Την πλήρη αναμόρφωση της διαδικασίας μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, που δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση, καθώς μεταξύ άλλων καθιερώνει ενιαία άδεια διαμονής και εργασίας μέσω μιας μόνο διοικητικής πράξης. Παράλληλα, για πρώτη φορά επιτρέπεται σε Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης (ΕΠΑ) να λειτουργούν ως εργοδότες στη διαδικασία μετάκλησης, διευρύνοντας τις δυνατότητες κάλυψης των τεράστιων κενών στην ελληνική αγορά εργασίας, που βάσει των υπολογισμών ενδέχεται να ξεπερνούν και τις 300.000.
Με στόχο μάλιστα να «τρέξουν» μεγάλα δημόσια ή στρατηγικά έργα, με το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου θεσπίζεται ειδικό καθεστώς μετάκλησης για εργαζομένους σε αυτά, ανεξαρτήτως κύκλου εργασιών της εταιρείας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού υψηλής εξειδίκευσης, εισάγοντας νέες κατηγορίες εθνικών θεωρήσεων, όπως tech visa και talent visa, καθώς και ρυθμίσεις για επισκέπτες καθηγητές, ενώ επιταχύνονται οι προξενικές διαδικασίες με απλοποίηση των διαδικασιών σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Παράλληλα, αυξάνεται η διάρκεια ισχύος της άδειας διαμονής εργαζομένων υψηλής ειδίκευσης (Blue Card). Ετσι, το προωθούμενο νέο πλαίσιο καθιερώνει ενιαία άδεια διαμονής και εργασίας, μέσω μιας μόνο διοικητικής πράξης. Ο εργαζόμενος δεν θα χρειάζεται πλέον ξεχωριστές εγκρίσεις για εργασία και διαμονή. Η αίτηση εξετάζεται από «υπηρεσία μιας στάσης» και η απόφαση πρέπει να εκδίδεται εντός 90 ημερών, με περιορισμένες δυνατότητες παράτασης.
Η μετάκληση μπορεί να γίνεται ακόμη κι αν ο εργαζόμενος διαμένει ήδη νόμιμα στην Ελλάδα με άλλη άδεια, χωρίς υποχρεωτική έξοδο από τη χώρα. Μάλιστα, από τις «πολλαπλές άδειες» και τα διακριτά στάδια που απαιτούνται σήμερα (έγκριση, βίζα, άδεια διαμονής, άδεια εργασίας), πάμε στην ενοποίηση της διαδικασίας.
Ο εργαζόμενος αποκτά δικαίωμα αλλαγής εργοδότη μετά τους πρώτους έξι μήνες απασχόλησης ή νωρίτερα, σε περίπτωση παραβίασης των όρων εργασίας ή απόλυσης, ενώ η ανεργία δεν οδηγεί αυτομάτως σε ανάκληση της άδειας, εφόσον είναι περιορισμένη χρονικά.
Οπως επισημαίνει στην «Κ» ο CEO της Work In Greece Βαγγέλης Κανελλόπουλος, το νέο πλαίσιο εναρμονίζει τη χώρα μας με την οδηγία της Ε.Ε. 2024/1233, αυστηροποιεί ελέγχους και κυρώσεις για παράνομες πρακτικές, εισάγει νέες κατηγορίες νόμιμης εργασιακής μετανάστευσης, χωρίς όμως να επιλύει το κρίσιμο ζήτημα της ταχύτητας, της προβλεψιμότητας και της λειτουργικότητας της μετάκλησης. Σύμφωνα με τον κ. Κανελλόπουλο, που μέσω της εταιρείας ανθρωπίνου δυναμικού ειδικεύεται στη μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες, στα θετικά του νομοσχεδίου είναι η κατάργηση της διπλής διαδικασίας για έκδοση άδειας διαμονής και άδειας εργασίας, η δημιουργία ενός πιο ξεκάθαρου νομικού πλαισίου για εργαζομένους και εργοδότες και η μείωση, θεωρητικά, των απαιτουμένων διοικητικών πράξεων. Ετσι, ορίζεται ρητά ανώτατο όριο εξέτασης των φακέλων σε 90+30 ημέρες. Βέβαια, σύμφωνα με τους ανθρώπους της αγοράς, στην πράξη η συνολική διάρκεια παραμένει απροσδιόριστη και εξαιρετικά υψηλή (μάξιμουμ τέσσερις μήνες αντί για ένα-δύο).
Στα θετικά του νομοσχεδίου συγκαταλέγεται επίσης η ρητή αναφορά στα δικαιώματα των εργαζομένων, καθώς επισημαίνεται ότι οι εργαζόμενοι από τρίτες χώρες απολαμβάνουν ίση μεταχείριση σε αμοιβές, ωράρια και συνθήκες εργασίας, πρόσβαση στην κοινωνική ασφάλιση, συνδικαλιστικά δικαιώματα και σαφείς διαδικαστικές εγγυήσεις και δικαίωμα προσφυγής.
Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η εισαγωγή ειδικών κατηγοριών θεωρήσεων και αδειών διαμονής για εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης (tech – talent), μεγάλα έργα και στρατηγικές επενδύσεις, startups και καινοτόμες επιχειρήσεις, καθώς και επενδυτικά έργα ειδικού καθεστώτος. Σύμφωνα με τον CEO της Work In Greece, αν και ιδιαίτερα θετικό βήμα, έχει περιορισμένη πρακτική αξία για τη συντριπτική πλειονότητα της αγοράς, καθώς δεν εισαγάγει fast track ή δεσμευτικούς χρόνους visa, δεν καλύπτει ουσιαστικά τον τουρισμό και την εποχική απασχόληση, δεν αφορά τον αγροτικό και μεταποιητικό τομέα και δεν επιταχύνει ανειδίκευτη και ημι-ειδικευμένη εργασία.
Και βέβαια, ο κ. Κανελλόπουλος επισημαίνει ότι το βασικό πρόβλημα, η διαδικασία έκδοσης Visa, παραμένει άθικτο. Ο ρόλος των πρεσβειών δεν αλλάζει ουσιαστικά, δεν θεσπίζονται Μετρήσιμοι Δείκτες Απόδοσης ή χρονικά όρια για τα προξενεία, ενώ ότι εγκρίνεται στην Ελλάδα μπορεί να “κοπεί” στο εξωτερικό.
