Το μέλλον της Θεσσαλονίκης βρίσκεται στην «Terra Inovattia»: τη «Ζώνη Καινοτομίας» που αναπτύσσσεται στην ανατολική της πλευρά για να υποδεχθεί το μεταβιομηχανικό μοντέλο ανάπτυξης επενδύοντας στην πληροφορία, τη γνώση και την τεχνολογία. Τα θεμέλια της Ζώνης αυτής έθεσαν ήδη ερευνητικοί και τεχνολογικοί φορείς που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή δίνοντας την ιδέα για την πρόταση εφαρμογής ενός αναπτυξιακού σχεδίου που υιοθετείται πλέον τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Με επίκεντρο το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας (ΚΔΕΜΤ), ευρύτερα γνωστό ως Πλανητάριο, που εγκαινίασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κωστής Στεφανόπουλος την περασμένη Τετάρτη, πλήθος τεχνολογικών, εκπαιδευτικών, επιμορφωτικών και επιχειρηματικών φορέων στεγάζουν τις υπηρεσίες τους, δημιουργώντας τους κρίκους της αλυσίδας για τη δημιουργία μιας πετυχημένης ζώνης.
Ευρωπαϊκή υποστήριξη
Ηδη ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Εκθέσεως, δεσμεύτηκε για τη χρηματοδότηση της «Ζώνης Καινοτομίας», ενώ το πρώτο βήμα έκανε πρόσφατα το υπουργείο Ανάπτυξης, διά του υπουργού του Δημήτρη Σιούφα, ο οποίος κατά τη διάρκεια των εγκαινίων της κλαδικής έκθεσης INFOSYSTEM της ΔΕΘ ανακοίνωσε ως αρχικό προϋπολογισμό από το ΕΠΑΝ το ποσό των 10 δισ. δρχ. (30 εκατ. ευρώ). Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ενωση μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Ανάπτυξης έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον αναθέτοντας σε μεγάλο διεθνή οίκο να προχωρήσει σε μελέτη για την αξιολόγηση αυτής της δυνατότητας στην περιοχή.
«Οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία της ζώνης υπάρχουν και οι βάσεις τέθηκαν», υποστηρίζει ο καθηγητής του ΑΠΘ κ. Αθανάσιος Τσαυτάρης, πρόεδρος του κοινωφελούς ιδρύματος Κέντρου Διάδοσης Επιστημών & Μουσείου Τεχνολογίας και διευθυντής του ΕΚΕΤΑ/ΙΝΑ στο Τεχνολογικό Πάρκο που είχε την ιδέα να καταθέσει την πρόταση ενός σχεδίου ανάπτυξης της Ζώνης Καινοτομίας. «Στο μεταβιομηχανικό μοντέλο ανάπτυξης οι επενδύσεις στην πληροφορία, στη γνώση και στην καινοτομία επηρεάζουν πλέον ακόμη πιο καταλυτικά την παραγωγική διαδικασία. Οι επενδύσεις αυτές -ηπιότερες ως προς τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον και στη διαχείριση των φυσικών πόρων- εξασφαλίζουν μια ανάπτυξη αειφόρο», επισημαίνει ο κ. Τσαυτάρης εξηγώντας το σκεπτικό για τη δημιουργία της «Ζώνης Καινοτομίας». «Η πιο σημαντική πτυχή στο νέο μοντέλο παραγωγής είναι πλέον ο ύψιστος ρόλος του εκπαιδευμένου και εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, της γνώσης, της καινοτομίας, οι ταχύτατες αλλαγές και οι αναγκαίες γρήγορες τεχνολογικές προσαρμογές. Είναι εξάλλου χαρακτηριστικό ότι η ανάπτυξη του 2,2% στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ που εμφανίστηκε κατά την τελευταία δεκαετία στην Ε.Ε. κατά τα 3/4 οφείλεται στην αύξηση της παραγωγικότητας που είναι ευθεία σχεδόν συνάρτηση των επιδόσεων στην έρευνα, τη γνώση και καινοτομία και το εκπαιδευμένο και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό».
Ιδανική περιοχή
Στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης, η ανατολική περιοχή της πόλης διαθέτει δύο βασικά δομικά χαρακτηριστικά. Συγκεντρώνει ήδη φορείς παραγωγής γνώσης και τεχνολογίας που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τους επιμέρους κρίκους για τη δικτύωση ενός συνολικού συστήματος παραγωγής και χρήσης της γνώσης προϊόντων και υπηρεσιών. Εξασφαλίζει την αλληλεπίδραση που χρειάζεται από τη γεωγραφική γειτνίαση σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο των επιχειρήσεων με τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα και τους άλλους φορείς παραγωγής ή χρήστες της γνώσης.
Λειτουργεί σε ένα περιβάλλον που ευνοεί ενεργά τη συνεργασία, τα επιχειρηματικά δίκτυα – απαραίτητα για τη μεταβιομηχανική της εξέλιξη. Τον χάρτη της ζώνης διαμορφώνουν κύριοι ερευνητικοί και τεχνολογικοί φορείς μεταξύ των οποίων το Εθνικό Κέντρο Ερευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), το Τεχνολογικό Πάρκο Θεσσαλονίκης (ΤΠΘ), το Εθνικό Ιδρυμα Αγροτικής Ερευνας (ΕΘΙΑΓΕ), η Τεχνόπολη Θεσσαλονίκης Α.Ε., τρεις θερμοκοιτίδες νέων επιχειρήσεων, το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ), το Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου, πλήθος επιχειρηματικών φορέων εκ των οποίων 75 της Πληροφορικής, Τηλεπικοινωνιών, Υγείας, Μεταφορών, Πολιτισμού και Αθλητισμού, οι οποίοι αποτελούν τις βάσεις για τη δημιουργία «cluster επιχειρήσεων σε επιλεγμένους ανταγωνιστικούς τομείς», εξηγεί ο καθηγητής κ. Τσαυτάρης.
