί χρόνια και εμείς δεν κάνουμε τίποτα.
Πετρέλαιο και φυσικό αέριο ενδεχομένως να παραγάγουμε σε σοβαρές ποσότητες μετά μία δεκαετία, αλλά άμεσα δεν υπάρχει δυνατότητα. Οπότε θα βλέπουμε τις τιμές να ανεβοκατεβαίνουν από κάθε γεωπολιτική μετατόπιση και δεν θα μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Για την τιμή ωστόσο της ντομάτας, του κρέατος, της παραγωγής στρωμάτων, επίπλων και δεκάδων ειδών του πρωτογενούς τομέα, της πρώτης ή της δεύτερης μεταποίησης, θα έπρεπε να έχουμε κάνει πολλά πράγματα. Θα έπρεπε να έχουμε διαμορφώσει από πλευράς προσφοράς τις συνθήκες ώστε οι τιμές πώλησής τους στην εγχώρια αγορά να είναι σχετικά σταθερές. Και να μη βιώνουμε κάθε κρίση σε κάθε ένα από τα βασικά προϊόντα σαν να πρόκειται για ένα διεθνούς κλίμακας επεισόδιο.
Το μυστήριο με τη φετινή έκρηξη στην τιμή της ντομάτας είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα. Η περυσινή εγχώρια υπερπαραγωγή ντομάτας είχε οδηγήσει σε χαμηλές τιμές παραγωγού. Το γεγονός αυτό τους αποθάρρυνε φέτος από την καλλιέργειά της και στράφηκαν σε άλλα προϊόντα, μειώνοντας την προσφορά προϊόντος και επιτρέποντας σε όσους την επέλεξαν και φέτος να βγάλουν καλά λεφτά, από τους καταναλωτές που την πλήρωσαν πανάκριβα. Κερδισμένοι για ακόμη μία φορά, εκτός από τους πιστούς της ντομάτας και το μικρομεσαίο εμπόριο, οι γνωστοί μεσάζοντες.
Με όλες αυτές τις διακυμάνσεις έχουμε μάθει να ζούμε για χρόνια. Το ίδιο και με τους ενδιάμεσους. Ειδικά σε μια εποχή κραδασμών και δυσχερειών στο παγκόσμιο εμπόριο, η χώρα δεν έχει περιθώρια να ψάχνει ποσότητες για τα αυτονόητα. Αναγκαστικά η κατάσταση θα αλλάξει. Την αρχή κάνουν τα νέα μεγάλα, καθετοποιημένα επενδυτικά σχέδια στον πρωτογενή τομέα, με ενσωματωμένη την ενεργειακή διάσταση. Θερμοκηπιακές μονάδες με παράλληλη παραγωγή ενέργειας συνθέτουν ένα μοντέλο που μειώνει το κόστος, αυξάνει την αποδοτικότητα και θωρακίζει την παραγωγή.
Η προσπάθεια ανήκει στον ιδιωτικό τομέα, αλλά θα χρειαστεί ωστόσο και κρατική καθοδήγηση. Σε μια εποχή που ο προστατευτισμός αυξάνει, καλά τα data centers, τα χρειαζόμαστε κι αυτά, αλλά μήπως να δημιουργήσουμε μια μεγάλης κλίμακας καλλιέργεια πατάτας; Μήπως να δούμε πώς θα δημιουργήσουμε μεγάλης κλίμακας κτηνοτροφικές μονάδες, αντί να ασχολούμαστε όλη μέρα με τις τιμές του πετρελαίου, ενώ σοβαρές αυξήσεις περνούν μπροστά από τα μάτια μας από εισαγόμενα προϊόντα που θα έπρεπε κανονικά να τα παράγουμε στη χώρα μας;
