Ενα νέο πρόγραμμα δράσεων ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών προετοιμάζει η κυβέρνηση το επόμενο διάστημα, έχοντας υποβάλει σχετικές προτάσεις προς έγκριση στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου των 5,3 δισ. ευρώ προβλέπεται ένα νέο, ανασχεδιασμένο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» για νοικοκυριά, που αφορά επιδότηση συνολικού ύψους 1,19 δισ. ευρώ, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας σε 62.000 κατοικίες πανελλαδικά. Ταυτόχρονα, προβλέπονται επιπλέον 930 εκατ. ευρώ, που θα διοχετευτούν για την αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσίφωνα, ενώ άλλα 390 εκατ. ευρώ αφορούν ενεργειακές αναβαθμίσεις στα κτίρια που στεγάζονται επιχειρήσεις μικρού μεγέθους.
Τα επιλέξιμα νοικοκυριά θα μπορούν να επιδοτηθούν για δαπάνες, όπως θερμοπροσόψεις, μονώσεις, συστήματα σκίασης, αντικατάσταση κουφωμάτων, σε ποσοστό που θα μπορεί να υπερβεί ακόμα και το 80%. Ωστόσο, σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε μέχρι σήμερα, όσοι ενδιαφερόμενοι δεν μπορούν να καλύψουν εφάπαξ τη δική τους συμμετοχή, θα μπορούν πλέον να προχωρούν και σε σταδιακές καταβολές των απαιτούμενων χρημάτων, μέσω του λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας και σε συνεργασία και συμφωνία με τον εκάστοτε πάροχο. Για παράδειγμα, αν ένα νοικοκυριό επιλέγει να κάνει παρεμβάσεις συνολικής αξίας 24.800 ευρώ (συμπερ. ΦΠΑ) θα λάβει ως επιδότηση συνολικά 19.800 ευρώ και θα καταβάλει μόλις 5.000 ευρώ, τα οποία θα μπορεί να δίνει σταδιακά, μέσω των λογαριασμών ρεύματος και όχι εφάπαξ.
Εκτός από την οικονομική διευκόλυνση, μία σημαντική παράμετρος για την αλλαγή αυτή φαίνεται πως είναι και η δυνατότητα να ξεπεραστεί η γραφειοκρατία, αλλά και η εξ αυτής επιφυλακτική στάση πολλών ιδιοκτητών. Εφόσον ο πάροχος αναλαμβάνει για λογαριασμό του πελάτη του όλη τη διαδικασία, από την αίτηση και τη μελέτη, μέχρι την εκτέλεση των εργασιών, είναι πιθανό να ενθαρρυνθούν περισσότεροι στο να συμμετάσχουν.
Επίσης, όπως ανακοινώθηκε σε πρόσφατη παρουσίαση, πόροι 40 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για τη δωρεάν έκδοση 200.000 Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ), εκμηδενίζοντας το κόστος για ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά. Το πιστοποιητικό θα δείχνει την πραγματική ενεργειακή εικόνα της κατοικίας και βοηθάει το νοικοκυριό να γνωρίζει πού χάνει ενέργεια και ποιες παρεμβάσεις χρειάζονται για να μειωθεί το κόστος διαβίωσης. Πρόκειται για την πρώτη φορά που η έκδοση ΠΕΑ χρηματοδοτείται αυτόνομα, χωρίς να απαιτείται συμμετοχή σε πρόγραμμα ανακαίνισης.
Στις παρεμβάσεις που έχουν ανακοινωθεί, προβλέπεται και η δημιουργία ενός μητρώου ενεργειακής στήριξης. Μέσω αυτού διευκολύνεται η πρόσβαση των ευάλωτων πολιτών σε όλα τα μέτρα στήριξης και στις δράσεις ενεργειακής αποδοτικότητας (μείωση γραφειοκρατίας και επιτάχυνση διαδικασιών ένταξης στις δράσεις). Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η διάθεση 22 εκατ. ευρώ για την ίδρυση καταστημάτων «μιας στάσης» (one-stop shops) για ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Σε αυτά θα παρέχεται ενημέρωση για τις προβλεπόμενες διαδικασίες υποβολής αιτήσεων και γενικότερα θα υπάρχει ενημέρωση για τα προγράμματα και τους δικαιούχους, κυρίως σε όσους ιδιοκτήτες δεν έχουν τις απαιτούμενες ψηφιακές δεξιότητες.
Οπως έχουν δείξει τα μέχρι σήμερα προγράμματα «Εξοικονομώ», η γραφειοκρατία και οι πολυετείς καθυστερήσεις αποτελούν τον κανόνα και όχι την εξαίρεση. Είναι χαρακτηριστικό ότι τους επόμενους δύο-τρεις μήνες λήγουν οι χρονικές προθεσμίες για την ολοκλήρωση εργασιών και παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης, όχι μόνο για το τελευταίο πρόγραμμα του 2025, αλλά και για τα δύο προηγούμενα του 2021 και του 2023, απόρροια των δραματικών καθυστερήσεων και των συνεχών παρατάσεων που δόθηκαν, ακριβώς λόγω του μεγάλου χρόνου που απαιτήθηκε για την έγκριση των σχετικών επιδοτήσεων.
