Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών, εις βάρος των τελευταίων, μια δομική ανισότητα που χαρακτηρίζει την εγχώρια αγορά εργασίας, παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο το 2024, παρά τις επιμέρους μεταβολές ανά κλάδο και ηλικιακή ομάδα. Τα νέα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής δείχνουν ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να αμείβονται, κατά μέσον όρο, 13,4% λιγότερο ανά ώρα εργασίας σε σχέση με τους άνδρες, ποσοστό ίδιο με εκείνο του 2022 και ελαφρώς χαμηλότερο από το 13,6% του 2023.
Το λεγόμενο Gender Pay Gap αποτυπώνει τη διαφορά στις μέσες ακαθάριστες ωριαίες αποδοχές και αφορά επιχειρήσεις με τουλάχιστον δέκα εργαζομένους στους περισσότερους κλάδους της οικονομίας, εξαιρουμένου του στενού δημόσιου τομέα. Πρόκειται για μη προσαρμοσμένο δείκτη, που δεν μετράει απλώς την «ίση αμοιβή για ίση εργασία», αλλά αντανακλά ευρύτερα χαρακτηριστικά της αγοράς εργασίας, όπως τον επαγγελματικό και κλαδικό διαχωρισμό των φύλων, τη διαφορετική εργασιακή διαδρομή ανδρών και γυναικών και τις ανισότητες στην εξέλιξη και στις θέσεις ευθύνης.
Η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη όταν το χάσμα εξεταστεί ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας. Στην κορυφή της λίστας για το 2024 βρίσκεται ο κλάδος της Ενημέρωσης και Επικοινωνίας, όπου οι ακαθάριστες ωριαίες αποδοχές των γυναικών υπολείπονται εκείνων των ανδρών κατά 25,3%, καταγράφοντας μάλιστα ανοδική πορεία σε σχέση με τα δύο προηγούμενα έτη. Υψηλά ποσοστά παρατηρούνται επίσης στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο (20,1%), στις χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες (19,0%) και στη μεταποίηση (17,4%).
Στον αντίποδα, ξεχωρίζει ο τομέας της παροχής νερού, επεξεργασίας λυμάτων και διαχείρισης αποβλήτων, όπου το χάσμα έχει αρνητικό πρόσημο, δηλαδή οι γυναίκες αμείβονται περισσότερο από τους άνδρες, κατά μέσον όρο σε ποσοστό 5,5%, συνεχίζοντας μια σταθερή τάση υπέρ τους από το 2022. Πρόκειται, ωστόσο, για εξαίρεση σε ένα συνολικά ανδροκρατούμενο μισθολογικό τοπίο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανάλυση ανά ηλικιακή ομάδα, η οποία φωτίζει τη διάσταση του χρόνου και της επαγγελματικής εξέλιξης.
Το μικρότερο –και μάλιστα αντίστροφο– χάσμα εντοπίζεται στους νέους κάτω των 25 ετών, όπου οι γυναίκες αμείβονται ελαφρώς καλύτερα από τους άνδρες, με διαφορά -3,4% το 2024. Ωστόσο, όσο αυξάνεται η ηλικία, το χάσμα διευρύνεται. Στην ομάδα 35-44 ετών φτάνει το 11,9%, ενώ στις ηλικίες 55-64 αγγίζει το 16,4%. Η μεγαλύτερη ανισότητα καταγράφεται στους εργαζόμενους άνω των 65 ετών, όπου το χάσμα, αν και μειωμένο σε σχέση με το 2022, παραμένει υψηλό, στο 21,5%. Η εικόνα αυτή ενισχύει την εκτίμηση ότι οι σωρευτικές επιπτώσεις της σταδιοδρομίας, οι διακοπές εργασίας –ιδίως για λόγους φροντίδας των παιδιών– και οι περιορισμένες ευκαιρίες ανέλιξης επιβαρύνουν διαχρονικά τις αμοιβές των γυναικών.
Να σημειωθεί ότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης, το 2023 πέρασε μια πάρα πολύ σημαντική κοινοτική οδηγία (2023/970), με την οποία ενισχύεται η εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία μέσω μισθολογικής διαφάνειας. Βάσει αυτής, απαιτεί από τις εταιρείες να παρέχουν πληροφορίες για τους μισθούς και να λαμβάνουν μέτρα αν το μισθολογικό χάσμα υπερβαίνει το 5%. Οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα να ζητούν πληροφορίες για το επίπεδο αμοιβών των συναδέλφων τους που εκτελούν την ίδια εργασία και οι αμοιβές πρέπει να βασίζονται σε ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια (π.χ. δεξιότητες, προσπάθεια, ευθύνη). Τέλος, προβλέπονται κυρώσεις και πρόστιμα για επιχειρήσεις που παραβιάζουν την αρχή της ισότητας.
