Το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας κινητοποίησε η επίσκεψη του Ρώσου προέδρου B. Πούτιν στην Αθήνα, την περασμένη Δευτέρα και οι αποφάσεις που ελήφθησαν στην τριμερή συνάντηση κορυφής μεταξύ των χωρών Ρωσίας, Βουλγαρίας και Ελλάδας για τον αγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης, αλλά και οι συζητήσεις για τον αγωγό φυσικού αερίου Τουρκίας – Ελλάδας – Ιταλίας.
Στο θέμα του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης, μόλις τέσσερις ημέρες μετά την πολιτική δέσμευση των κ. Πούτιν -Παρβάνοβ και Καραμανλή για την κατασκευή του, τοποθετήθηκε επισήμως και η αμερικανική πλευρά, που για πολλούς αποτελούσε μέχρι πρότινος αστάθμητο παράγοντα.
Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ καλωσόρισε την κατασκευή του αγωγού, τονίζοντας ότι θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό προς όφελος των καταναλωτών. «Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν την ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών πετρελαίου και αερίου και ένα σύστημα που βασίζεται στην ελεύθερη αγορά και ενισχύει τον ανταγωνισμό μεταξύ των προμηθευτών» τονίζεται στη σχετική ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Για τους ίδιους ακριβούς λόγους, της ανάπτυξης δηλαδή εναλλακτικών πηγών πετρελαίου και αερίου, οι ΗΠΑ αντιδρούν στους σχεδιασμούς για μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου από τον υπό κατασκευή αγωγό Τουρκίας – Ελλάδας – Ιταλίας. «Αν ο συγκεκριμένος αγωγός «γεμίσει με ρωσικό αέριο, επειδή οι Ρώσοι το προωθούν στους Ιταλούς ή τους το προσφέρουν σε ανταγωνιστικές τιμές, η δυνατότητα ανταγωνισμού με την Gazprom, την εταιρεία που ήδη τροφοδοτεί την E.E. με το 80% του εξωευρωπαϊκού εισαγόμενου αερίου, θα έχει χαθεί», δήλωσε σχετικά ο Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα Τσάρλς Ρις.
Η ανησυχία για πιθανή διεύρυνση της εξάρτησης από την Gazprom είναι πρωτίστως ευρωπαϊκή και έχει ήδη εκφραστεί κεντρικά από την E.E., αμέσως μετά τη ρωσο-ουκρανική διένεξη που έλαβε χώρα στις αρχές του έτους, ενώ αναμένεται να εκφραστεί και σε επιχειρηματικό επίπεδο από τις ίδιες της εταιρείες φυσικού αερίου της Ευρώπης μέσα στην εβδομάδα.
Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, την προσεχή Πέμπτη 14 Σεπτεμβρίου, οι επικεφαλής των οκτώ μεγαλύτερων εταιρειών αερίου της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων και η ΔΕΠΑ (όχι λόγω μεγέθους, αλλά λόγω της στρατηγικής που προωθεί για διασυνδέσεις Ανατολής – Δύσης) θα συναντηθούν στις Βρυξέλλες με κεντρικό θέμα συζήτησης την ασφάλεια του εφοδιασμού τους με φυσικό αέριο. H «πριβέ» αυτή συνάντηση των εταιρειών θα πραγματοποιηθεί υπό την προεδρία του αρμόδιου για θέματα ενέργειας επίτροποου Andris Piebalgs, ενώ θεωρείται πολύ πιθανή η παρουσία και του προέδρου της E.E. κ. Μπαρόζο. Τα αποτελέσματα της συνάντησης θα αποτελέσουν πρόταση προς το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας τον επόμενο μήνα και ακολούθως στο συμβούλιο αρχηγών στο τέλος του έτους.
Η συνάντηση είχε προγραμματιστεί εδώ και ένα μήνα περίπου, ενώ αποκτά νέες διαστάσεις μετά της ενεργειακές εξελίξεις των Αθηνών. Καταλυτικά για την πρωτοβουλία της συνεύρεσης των εταρειών φυσικού αερίου, φαίνεται ότι λειτούργησε η συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας της Gazprom με την κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Αλγερίας, Σόνατρακ. H συμφωνία ανακοινώθηκε στις 7 Αυγούστου και αιφνιδίασε αρνητικά την αγορά φυσικού αερίου της Ευρώπης. Πιθανή πρόσδεση της Αλγερίας στο άρμα της Gazprom μέσω της αγνώστου περιεχομένου για τους Ευρωπαίους συμφωνίας, αποτελεί μια πολύ δεσμενή εξέλιξη στην προσπάθεια για διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας. Το θέμα αναμένεται να κυριαρχήσει στη συνάντηση της 14ης Σεπτεμβρίου, ενώ νέα διάσταση θα πάρει και η συζήτηση του αγωγού φυσικού αερίου Τουρκίας – Ελλάδας – Ιταλίας, αφού έχει μεσολαβήσει η επίσκεψη Πούτιν στην Αθήνα.