Στην ίδια περιοχή δραστηριοποιούνται αρκετές επιχειρήσεις τροφίμων-ποτών και γεωργίας, οι γεωτεχνικές σχολές του ΑΠΘ στη Γεωργική Σχολή, το Ινστιτούτο Αγροβιοτεχνολογίας του ΕΚΕΤΑ, το ΕΘΙΑΓΕ, η ΠΑΣΕΓΕΣ, η Αμερικανική Σχολή που προωθεί πρωτοποριακές μεθόδους καλλιέργειας και άλλοι φορείς οι οποίοι, με βάση το σχέδιο ανάπτυξης, θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό Πόλο Καινοτομίας στην παραγωγή-έλεγχο-πιστοποίηση, στην εκπαίδευση και ενημέρωση του κοινού για θέματα τροφίμων.
Αντίστοιχους πόλους καινοτομίας εν δυνάμει δημιουργούν οι υπάρχουσες δραστηριότητες στην τεχνολογία των μεταφορών ή τα κέντρα υγείας (νοσοκομεία, διαγνωστικά, φαρμακευτικές εταιρείες, νοσηλευτική σχολή κ.λπ.). «Ο τομέας της υγείας, στην περίπτωση αυτήν, θα ενισχύονταν σημαντικά αν συμπληρωνόταν από ένα Κέντρο Βιοϊατρικών Ερευνών που θα έδινε έμφαση κυρίως στη σύγχρονη μοριακή βιοδιαγνωστική τεχνολογία, η οποία πηγάζει από τις ραγδαίες εξελίξεις της γονιδιωματικής τεχνολογίας», διευκρινίζει ο κ. Τσαυτάρης.
Κομβικό σημείο
Η χωροθέτηση της Ζώνης (πάνω στον κάθετο άξονα προς την Εγνατία Οδό, η οποία καταλήγει στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, δίπλα στο αεροδρόμιο Μακεδονία, στις παρυφές του αστικού ιστού της πόλης) αποτελεί έναν πρόσθετο παράγοντα για την αποτελεσματική λειτουργία της Ζώνης. «Ουσιαστικά, η πρόταση αυτή έρχεται να μετατρέψει μια εγγενή ιδιομορφία και αδυναμία της Θεσσαλονίκης σε στρατηγικό της πλεονέκτημα», σημειώνει ο κ. Τσαυτάρης. «Εφόσον μάλιστα ευοδωθούν οι προσπάθειες της χώρας και η Θεσσαλονίκη αναλάβει τη διοργάνωση της ΕΧΡΟ 2008 με τον τίτλο TERRA MATTER (Μάνα Γη) στη δυτική πλευρά της πόλης, οι δύο ζώνες θα δώσουν την ευκαιρία ίσης και ισόρροπης ήπιας αειφόρου αλλά διαφορετικής μορφής ανάπτυξης στις δύο ελεύθερες πλευρές της». Η δημιουργία της «Ζώνης Καινοτομίας» είναι «ένα φιλόδοξο πρόγραμμα, για το οποίο οι πόροι έχουν δεσμευθεί. Με επίκεντρο και σήμα κατατεθέν το πλανητάριο, με τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις και με πρωτοβουλίες για μια ολοκληρωμένη δράση, δεν θα υπάρξει εμπόδιο στη χρηματοδότηση», ανέφερε στην «Κ» ο υφυπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ. Χρήστος Φώλιας, κατά τη διάρκεια των εγκαινίων του Κέντρου Διάδοσης Επιστημών και Μουσείου Τεχνολογίας. Με βάση αυτήν την προοπτική, ο κ. Τσαυτάρης προτείνει τη δημιουργία ενός ευέλικτου φορέα -με τη μορφή Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας (ΑΣΚΕ)-, ο οποίος θα αναλάβει την υποβολή μιας ολοκληρωμένης πρότασης για την υποστήριξη και τη μετεξέλιξη της περιοχής σε μια οργανωμένη «Ζώνη Καινοτομίας».
Στην ανατολική άχτιστη πλευρά της πόλης
Η περιοχή που οριοθείται ανάμεσα στη Θέρμη, την Πυλαία και την Καλαμαριά, πριν από μία δεκαετία ήταν χωράφια και βαλτότοποι. Πέντε-έξι μεγάλες ιδιοκτησίες γης (πολιτικό αεροδρόμιο, στρατιωτικό αεροδρόμιο ΣΕΔΕΣ, Αγρόκτημα Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, υπουργείο Γεωργίας, Αμερικανική Σχολή, έκταση Πατριαρχείου και μια μεγάλη έκταση από ιδιώτη) πλαισιώνουν μια ενιαία τεράστια έκταση της ανατολικής πόλης, η οποία, σε αντίθεση με το δυτικό της άνοιγμα που καταλαμβάνεται από τη βιομηχανική ανάπτυξη, παρέμενε αναξιοποίητη. Τούτο όμως της επέτρεψε να διαθέτει άχτιστες και απαλλαγμένες από οικιστική ανάπτυξη μεγάλες και ενιαίες εκτάσεις που την τελευταία δεκαετία έδωσαν τη δυνατότητα σε μεγάλες μονάδες σχετικές με την έρευνα, την τεχνολογία, τη γνώση, την εκπαίδευση και την επιμόρφωση, αλλά και σε ιδιωτικές επιχειρήσεις να επενδύσουν στην παραγωγή καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών.
