Σαφείς διευκρινίσεις για τη φορολογική μεταχείριση των εισφορών σε Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και ομαδικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστήρια δίνει η νέα εγκύκλιος της ΑΑΔΕ (Ε. 2107/2025), η οποία εφαρμόζεται αναδρομικά από το φορολογικό έτος 2024. Οι αλλαγές αφορούν άμεσα χιλιάδες εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα που συμμετέχουν σε επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα και, σύμφωνα με φοροτεχνικούς, οδηγούν σε μεγαλύτερη σαφήνεια αλλά και σε πιο ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση.
Στην καρδιά των ρυθμίσεων βρίσκεται ο τρόπος υπολογισμού του ανώτατου ποσού εισφορών και ασφαλίστρων τα οποία εξαιρούνται από το φορολογητέο εισόδημα. Από το 2024 και μετά το όριο τίθεται στο 20% του αθροίσματος των ακαθάριστων αποδοχών από μισθωτή εργασία και των παροχών σε είδος που φορολογούνται (όπως εταιρικό αυτοκίνητο). Στο όριο αυτό συνυπολογίζονται τόσο οι εισφορές που καταβάλλει ο εργαζόμενος όσο και εκείνες που πληρώνει ο εργοδότης για λογαριασμό του.
Η αλλαγή αυτή θεωρείται ουσιαστική, καθώς μέχρι πρότινος η βάση υπολογισμού ήταν το φορολογητέο εισόδημα. Πλέον, με αναφορά στις ακαθάριστες αποδοχές, το ανώτατο επιτρεπόμενο ποσό αυξάνεται στις περισσότερες περιπτώσεις, επιτρέποντας μεγαλύτερο μέρος των εισφορών να παραμένει εκτός φορολογίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ρητή διατήρηση της εξαίρεσης για ποσά που καταβάλλονται υποχρεωτικά κατόπιν απόφασης εποπτικής αρχής ή διατίθενται για λειτουργικές δαπάνες, τα οποία δεν συνυπολογίζονται στο όριο του 20%.
Να σημειωθεί ότι η εγκύκλιος αφορά στην πράξη την εφαρμογή του νόμου 5078/2023 (έμεινε γνωστός ως νόμος Γεωργιάδη – Τσακλόγλου), με τον οποίο τέθηκε για πρώτη φορά ενιαίο ανώτατο όριο στις εισφορές που καταβάλλονται σε Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και σε ομαδικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστήρια, που ορίστηκε στο 20%. Αρχικά το όριο αυτό συνδεόταν με το εισόδημα από μισθωτή εργασία. Με μεταγενέστερη νομοθετική διόρθωση και σχετικές εγκυκλίους, διευκρινίστηκε ότι η βάση υπολογισμού δεν είναι το φορολογητέο εισόδημα αλλά το σύνολο των ακαθάριστων αποδοχών από εργασία, συμπεριλαμβανομένων και των φορολογουμένων παροχών σε είδος. Επιπλέον, θεσπίστηκε νέο αυτοτελές σύστημα φορολόγησης των παροχών, με συντελεστές που εξαρτώνται από τον χρόνο ασφάλισης.
Παράλληλα, η εγκύκλιος επανακαθορίζει το πλαίσιο για τις εισφορές και τα ασφάλιστρα που αφορούν την ιατροφαρμακευτική κάλυψη, την ασφάλιση ζωής ή ανικανότητας. Από το 2024 η σχετική φοροαπαλλαγή επεκτείνεται, σύμφωνα με την εγκύκλιο της ΑΑΔΕ που υπογράφει ο διοικητής της Ανεξάρτητης Αρχής Γεώργιος Πιτσιλής, και στην κάλυψη του ή της συζύγου, καθώς και των τέκνων του εργαζομένου. Το ανώτατο αφορολόγητο ποσό ανέρχεται σε 1.500 ευρώ ετησίως ανά εργαζόμενο και αφορά σωρευτικά όλες τις σχετικές εισφορές και ασφάλιστρα, ανεξαρτήτως αν καταβάλλονται από τον ίδιο ή από τον εργοδότη.
Η διεύρυνση αυτή κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μέχρι σήμερα το φορολογικό όφελος περιοριζόταν, στην πράξη, στην κάλυψη του ίδιου του εργαζομένου, αφήνοντας εκτός φορολογικής έκπτωσης την οικογενειακή ασφάλιση.
Ξεχωριστή μεταχείριση προβλέπεται για τα παλαιά ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα προκαθορισμένων παροχών (defined benefit), τα οποία ήταν σε ισχύ πριν από την έναρξη εφαρμογής του ν. 5078/2023. Για τα παλαιά αυτά προγράμματα, τα ασφάλιστρα εξαιρούνται πλήρως από τη φορολογία. Δεν ισχύει δηλαδή η πρόβλεψη του ορίου 20%. Παραμένει αφορολόγητο το σύνολο των εισφορών που καταβάλλουν εργαζόμενοι και εργοδότες.
Σε ό,τι αφορά τη φορολόγηση των παροχών, θέμα που είχε προκαλέσει και τις μεγαλύτερες αντιδράσεις κατά τη διαδικασία ψήφισης του νόμου, η εγκύκλιος της ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι για όσους λαμβάνουν για πρώτη φορά παροχή από 1ης Ιανουαρίου του 2024 και μετά, εφαρμόζεται το νέο ειδικό καθεστώς φορολόγησης των επαγγελματικών συντάξεων. Ο φόρος υπολογίζεται με βάση τον συνολικό χρόνο ασφάλισης, ενώ ο χρόνος που έχει ήδη ληφθεί υπόψη δεν φορολογείται εκ νέου σε μελλοντικές παροχές.
Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι είναι κρίσιμο για τους ασφαλισμένους να γνωρίζουν το ύψος των ακαθάριστων αποδοχών τους και να παρακολουθούν τη συνολική επιβάρυνση από εισφορές και παροχές σε είδος, ώστε να αξιοποιούν πλήρως τα φορολογικά όρια που προβλέπει ο νόμος.