Η ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης σε φυσικό αέριο, προϋποθέτει εναλλακτικούς προμηθευετές και εναλλακτικές οδεύσεις. H διασφάλιση εναλλακτικών προμηθευτών αποτελούσε μέχρι και τις αρχές του έτους τη βασική προτεραιότητα της E.E. H ρωσο-ουκρανική διένεξη ανέδειξε και την κρισιμότητα των εναλλακτικών διελεύσεων. H Ρωσία και η Gazprom, αφού φρόντισαν στο να εμπεδώσει η Ευρώπη τον κρίσιμο αυτό παράγοντα, πρόσφεραν ταυτοχρόνως λύσεις.
Ως πιο άμεση λύση εμφανίζουν την κατασκευή του ελληνο-τουρκο-ιταλικού αγωγού, ο οποίος θα παρακάμπτει την Ουκρανία και τα συναφή με αυτή προβλήματα διέλευσης.
Η Gazprom διά του διευθύνοντος συμβούλου της κ. Αλεξέι Μίλερ διαμήνυσε στην Αθήνα και στην Ιταλία το ενδιαφέρον της για συμμετοχή στην κατασκευή του έργου και την εγγύησή της για γέμισμα του αγωγού με φυσικό αέριο. Το ενδιαφέρον της ρωσικής πελυράς επανέφερε ο κ. Πούτιν στον πρωθυπουργό της χώρας K. Καραμανλή, καλώντας τον μάλιστα σύμφωνα με πληροφορίες, να αναλάβει πρωτοβουλία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προώθησή του.
Ο συγκεκριμένος αγωγός θα ξεκινάει από το Καρατσαμπέ της ασιατικής ακτής του Βοσπόρου και μέσω της Ελλάδος, αφού διασχίσει υποβρυχίως την Αδριατική θα καταλήγει στο Λέτσε της Νότιας Ιταλίας. Το κομμάτι της ελληνο-τουρκικής διασύνδεσης (285 χλμ.) κατασκευάζεται ήδη, ενώ αυτό της ελληνο – ιταλικής βρίσκεται στο στάδιο της μελέτης.
Η διασύνδεση σχεδιάστηκε εδώ και μια επταετία περίπου με την παρότρυνση της E.E. και των ΗΠΑ, προκειμένου να μεταφέρει στην Ευρώπη αέριο προέλευσης Αζερμπαϊτζάν, το οποίο θα βοηθούσε στον περιορισμό της εξάρτησης από τη Ρωσία.
Η ζήτηση της ευρωπαϊκής αγοράς σε αέριο συνεχώς αυξάνεται, η διέλευση μέσω Ουκρανίας αποδείχτηκε επισφαλής και το αζέρικο αέριο δεν προβλέπεται να είναι διαθέσιμο πριν το 2011.
H Ρωσία αξιοποιώντας προς όφελός της τη συγκυρία αυτή επιχειρεί προσφέροντας ιδιαίτερα ανταγωνσιτικές τιμές να πείσει τους Ευρωπαίους για μεταφορά μέσω του αγωγού ρωσικού φυσικού αερίου, αποτρέποντας τον μελλοντικό ανταγωνισμό. H Ευρώπη δεν μπορεί παρά να είναι επιφυλακτική σε μία τέτοια πρόταση, αφού συγκρούεται με τη βασική φιλοσοφία του έργου και την ανάγκη της για απεξάρτηση από τη Ρωσία.
Στην Ελλάδα το έργο αυτό επιφυλάσσει ρόλο διαματεκομιστή και όπως τονίζουν αρμόδιοι παράγοντες, οι καίριες αποφάσεις ανήκουν σε αυτόν που θα παραλαμβάνει το αέριο (Τουρκία) και σε αυτόν που θα το υποδέχεται (Ιταλία).
Ο συγκερασμός εναλλακτικών προμηθευτών και εναλλακτικών δρόμων, με δεδομένη τη βραχυπρόθεσμη απουσία ανταγωνιστών του ρωσικού αερίου σε συνδυασμό με την «επιθετικότητα» της Cazprom καθιστά ιδιαίτερα δύσκολο το ζητούμενο της ασφάλειας εφοδιασμού για την Ευρώπη.
