Τον δρόμο για σημαντικές αυξήσεις μισθών ανοίγει για δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, που ενσωματώνει την εθνική κοινωνική συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης, εργοδοτικών οργανώσεων και ΓΣΕΕ, και κατατέθηκε χθες στη Βουλή. Ηδη, η επέκταση κάποιων από τις συνολικά 15 κλαδικές συμβάσεις που ισχύουν για ένα μέρος των επιχειρήσεων κάθε κλάδου θα μπορέσει να επανεξεταστεί από το Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας, ενώ εκτιμάται πως θα διευκολυνθεί και η υπογραφή συμβάσεων σε κλάδους που απασχολούν χιλιάδες εργαζομένους, όπως είναι ο επισιτισμός ή ο κλάδος των τροφίμων. Αρκεί, βέβαια, να το επιθυμούν τα συμβαλλόμενα μέλη, καθώς δεν αρκεί το θεσμικό πλαίσιο, απαιτείται και η βούληση των κοινωνικών εταίρων. Αλλά και συμβάσεις που λήγουν εντός του επόμενου διαστήματος, και μέχρι να υπογραφούν νέες, θα μπορέσουν να «μετενεργήσουν», θα ισχύσουν δηλαδή ως έχουν, χωρίς περικοπές σημαντικών επιδομάτων και πρόσθετων παροχών.
Αναλυτικά, μέχρι σήμερα, οι κλαδικές συμβάσεις που δεν είχαν κηρυχθεί γενικώς υποχρεωτικές δέσμευαν αποκλειστικά τις επιχειρήσεις που συμμετείχαν στις εργοδοτικές οργανώσεις που τις υπέγραφαν. Το αποτέλεσμα ήταν χιλιάδες εργαζόμενοι, αν και απασχολούνταν στον ίδιο κλάδο και με ίδια ή παρόμοια καθήκοντα, να αμείβονται με τον κατώτατο μισθό των 880 ευρώ επειδή ο εργοδότης τους δεν δεσμευόταν από τη σύμβαση. Ετσι, διαμορφώθηκε ένα μωσαϊκό αμοιβών, με μεγάλες ανισότητες και έντονη πίεση προς τα κάτω στους μισθούς. Το νέο θεσμικό πλαίσιο επιχειρεί να ανατρέψει αυτή την εικόνα. Κεντρική αλλαγή αποτελεί η μείωση του απαιτούμενου ποσοστού κάλυψης εργαζομένων για να επεκταθεί μια κλαδική σύμβαση στο σύνολο του κλάδου, από το 50% στο 40%. Η μείωση αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς διευκολύνει σημαντικά την ενεργοποίηση της διαδικασίας επέκτασης. Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα αυτόματης επέκτασης όταν μια σύμβαση συνυπογράφεται και από τη ΓΣΕΕ, χωρίς να απαιτείται πρόσθετος έλεγχος της αντιπροσωπευτικότητας. Βασική προϋπόθεση είναι η συνομοσπονδία να κληθεί από το οικείο σωματείο, το οποίο θα συμμετέχει επίσης στη διαδικασία.
Τι σημαίνει αυτό; Περισσότερες κλαδικές συμβάσεις θα μπορούν να κηρύσσονται γενικώς υποχρεωτικές. Ετσι, εργαζόμενοι στον ίδιο κλάδο και με παρόμοια καθήκοντα θα έχουν τουλάχιστον τον ίδιο μισθό ή και υψηλότερο, όμως σε καμία περίπτωση χαμηλότερο, ενώ υποχρεωτικοί θα είναι και οι θεσμικοί όροι της σύμβασης, για όλους τους εργοδότες.
Ενδεικτικά, στον κλάδο του μετάλλου οι ελάχιστες αποδοχές κυμαίνονται από περίπου 980 έως και πάνω από 1.280 ευρώ, ενώ καθίστανται υποχρεωτικά επιδόματα επίβλεψης και ειδικών συνθηκών. Στα ναυτιλιακά πρακτορεία και στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις, οι κατώτατοι μισθοί κυμαίνονται από 1.156 έως 2.638 ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι εργαζόμενος που σήμερα λαμβάνει μισθό κάτω από το κατώφλι των 1.156 ευρώ θα δει σημαντικές αυξήσεις.
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η μείωση του απαιτούμενου ποσοστού κάλυψης εργαζομένων από 50% σε 40%, για να επεκταθεί η σύμβαση στο σύνολο του κλάδου.
Οι αυξήσεις δεν θα προκύπτουν μόνο από τον βασικό μισθό, αλλά και από την επαναφορά επιδομάτων και παροχών που είχαν «παγώσει» την τελευταία δεκαετία. Πρόκειται για επιδόματα γάμου, ειδικών συνθηκών, εξειδικευμένης εργασίας, πολυετούς υπηρεσίας, καθώς και κοινωνικές παροχές, όπως πρόσθετες ημέρες αδείας ή ενισχύσεις για τα παιδιά των εργαζομένων.
Καθοριστικό ρόλο στην ενεργοποίηση των επεκτάσεων θα έχει το Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας, το οποίο θα εξετάσει εκ νέου τα αιτήματα επέκτασης, εφόσον αυτό ζητηθεί από τα μέλη που υπογράφουν τη σύμβαση, με βάση το νέο πλαίσιο που πρόκειταιται να ψηφιστεί τις επόμενες ημέρες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επαναφορά της πλήρους και καθολικής μετενέργειας των συλλογικών συμβάσεων. Με το νέο καθεστώς, μετά την τρίμηνη παράταση ισχύος μιας σύμβασης, όλοι οι κανονιστικοί όροι της –μισθολογικοί και θεσμικοί– συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι να υπογραφεί νέα συλλογική ή ατομική σύμβαση. Ετσι, καταργείται στην πράξη η μνημονιακή ρύθμιση της μερικής μετενέργειας, που επέτρεπε στους εργοδότες να περικόπτουν μονομερώς επιδόματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κλαδική σύμβαση των ηλεκτροτεχνιτών καταστημάτων, η οποία προβλέπει επτά διαφορετικά επιδόματα, μεταξύ των οποίων γάμου, ειδικών εργασιών και ειδικών συνθηκών. Με την επαναφορά της πλήρους μετενέργειας, όταν η σύμβαση λήξει τους επόμενους μήνες χωρίς να υπογραφεί νέα, οι εργαζόμενοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το σύνολο των αποδοχών τους, αποφεύγοντας απώλειες που έως σήμερα θεωρούνταν νόμιμες.
Στους πρώτους κλάδους που θα μπορέσουν να μπουν στη διαδικασία επέκτασης της ΣΣΕ συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, η ιδιωτική ασφάλιση, οι τράπεζες, η καπνοβιομηχανία, η οικοδομή και τα γραφεία ταξιδίων.
