Η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης θα ωφελήσει περισσότερο τις χώρες που αντιμετωπίζουν έλλειψη εργατικού δυναμικού λόγω γήρανσης του πληθυσμού, εκτιμά ο οίκος αξιολόγησης Moody’s, με την Ελλάδα να αναμένεται να καταγράψει κέρδη παραγωγικότητας της τάξης του 2,2% ετησίως τα επόμενα χρόνια, τα υψηλότερα μεταξύ των οικονομιών με δημογραφικά προβλήματα.
Ειδικότερα, όπως σημειώνει η Moody’s, η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει τις οικονομίες, με σημαντικές επιπτώσεις στην παραγωγικότητα και τις προοπτικές ανάπτυξης. Οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας θα είναι έντονες αλλά άνισες, δημιουργώντας κοινωνικές πιέσεις, οι οποίες θα επηρεάσουν τον ρυθμό και την έκταση της υιοθέτησης της AI. Η κοινωνική δυναμική που προκύπτει θα διαμορφώσει τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική ανθεκτικότητα και την πολιτική σταθερότητα σε διαφορετικές οικονομίες.
Η διάδοση της τεχνητής νοημοσύνης θα επηρεάσει τόσο τον ρόλο όσο και το κόστος της εργασίας. Σε τομείς όπου ο αυτοματισμός μειώνει το κόστος παραγωγής, οι επιχειρήσεις ενδέχεται να ανακατανείμουν πόρους από την εργασία σε κεφάλαιο, επενδύοντας περισσότερο σε υποδομές που υποστηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη. Πολλοί εργαζόμενοι που έχουν απολυθεί πιθανότατα θα βρουν νέα απασχόληση, είτε μέσω επανεκπαίδευσης είτε με τη δημιουργία νέων καθηκόντων. Ωστόσο, θα υπάρξουν απώλειες θέσεων εργασίας, ενώ οι μισθοί και η κατανάλωση θα μπορούσαν να μειωθούν.
Συρρίκνωση μεσαίας τάξης
Η Moody’s αναμένει ότι οι σημαντικότερες απώλειες θέσεων εργασίας θα συμβούν κατά την αρχική μεταβατική περίοδο, με ορισμένα τμήματα της αγοράς εργασίας να επηρεάζονται δυσανάλογα. Πέρα από αυτό, οι σταδιακές και πιο εδραιωμένες επιπτώσεις από την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης –όπως η δημιουργία νέων καθηκόντων και λειτουργιών εργασίας και η προσαρμογή δεξιοτήτων σε υπάρχοντες ρόλους– μπορούν να οδηγήσουν σε περισσότερες διαρθρωτικές αλλαγές. Για παράδειγμα, με την τεχνητή νοημοσύνη να ωφελεί περισσότερο τους εργαζομένους υψηλής και χαμηλής ειδίκευσης, οι εργαζόμενοι μεσαίας ειδίκευσης που εκτελούν κυρίως συνηθισμένη γνωστική εργασία θα μπορούσαν να έχουν λιγότερες ευκαιρίες απασχόλησης, συμβάλλοντας στη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης. Επιπλέον, σε εκείνους τους τομείς όπου ο αυτοματισμός μειώνει το κόστος παραγωγής, οι επιχειρήσεις και οι οικονομίες ενδέχεται να ανακατανείμουν πόρους από την εργασία σε κεφάλαιο, επενδύοντας περισσότερο σε υποδομές που υποστηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη και μεταβάλλοντας μοντέλα ανάπτυξης, με ευρύτερες επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων των μισθών και της κατανάλωσης.
Οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας θα είναι έντονες αλλά άνισες, δημιουργώντας κοινωνικές πιέσεις.
Τα κράτη που αντιμετωπίζουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού λόγω γήρανσης του πληθυσμού αναμένεται γενικότερα να δουν οφέλη από την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης. Ο οίκος αναμένει κέρδη παραγωγικότητας 1,2% έως 2,2% ετησίως για όλα τα κράτη επενδυτικής βαθμίδας με υψηλή ή πολύ υψηλή πιστωτική έκθεση σε δημογραφικά στοιχεία, με την Ελλάδα, μαζί με Ιταλία και Εσθονία να εκτιμάται ότι θα καταγράψουν τα μεγαλύτερα κέρδη, στο 2,2% ετησίως.
Oπως εξηγεί η Moody’s, αυτά τα κέρδη οφείλονται σχεδόν εξίσου στην ενίσχυση (augmentation) και τον αυτοματισμό που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη σε οικονομίες όπως η Αυστρία και η Φινλανδία, καθώς και σε ορισμένα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης όπως η Εσθονία και η Σλοβακία. Ωστόσο, για αρκετές οικονομίες ο αυτοματισμός είναι ο κυρίαρχος παράγοντας – Ελλάδα και Ιταλία ξεχωρίζουν από αυτή την άποψη.
Οι ευάλωτες ομάδες
Παρά τα βασικά οφέλη από την αύξηση της παραγωγικότητας, για τις γηράσκουσες οικονομίες με ήδη υψηλή έκθεση σε εργασιακούς και εισοδηματικούς κινδύνους, οι υπάρχουσες εισοδηματικές ανισότητες θα αντισταθμίσουν ορισμένα από τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης στην παραγωγικότητα, καθώς οι ευάλωτες ομάδες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη περιθωριοποίηση, επισημαίνει ο οίκος.
Οι γηράσκουσες οικονομίες όπου τα ποσοστά ανεργίας των νέων είναι ήδη υψηλά (αν και έχουν μειωθεί από πολύ υψηλά επίπεδα), όπως η Ισπανία, η Ρουμανία και η Ελλάδα, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κοινωνικές αντιδράσεις εάν η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης οδηγήσει σε λιγότερες ευκαιρίες απασχόλησης για νέους πτυχιούχους, προειδοποιεί η Moody’s.
Eνα αντισταθμιστικό χαρακτηριστικό για την Ισπανία και την Ελλάδα, ωστόσο, είναι ότι το ποσοστό των εργαζομένων με πτυχία ανώτερης εκπαίδευσης είναι αρκετά υψηλό (στο 46,9% και 38,4% στις δύο χώρες αντιστοίχως), υποδεικνύοντας μεγαλύτερες δυνατότητες ωφέλειας από την ενισχυμένη νοημοσύνη (augmentation).
