Σαρωτικούς και αιφνιδιαστικούς ελέγχους με επίκεντρο κλάδους υψηλής παραβατικότητας ενεργοποιεί η Επιθεώρηση Εργασίας, επιχειρώντας να περιορίσει ένα φαινόμενο που κοστίζει εκατομμύρια ευρώ στα ασφαλιστικά ταμεία, στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και συμπιέζει τους μισθούς. Το νέο επιχειρησιακό σχέδιο προβλέπει στοχευμένες παρεμβάσεις σε συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας όπου εντοπίζεται συστηματική παραβατικότητα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται ο επισιτισμός, οι επιχειρήσεις φιλοξενίας, το λιανικό εμπόριο, οι κατασκευές και οι υπηρεσίες καθαριότητας, κλάδοι με έντονη εποχικότητα και υψηλή κινητικότητα προσωπικού. Παράλληλα, αυξημένοι έλεγχοι θα πραγματοποιηθούν σε βιοτεχνικά πάρκα, βιομηχανικές ζώνες, πρατήρια καυσίμων, συνεργεία αυτοκινήτων, κομμωτήρια, εταιρείες security, μεταφορικές επιχειρήσεις και μονάδες παραγωγής φασόν.
Πρόκειται κυρίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπου το κόστος εργασίας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα βιωσιμότητας και η παραβατικότητα εμφανίζεται ως μέσο αθέμιτης μείωσης των δαπανών. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος, καθώς μόνο το 2025 καταγράφηκαν 1.359 παραβάσεις αδήλωτης εργασίας, με τα πρόστιμα να φτάνουν τα 15,6 εκατ. ευρώ, ποσό που αποτελεί το υψηλότερο μεταξύ όλων των παραβάσεων της εργατικής νομοθεσίας, σε σύνολο 53,5 εκατ. ευρώ. Συνολικά το 2025 διενεργήθηκαν 82.412 έλεγχοι, επιβλήθηκαν 17.556 διοικητικές κυρώσεις και το χρηματικό ύψος των προστίμων ανήλθε σε 53,5 εκατ. ευρώ, ανεβάζοντας ακόμη ψηλότερα τον πήχυ για το 2026. Αλλωστε η ανάγκη αυστηρότερης εποπτείας αναδείχθηκε και μετά το δυστύχημα στο εργοστάσιο της «Βιολάντα», το οποίο επανέφερε στο προσκήνιο ζητήματα ασφάλειας και νομιμότητας στην εργασία.
Αν και η αυστηρότητα του πλαισίου που αποτυπώνεται στα πρόστιμα δεν είναι πάντοτε ενδεικτική της αποτελεσματικότητας, το ισχύον πλαίσιο προβλέπει για κάθε αδήλωτο εργαζόμενο διοικητικό πρόστιμο 10.500 ευρώ, το οποίο μπορεί να φτάσει στις 31.500 ευρώ σε περίπτωση υποτροπής. Επιπλέον, όταν διαπιστώνεται ότι ο εργαζόμενος λαμβάνει επίδομα ανεργίας από τη ΔΥΠΑ ενώ εργάζεται παράνομα, επιβάλλεται πρόσθετο πρόστιμο 3.000 ευρώ στον εργοδότη, πέραν του βασικού προστίμου. Στις περιπτώσεις απασχόλησης αλλοδαπών χωρίς νόμιμη άδεια εργασίας, οι κυρώσεις φτάνουν έως και τις 5.000 ευρώ ανά εργαζόμενο, ενώ επιπλέον προβλέπονται ποινικές συνέπειες όταν συντρέχουν παραβάσεις κοινωνικής ασφάλισης.
Η οικονομική διάσταση των ελέγχων είναι κρίσιμη, καθώς η αδήλωτη εργασία στερεί σημαντικούς πόρους από τον e-ΕΦΚΑ, μειώνει τα δημόσια έσοδα και δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού. Επιχειρήσεις που παραβιάζουν τη νομοθεσία αποκτούν τεχνητό πλεονέκτημα έναντι των συνεπών, πιέζοντας προς τα κάτω το συνολικό επίπεδο αμοιβών και υπονομεύοντας τη βιωσιμότητα της νόμιμης επιχειρηματικότητας.
Οπως επισημαίνει η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας, σε μια προσπάθεια να κάνει γνωστό στους εργαζομένους το έργο της, οι επιθεωρητές έχουν πλήρη πρόσβαση σε συμβάσεις, μισθολογικά στοιχεία, παρουσιολόγια και δεδομένα ψηφιακής κάρτας εργασίας, ενώ οι έλεγχοι πραγματοποιούνται χωρίς προειδοποίηση. Η παρεμπόδιση ελέγχου επισύρει επίσης κυρώσεις, ενισχύοντας το μήνυμα μηδενικής ανοχής.
Αναλυτικά, η Επιθεώρηση Εργασίας ελέγχει, μεταξύ άλλων, εάν:
• Οι εργοδότες έχουν δηλώσει σωστά τους εργαζομένους τους στο Π.Σ. «Εργάνη» και στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης.
• Χορηγούνται κοινωνικές παροχές καταχρηστικά, όπως τα επιδόματα ανεργίας, ειδοποιώντας τις συναρμόδιες αρχές.
• Αλλοδαποί εργαζόμενοι ασκούν μισθωτή δραστηριότητα χωρίς να έχουν την απαιτούμενη άδεια διαμονής ή εργασίας και αν απασχολούνται με λιγότερο ευνοϊκές συνθήκες εργασίας από ό,τι οι ημεδαποί εργαζόμενοι.
• Τηρούνται οι όροι αμοιβής και απασχόλησης, π.χ. τα χρονικά όρια εργασίας, η καταβολή του νόμιμου μισθού και των αμοιβών για πρόσθετη ή υπερωριακή απασχόληση.
• Τηρείται η αρχή της ίσης μεταχείρισης για το δανειζόμενο προσωπικό σύμφωνα με τον νόμο για τις εταιρείες προσωρινής απασχόλησης.
Συνεργασία με ΑΑΔΕ
Παράλληλα, η Επιθεώρηση Εργασίας ενισχύει τη συνεργασία της με την ΑΑΔΕ και το ΣΔΟΕ, δημιουργώντας ένα πλέγμα διασταυρώσεων που εντοπίζει φορολογικές και ασφαλιστικές παραβάσεις σε πραγματικό χρόνο. Η διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων επιτρέπει πλέον πιο αποτελεσματική χαρτογράφηση της παραβατικότητας και στοχευμένες παρεμβάσεις.
