Νέοι κανόνες στον ελληνικό σιδηρόδρομο μπαίνουν με την προμήθεια 23 νέων τρένων έως το 2027 και την παράλληλη αναθεώρηση της σύμβασης του ελληνικού Δημοσίου με τη Hellenic Train, η οποία υπεγράφη έπειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις, εισάγοντας συγκεκριμένες ρήτρες, οικονομικές υποχρεώσεις αλλά και χρονοδιαγράμματα που δεσμεύουν και τις δύο πλευρές. Αν και η σύμβαση για την ανάθεση Υποχρεώσεων Δημόσιας Υπηρεσίας (ΥΔΥ), όπως δημοσιεύτηκε, δεν συνοδεύεται προς το παρόν από τα παραρτήματα για τα δρομολόγια και τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης των επενδύσεων, «κλειδώνει» επενδύσεις 420 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 308 εκατ. αφορούν επένδυση της Hellenic Train για την προμήθεια 23 νέων συρμών από την κατασκευάστρια Alstom.
Σύμφωνα με την αρχική σύμβαση που κυρώθηκε με νόμο το 2022, το ελληνικό Δημόσιο καταβάλλει ετησίως αποζημίωση έως 50 εκατ. ευρώ στην εταιρεία (χωρίς ΦΠΑ). Από το 2026 και μετά εισάγεται επίσης η δυνατότητα αναπροσαρμογής του τιμήματος με βάση τον δείκτη τιμών καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ. Σύμφωνα με τη σύμβαση, ο πάροχος θα καταβάλει κατ’ απόλυτη προτεραιότητα τα τέλη πρόσβασης στην υποδομή και τα μισθώματα του τροχαίου υλικού στην εταιρεία Σιδηρόδρομοι Ελλάδος.
Πάντως, η αποζημίωση αυτή θα μειώνεται από τις ποινές που προβλέπονται στη σύμβαση και μόνο για τα δρομολόγια που δεν έγιναν με ευθύνη της εταιρείας, εκτός εάν αυτά αντικαταστάθηκαν, όπως συνηθίζεται τα τελευταία χρόνια, με σιδηροδρομικό ή με άλλο μέσο. Παράλληλα, με την εγκατάσταση του συστήματος γεωεντοπισμού, που σκοπό έχει την παρακολούθηση της εκτέλεσης των δρομολογίων, μέρος της αποζημίωσης θα καταβάλλεται μηνιαίως αντί για εξαμηνιαίες δόσεις.
Αν και διατηρείται η δυνατότητα του ελληνικού Δημοσίου για τον καθορισμό της τιμολογιακής πολιτικής των εισιτηρίων, εισάγεται πρόβλεψη δυνατότητας προσαρμογής –εντός ορίων– του πλαισίου τιμής του κομίστρου (yield management) «με στόχο τη μεγιστοποίηση της επιβατικής πληρότητας των αμαξοστοιχιών και της εμπορικής ελκυστικότητας των υπηρεσιών». Η εταιρεία, λοιπόν, μπορεί να υποβάλει οποτεδήποτε πρόταση προς το ελληνικό Δημόσιο για την αναθεώρηση της θεσμοθετημένης τιμολογιακής πολιτικής με βάση τη ζήτηση των δρομολογίων, την εκάστοτε χωρητικότητα και τους χρόνους εκτέλεσης.
Επίσης, εισάγεται νέο πλαίσιο ποινών για ακινητοποιήσεις συρμών λόγω βλαβών. Το ελληνικό Δημόσιο έχει δικαίωμα να καταγγείλει τη σύμβαση εφόσον διαταράσσεται άνω του 10% των ημερήσιων δρομολογίων, για τουλάχιστον δύο συνεχόμενες ημέρες ή τουλάχιστον πέντε ημέρες σε διάστημα μηνός, εφόσον υπάρχει υπαιτιότητα της εταιρείας. Θεσπίζεται επίσης αυστηρό πλαίσιο αποζημίωσης των επιβατών, ενώ σε περιπτώσεις σοβαρών συμβάντων κατά την εκτέλεση δρομολογίων προβλέπεται διπλασιασμός.
Ωστόσο, οι ποινές εξαιτίας βλάβης που οφείλονται σε αθέτηση υποχρεώσεων της Hellenic Train μπορούν να περιοριστούν στο μισό, εφόσον αφορούν μισθωμένο τροχαίο υλικό και αποδεδειγμένα η ακινητοποίηση οφείλεται στην κατάργηση παραγωγής ανταλλακτικών. Κατά τα λοιπά, σε περίπτωση μη τήρησης του χρονοδιαγράμματος δρομολόγησης νέων τρένων προβλέπεται περιθώριο συμμόρφωσης που δεν μπορεί να είναι μικρότερο από έξι μήνες και μεγαλύτερο από ένα έτος, μετά το οποίο το ελληνικό Δημόσιο μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση. Από την άλλη, βέβαια, αν το ελληνικό Δημόσιο δεν αποκαταστήσει έγκαιρα την υποδομή, θα κληθεί να αποζημιώσει τον πάροχο.
